Էստոներենի այբուբեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էստոներենի այբուբեն
Eesti tähestik.svg
Տեսակլատինատառ այբուբեն
Լեզուներէստոներեն
ՏարածքԷստոնիա
Կազմված է32 տառ
Գրելաձևըձախից աջ
Կարգավիճակգործող

Էստոնական այբուբեն (էստ․՝ eesti tähestik), կիրառվում է էստոներենով գրելու համար։ Հիմնված է լատինական այբուբենի վրա՝ կրելով նաև գերմանական այբուբենի ազդեցությունը։ Որպես այդպիսին՝ էստոնական այբուբենն ունի Ä, Ö և Ü (A, O և U ումլաուտներով), որոնք համապատասխանաբար ներկայացնում են [æ], [ø] և [y] ձայնավոր հնչյունները։ Ի տարբերություն գերմանական ումլաուտների՝ համարվում են առանձին հնչյուններ և այբուբենագրվում են որպես տարբեր միավորներ։ Ամենաաչքի ընկնող, տարբերվող տառը էստոնական այբուբենում Õ (O-ն ալիքանշանով) է, որն ավելացվել է այբուբենին 19-րդ դարում լեզվաբան Օտտո Վիլհելմ Մազինգի կողմից և հանդես է գալիս որպես ձայնավոր [ɤ]։ Բացի սրանից՝ այբուբենը ակնառու տարբերվում է լատինական այբուբենից Š և Ž տառերի առկայությամբ, որոնք առնվել են չեխական այբուբենից և Z տառի դիրքով, որը այբուբենի վերջից տեղափոխված է S և T միջև (կամ Š և Ž)։ 20-րդ դարի սկզբին W տառը փոխարինվել է V-ով։

A a B b C c D d E e F f G g H h
I i J j K k L l M m N n O o P p
Q q R r S s Š š Z z Ž ž T t U u
V v W w Õ õ Ä ä Ö ö Ü ü X x Y y

Գրության ձևը հիմնված է լատինական այբուբենի վրա՝ ավելացված մի քանի հնչյունատարբերակիչ նշաններ։

Այբուբենից f, š, z, ž օգտագործվում են փոխառյալ բառերում (fotograaf, želee, šokolaad) և օտար անուններում ու բառերում։ Տառերից c, q, w, x, y կիրառվում են միայն օտար բառերի տառադարձան ժամանակ (օրինակ՝ New York)։

Արտասանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

A [ɑː] B [b̥eː] C [tseː] D [d̥eː] E [eː] F [eff]
G [ɡ̊eː] H [hɑː] or [hɑʃ] I [iː] J [jotʲː] K [kɑː] L [ell]
M [emm] N [enn] O [oː] P [peː] Q [kuː] R [err] or [ærr]
S [ess] Š [ʃɑː] Z [zeː], [seː] or [tsett] Ž [ʒeː] or [ʃeː] T [teː] U [uː]
V [veː] W [kɑksisveː] Õ [ɤː] Ä [æː] Ö [øː] Ü [yː]
X [iks] Y [iɡrek] or [ypsilon]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]