Դասակարգային պայքար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Դասակարգային պայքար, հակամարտ դասակարգերի պայքար, որի հիմքում ընկած են դասակարգային շահերը և ձգտումները։ Դասակարգերի և դասակարգային պայքարի գիտական տեսությունը մշակել են մարքսիզմի հիմնադիրները։ Դասակարգային պայքարն արդյունք է դասակարգերի տնտեսական շահերի հակամարտության, որն անխուսափելիորեն հանգեցնում է սոցիալական բախումների։ «Ազատն ու ստրուկը, պատրիկն ու պլեբեյը, կալվածատերն ու ճորտը, վարպետն ու ենթավարպետը, կարճ՝ ճնշողն ու ճնշվողը հավիտենական հակամարտության մեջ են եղել իրար հետ, անընդհատ պայքար են մղել՝ մերթ թաքնված, մերթ բացահայտ պայքար, որը միշտ վերջացել է ամբողջ հասարակական շենքի հեղափոխական վերակառուցմամբ կամ պայքարող դասակարգերի ընդհանուր կործանմամբ»։ Սակայն այդ հեղափոխությունները մի դասակարգային հակամարտությունը փոխարինել են մեկ ուրիշով՝ մշտապես կատարելագործելով մարդու շահագործումը մարդու կողմից, սրելով անտագոնիստական հակասությունները, կատարելագործելով դասակարգային պայքարը։ Պատմությանը հայտնի են և՛ ստրուկների հուժկու ապստամբություններ, և՝ մեծ մասշտաբի ու անընդմեջ գյուղացիական պատերազմներ, տևական սոցիալական շարժումներ, որոնք խարխլել են տիրող հասարակական կարգերի հիմքերը։ Սակայն միայն կապիտալիստական հասարակարգն է, որ իր զարգացման ընթացքում ստեղծում է ինչպես դասակարգերի, այնպես էլ սասակարգային պայքարի և ընդհանրապես սոցիալական անտագոնիզմի վերացման նյութական ու հոգևոր պայմանները։

Վ. Ի. Լենինը նշում էր պրոլետարիատի դիկտատուրայի դարաշրջանին բնորոշ դասակարգային պայքարի հինգ նոր ձև.

  • տապալված դասակարգերի դիմադրության ճնշում,
  • քաղաքացիական պատերազմ,
  • մանր բուրժուազիայի չեզոքացում,
  • բուրժուազիայի և բուրժուական մասնագետների օգտագործում,
  • նոր կարգապահության դաստիարակում։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 293 CC-BY-SA-icon-80x15.png