Երկաթի (II) սուլֆատ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Երկաթի (II) սուլֆատ
Iron(II)-sulfate-heptahydrate-sample.jpg
Ընդհանուր տեղեկություններ
Դասական անվանակարգումԵրկաթի (II) սուլֆատ
Քիմիական բանաձևFeO₄S
Մոլային զանգված2,5E−25 կիլոգրամ[1] գ/մոլ
Խտություն1,898 գ/սմ³ գ/սմ³
Կազմալուծման ջերմաստիճան680 °C
Քիմիական հատկություններ
Դասակարգում
CAS համար7720-78-7
PubChem24393
EINECS համար231-753-5
SMILES[O-]S(=O)(=O)[O-].[Fe+2]
ЕС231-753-5
RTECSNO8500000
ChEBI22804
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Երկաթի (II) սուլֆատ, անօրգանական միացություն, ծծմբական թթվի երկաթի (II) աղն է: Քիմիական բանաձևն է՝ FeSO4: Չցնդող, անհոտ, անջուր սուլֆատն անգույն, բայց ոչ թափանցիկ, շատ խոնավածուծ նյութ է: Բյուրեղահիդրատները խոնավածուծ, բաց երկնականաչ թափանցիկ բյուրեղներ են, եռհիդրատը՝ FeSO4·4Н2О կանաչ է, միահիդրատը՝ FeSO4·Н2О անգույն է: Ունի ուժեղ տտիպ մետաղական համ: Օդում աստիճանաբար քայքայվում են կորցնելով բյուրեղաջուրը: Երկաթի (II) սուլֆատը լավ է լուծվում ջրում (26,3 գ 20°С-ում): Ջրային լուծույթից բյուրեղանում է երկնականաչ հեպտահիդրատը՝ FeSO4·7Н2О, որի պատահական անվանումը երկաթարջասպ է: Վերջինիս թունավորությունը համեմատաբար ցածր է: Կիրառվում է տեքստիլ արդյունաբերությունում և գյուղատնտեսությունում որպես ֆունգիցիդներ (սնկասպան նյութեր): Ինչպես նաև հանքային ներկերի արտադրությունում:

Բնական անալոգ հանքաքարը մելանտերիտն է: Բնության մեջ հանդիպում է դեղնականաչ, մոնոկլինային բյուրեղների տեսքով:

Բյուրեղահիդրատներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկաթի (II) սուլֆատը հայտնի է տարբեր բյուրեղահիդրատների ձևով, այդ ձևերից մի քանիսը գոյություն ունեն բնության մեջ.

Անջուր երկաթի (II) սուլֆատ

Հատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկաթի (II) սուլֆատն ջրային լուծույթից անջատվում է 1,82°C մինչև 56,8°C ջերմաստիճանում երկաթարջասպի՝ FeSO4·7H2О բաց կանաչ բյուրեղների տեսքով: 100 գ ջրում լուծվում է 26,6 գ անջուր FeSO4 20°C-ում և 54,4 գ 56°C ջերմաստիճանում:

Երկաթի (II) սուլֆատի լուծույթը օդի թթվածնով օքսիդանում է մինչև երկաթի (III) սուլֆատ.

Տաքացնելիս 480°C-ից բարձր ջերմաստիճանում քայքայվում է.

Ստացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկաթարջասպ կարող է ստացվել երկաթի ջարդոնը կամ թիթեղը նոսր ծծմբական թթվով մշակելիս: Արդյունաբերությունում որպես կողմնակի նյութ երկաթարջասպը ստացվում է երկաթե թիթեղների և մետաղալարերի ստացման, օքսիդաթաղանթների հեռացման ժամանակ.

Պիրիտի օքսիդացումից.

Արդյունաբերության մեջ որպես կողմնակի նյութ երկաթարջասպը ստացվում է իլմենտիտից տիտանի օքսիդի ստացման ժամանակ:

Կիրառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կիրառվում է թանաքի և ներկերի (մորթին սև ներկելու համար) ստացման մեջ[7]: Երկաթի (II) սուլֆատը կարող է օգտագործվել նաև բետոնը, որոշ կրաքարեր և ավազաքարեր դեղնավուն ժանգի գույնով ներկելու համար[8]:

Երկաթի (II) սուլֆատը կիրառվում է բարձր հիմնայնության հողերի pH–ն իջեցնելու համար[9],[10]:

Բժշկության մեջ օգտագործվում է որպես դեղանյութ՝ երկաթ պակասորդային սակավարյունության կանխարգելման և բուժման համար: Ռուսաստանում գրանցված է «Հեմոֆեր պրոլոնգատում», «Տարդիֆերոն», «Սորբիֆեր Դուրուլես» և «Ֆերրոպլեկս» (վերջին երկուսում որպես հակաօքսիդանտ ավելացվում է ասկորբինաթթու):

Գյուղատնտեսության մեջ այն օգտագործվում է ծառերը ցողելու համար:

Երկաթի (II) սուլֆատը օգտակար ռեակտիվ է սնկերի նույնականացման համար[11]:

Որպես ֆերոսուլֆատային դոզիմետր կիրառվում է քիմիական դոզիմետրիայում:

1850-ականների երկրորդ կեսին երկաթի սուլֆատը օգտագործվել է լուսանկարչության մեջ[12]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 FERROUS SULFATE
  2. Ralph Jolyon, Chautitle Ida։ «Szomolnokite»։ Mindat.org։ Վերցված է 2014-08-03 
  3. «Rozenite Mineral Data»։ Վերցված է 2014-08-03 
  4. «Siderotil Mineral Data»։ Վերցված է 2014-08-03 
  5. «Ferrohexahydrite Mineral Data»։ Վերցված է 2014-08-03 
  6. «Melanterite Mineral Data»։ Վերցված է 2014-08-03 
  7. British Archaeology magazine. http://www.archaeologyuk.org/ba/ba66/feat2.shtml (archive)
  8. How To Stain Concrete with Iron Sulfate
  9. «Why Use Ferrous Sulfate for Lawns?» (անգլերեն)։ Վերցված է 2018-04-14 
  10. «Acid or alkaline soil: Modifying pH - Sunset Magazine»։ www.sunset.com (en-US)։ Վերցված է 2018-04-14 
  11. Svrček Mirko (1975)։ A color guide to familiar mushrooms. (2nd ed.)։ London: Octopus Books։ էջ 30։ ISBN 0-7064-0448-3 
  12. Brothers Alfred (1892)։ Photography: its history, processes։ London: Griffin։ էջ 257։ OCLC 558063884 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]