Կրայնայի մեղու (ալմանախ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Կրայնայի մեղու
ՀեղինակՖրանցե Պրեշերն և Miha Kastelic?
Տեսակգրական ստեղծագործություն
Հրատարակման տարեթիվապրիլի 30, 1830
 Krajnska čbelica Վիքիպահեստում

Կրայնայի մեղու (սլովեն.՝ Krajnska čbelica), սլովեներեն առաջին բանաստեղծական ալմանախը[1], որի առաջին հատորը լույս է տեսել 1830 թվականի ապրիլի 30-ին, Լյուբլյանայում, 600 օրինակ տպաքանակով (Կրայնան պատմական մարզ է Սլովենիայի տարածքում)։ Մյուս հատորները հաջորդաբար տպագրվել են 1831, 1832, 1834 և 1848 թվականներին։ Ալմանախի հատորները խմբագրել է Միհա Կաստելիցը։ Համբավավոր հեղինակներից էին Ֆրանցե Պրեշերենը, Մատիյա Շոպը, Անդրեյ Սմոլեն... Ալմանախը հրատարակողներն իրենց առջև նպատակ էին դրել նպաստել ազգային զարթոնքին, ազգային ինքնագիտակցության բարձրացմանը, մայրենի լեզվով կրթությանը[2][3]։ Եվ կարելի է ասել, որ ալմանախը ծառայել է նպատակին. արդեն իսկ առաջին հատորը մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել սլովենյան մտավորականության շրջանում[4]։ Տարիների ընթացքում Սլովենիայում, հետևելով Krajnska čbelica-ի օրինակին, լույս են ընծայվել այլևայլ ալմանախներ ևս[5]։

Բանն այն է, որ ավստրիական կայսրությունում, որի կազմում այդ ժամանակներում գտնվում էր Սլովենիան, ազգային շարժումները, դրանց քաղաքական գործունեությունը խստորեն արգելվել, հետապնդվել են, բայց վարչակարգը որոշակի հանդուրժողականություն է ցուցաբերել ազգային մշակույթի դրսևորումների նկատմամբ։ Օգտվելով դրանից՝ սլովեն մտավորականները ջանացել են գրականության, կրթության միջոցով նպաստել ազգային ինքնագիտակցության արթնացմանն ու զարգացմանը և այդ գործում, որպես կանոն, գրաքննության հետ որևէ խնդիր չեն ունեցել։ Մինչդեռ, օրինակ, Slavinja գիտական ամսագրի տպագրությունն արգելվել է գրաքննության կողմից։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Krajnska čbelica
  2. Na Gorenjskem v deželi Kranjski (96)
  3. Šavc Urška։ «Krajnska čbelica» [The Carniolan Bee]։ DEDI - enciklopedija naravne in kulturne dediščine na Slovenskem (Slovenian)։ Վերցված է 30 April 2015 
  4. Krajnska čbelica. Zheterte bukvize
  5. Krajnska čbelica

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]