Երկաթի (II) սուլֆատ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Երկաթի (II) սուլֆատ
Iron(II)-sulfate-heptahydrate-sample.jpg
Ընդհանուր տեղեկություններ
Դասական անվանակարգումԵրկաթի (II) սուլֆատ
Քիմիական բանաձևFeO₄S
Մոլային զանգված2,5E−25 կիլոգրամ[1] գ/մոլ
Խտություն1,898 գ/սմ³ գ/սմ³
Կազմալուծման ջերմաստիճան680 °C
Քիմիական հատկություններ
Դասակարգում
CAS համար7720-78-7
PubChem24393
EINECS համար231-753-5
SMILES[O-]S(=O)(=O)[O-].[Fe+2]
ЕС231-753-5
RTECSNO8500000
ChEBI22804
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Երկաթի (II) սուլֆատ, անօրգանական միացություն, ծծմբական թթվի երկաթի (II) աղն է։ Քիմիական բանաձևն է՝ FeSO4: Չցնդող, անհոտ, անջուր սուլֆատն անգույն, բայց ոչ թափանցիկ, շատ խոնավածուծ նյութ է։ Բյուրեղահիդրատները խոնավածուծ, բաց երկնականաչ թափանցիկ բյուրեղներ են, եռհիդրատը՝ FeSO4·4Н2О կանաչ է, միահիդրատը՝ FeSO4·Н2О անգույն է։ Ունի ուժեղ տտիպ մետաղական համ։ Օդում աստիճանաբար քայքայվում են կորցնելով բյուրեղաջուրը։ Երկաթի (II) սուլֆատը լավ է լուծվում ջրում (26,3 գ 20°С-ում)։ Ջրային լուծույթից բյուրեղանում է երկնականաչ հեպտահիդրատը՝ FeSO4·7Н2О, որի պատահական անվանումը երկաթարջասպ է։ Վերջինիս թունավորությունը համեմատաբար ցածր է։ Կիրառվում է տեքստիլ արդյունաբերությունում և գյուղատնտեսությունում որպես ֆունգիցիդներ (սնկասպան նյութեր)։ Ինչպես նաև հանքային ներկերի արտադրությունում։

Բնական անալոգ հանքաքարը մելանտերիտն է։ Բնության մեջ հանդիպում է դեղնականաչ, մոնոկլինային բյուրեղների տեսքով։

Բյուրեղահիդրատներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկաթի (II) սուլֆատը հայտնի է տարբեր բյուրեղահիդրատների ձևով, այդ ձևերից մի քանիսը գոյություն ունեն բնության մեջ.

Անջուր երկաթի (II) սուլֆատ

Հատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկաթի (II) սուլֆատն ջրային լուծույթից անջատվում է 1,82°C մինչև 56,8°C ջերմաստիճանում երկաթարջասպի՝ FeSO4·7H2О բաց կանաչ բյուրեղների տեսքով։ 100 գ ջրում լուծվում է 26,6 գ անջուր FeSO4 20°C-ում և 54,4 գ 56°C ջերմաստիճանում։

Երկաթի (II) սուլֆատի լուծույթը օդի թթվածնով օքսիդանում է մինչև երկաթի (III) սուլֆատ.

Տաքացնելիս 480°C-ից բարձր ջերմաստիճանում քայքայվում է.

Ստացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկաթարջասպ կարող է ստացվել երկաթի ջարդոնը կամ թիթեղը նոսր ծծմբական թթվով մշակելիս։ Արդյունաբերությունում որպես կողմնակի նյութ երկաթարջասպը ստացվում է երկաթե թիթեղների և մետաղալարերի ստացման, օքսիդաթաղանթների հեռացման ժամանակ.

Պիրիտի օքսիդացումից.

Արդյունաբերության մեջ որպես կողմնակի նյութ երկաթարջասպը ստացվում է իլմենտիտից տիտանի օքսիդի ստացման ժամանակ։

Կիրառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կիրառվում է թանաքի և ներկերի (մորթին սև ներկելու համար) ստացման մեջ[7]։ Երկաթի (II) սուլֆատը կարող է օգտագործվել նաև բետոնը, որոշ կրաքարեր և ավազաքարեր դեղնավուն ժանգի գույնով ներկելու համար[8]։

Երկաթի (II) սուլֆատը կիրառվում է բարձր հիմնայնության հողերի pH–ն իջեցնելու համար[9][10],:

Բժշկության մեջ օգտագործվում է որպես դեղանյութ՝ երկաթ պակասորդային սակավարյունության կանխարգելման և բուժման համար։ Ռուսաստանում գրանցված է «Հեմոֆեր պրոլոնգատում», «Տարդիֆերոն», «Սորբիֆեր Դուրուլես» և «Ֆերրոպլեկս» (վերջին երկուսում որպես հակաօքսիդանտ ավելացվում է ասկորբինաթթու)։

Գյուղատնտեսության մեջ այն օգտագործվում է ծառերը ցողելու համար։

Երկաթի (II) սուլֆատը օգտակար ռեակտիվ է սնկերի նույնականացման համար[11]։

Որպես ֆերոսուլֆատային դոզիմետր կիրառվում է քիմիական դոզիմետրիայում։

1850-ականների երկրորդ կեսին երկաթի սուլֆատը օգտագործվել է լուսանկարչության մեջ[12]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 FERROUS SULFATE
  2. Ralph Jolyon, Chautitle Ida։ «Szomolnokite»։ Mindat.org։ Վերցված է 2014-08-03 
  3. «Rozenite Mineral Data»։ Վերցված է 2014-08-03 
  4. «Siderotil Mineral Data»։ Վերցված է 2014-08-03 
  5. «Ferrohexahydrite Mineral Data»։ Վերցված է 2014-08-03 
  6. «Melanterite Mineral Data»։ Վերցված է 2014-08-03 
  7. British Archaeology magazine. http://www.archaeologyuk.org/ba/ba66/feat2.shtml (archive)
  8. How To Stain Concrete with Iron Sulfate
  9. «Why Use Ferrous Sulfate for Lawns?» (անգլերեն)։ Վերցված է 2018-04-14 
  10. «Acid or alkaline soil: Modifying pH - Sunset Magazine»։ www.sunset.com (en-US)։ Վերցված է 2018-04-14 
  11. Svrček Mirko (1975)։ A color guide to familiar mushrooms. (2nd ed.)։ London: Octopus Books։ էջ 30։ ISBN 0-7064-0448-3 
  12. Brothers Alfred (1892)։ Photography: its history, processes։ London: Griffin։ էջ 257։ OCLC 558063884 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]