Դառնափուշ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դառնափուշ
Xanthium strumarium L..jpg
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Ենթատիպ Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytina)
Կարգ Աստղածաղկավորներ (Asterales)
Ընտանիք Աստղածաղկազգիներ (Asteraceae)
Ենթաընտանիք Աստղածաղկայիններ (Asteroideae)
Վերնատրիբա Helianthodae
Տրիբա Heliantheae
Ցեղ Դառնափուշ (Xanthium)
L., 1753

Դառնափուշ (լատ.՝ Xanthium), դառնուկ, աստղածաղկազգիների (բարդածաղկավորներ) ընտանիքի միամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 30 (այլ տվյալներով՝ 70) տեսակ։

Հայաստանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՀՀ-ում՝ 3 տեսակ՝

  • դառնափուշ ասեղնավոր լատ.՝ X. spinosum,
  • դառնափուշ իտալական լատ.՝ X. italicum
  • դառնափուշ խպիպաձեվ լատ.՝ X. strumarium։

Տարածում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է ճամփեզրերին, առուների ափերին, աղբոտում ցանքերն ու տնկարկները։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ցողունը ճյուղավորվող է, բարձրությունը՝ մինչև 1 մ։ Տերևները հերթադիր են, եռաբլթակ։ Ծաղկաբույլը հասկանըման է կամ ողկուզանման, ծաղիկները՝ կանաչավուն։ Ծաղկում է օգոստոս-սեպտեմբերին։ Պտուղն էլիպսաձև է՝ պատված կեռ փշերով։ Սերմը երկու երկարավուն սերմիկներով տուփիկ է։

Նշանակություն և կիրառում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թունավոր է։ Դեղաբույս է. պարունակում է ալկալոիդներ, յոդ։ ժողովրդական բժշկության մեջ օգտագործում են խպիպի, մաշկ, հիվանդությունների, դիզենտերիայի բուժման նպատակով։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png