Եմելյան Պուգաչովի հուշարձան (Մոզդոկ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox architecture.png
Եմելյան Պուգաչովի հուշարձան
Կոորդինատներ 43°43′59.2176″ հս․ լ. 44°39′30.9672″ ավ. ե. / 43.733116000° հս․. լ. 44.658602000° ավ. ե. / 43.733116000; 44.658602000Կոորդինատներ: 43°43′59.2176″ հս․ լ. 44°39′30.9672″ ավ. ե. / 43.733116000° հս․. լ. 44.658602000° ավ. ե. / 43.733116000; 44.658602000
Գտնվում է Ռուսաստան Ռուսաստան
Մոզդոկ
Կառուցվել է 1985
Շինության ձևը Խորաքանդակ
Կառուցել է Նիկոլայ Նեստերենկո
Ներկա վիճակը Կանգուն

Եմելյան Պուգաչովի հուշարձան (ռուս.՝ Памятник Емельяну Пугачеву), խորաքանդակ Ռուսաստանի Հյուսիսային Օսիայի Հանրապետություն-Ալանիայի Մոզդոկ քաղաքում: Նվիրված է Ռուսաստանի գյուղացիական պատերազմի առաջնորդ Եմելյան Պուգաչովին։ Տեղադրվել է 1985 թվականին քաղաքի Կոմերիտական զբոսայգում։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սկսված ռազմական գործողությունների պատճառով Մոզդոկի ամրապնդման հարց էր առաջացել։ 1770 թվականի սկզբին այն արդեն ստացել էր քաղաքի կարգավիճակ, իսկ ամռանը ստացել էր իր մշտական ​​պահակային բանակը՝ 40 բերդային թնդանոթ, դրագունների զորք և 100 կալմիկներ։ Անվտանգությունն ավելի ամրապնդելու համար Թերեքի երկայնքով բնակեցվել էին Վոլգայի կազակական զորքի կազակների 517 ընտանիքներ։ Նրանց ձևավորած հինգ ստանիցաները (Գալյուգաևսկայա, Իշչերսկայա, Նաուրսկայա, Մեկենսկայա և Կալինովսկայա) կազմել էին Մոզդոկի կազակական գունդը[1]։

Կյանքը կազակական գյուղերում այդ ժամանակ դժվար էր և անհանգիստ։ Կազակները սահմանապահ ծառայություն էին իրականացնում, ապահովում էին փոստային կապն ամրոցների միջև, մասնակցում ռազմական արշավներին։ Այս ամենը բացասական ազդեցություն ուներ սովորական կազակների նյութական բարեկեցության վրա և, ի վերջո, Մոզդոկի գնդի կազակների շրջանում հանգեցրեց անկարգությունների[1]։

Այսպիսի իրավիճակում ստանիցաներ մուտք գործեց Եմելյան Պուգաչովը։ Նա սկսեց ակտիվ հակակառավարական քարոզչություն։ Երեք ստանիցաների կազակները նրան ընտրեցին ատաման, և նա հանձն առավ մեկնելու Սանկտ Պետերբուրգ և նրանց բողոքը ներկայացնելու կայսրուհուն։ Կազակները համաձայնեցին[1]։

Ճանապարհին Պուգաչովը մթերապաշար գնելու նպատակով մտավ Մոզդոկ։ 1772 թվականի փետրվարի 8-ին քաղաքից դուրս գալիս նրան բռնեցին տեղի կազակները և տեղափոխեցին Մոզդոկի գնդի ռազմական պարետ եսաուլ Ուստին Ագաֆոնովի մոտ[1]։

Հարցաքննության ավարտին Պուգաչովն ուղարկվել է բերդի կալանատուն, որտեղ նա շղթայվել է։ Սակայն մի քանի օր անց՝ 1772 թվականի փետրվարի 13-14-ի գիշերը, նա փախել է Մոզդոկի կայազորի գումարտակի 1-ին ընկերության իրեն հսկող զինվոր Վենեդիկտ Լապտևի հետ[1]։

Պուգաչովի փախուստի մասին հայտարարվել է բոլոր գյուղերում և բնակավայրերում, սակայն նրան չգտան։ Փախուստից հետո կազմակերպվեց «խռովարարին» ընտրածների հանդեպ հաշվեհարդար։ Նրանք բոլորը ձերբակալվեցին. ոմանք Մոզդոկում, ոմանք՝ իրենց գյուղերում և պատժվեցին։ Մեկ տարի անց Պուգաչովը հայտնվեց Յաիկի կազակների շրջանում որպես ժողովրդական ապստամբության հզոր առաջնորդ[1]։

Հուշարձան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1985 թվականի փետրվարին Մոզդոկ քաղաքի Կոմսոմոլսկի այգում տեղադրվեց Եմելյան Պուգաչովի հուշարձանը, որի հեղինակն է Հյուսիսային Օսիայի գեղարվեստի ֆոնդի քանդակագործ Նիկոլայ Իվանովիչ Նեստերենկոն[1]։

Խորաքանդակը պատկերում է աջ ձեռքին թուր բռնած Եմելյան Պուգաչովին։ Հուշարձանին արված է հետևյալ մակագրությունը.

Aquote1.png 1771-1772 թվականներին Ե. Պուգաչովը եղել է Իշչերսկայա, Նաուրսկայա, Գալյուգաևսկայա ստանիցաների ատամանը։ 1772 թվականին ք. Մոզդոկում ձերբակալվել է և փախել Մոզդոկի կալանատնից։ Aquote2.png


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]