ԴՆԹ-ի ռեպարացիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վնասված քրոմոսոմները

Ռեպարացիա (լատ.՝ reparatio, վերականգնում), հատուկ ֆունկցիայի բջիջներ, ունակ են ուղղել քիմիական վնասը և ԴՆԹ-ի մոլեկուլների ընդհատումը, վնասում են ԴՆԹ-ի կենսասինթեզի բջիջները և բացահայտում է քիմիական կամ ֆիզիկական գործակալները։ Կենսագործում է հատուկ ֆերմենտների համակարգի բջիջները։ Մի շարք ժառանգական հիվանդությունների (օրինակ՝ պինգմենտային հիվանդություն) խանգարումների հետ կապված համակարգը։

Պատմության բացահայտում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուսումնասիրությունների սկիզբը դրեց Ա. Կելեներան (ԱՄՆ), ով 1948 թվականին հայտնաբերվել է ֆոտոռեակտիվացիան՝ որը նվազեցնում է կենսաբանական վնասները, այն պայմանավորված է ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների հետ, որը հետագայում փոխարինվեց լուսային ճառագայթների (լուսային ռեպարացիա)[1]: Ռ. Սետլոուն, Կ. Ռուպերտը և ուրիշներ վաղ հաստատեցին, որ ֆոտոռեակտիվացիան ֆոտոքիմիական գործընթաց է։ Առաջացնում է հատուկ ֆերմենտներ, որոնք հագեցնում են թիմինին և կատարվում է ԴՆԹ-ի սինթեզումը ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներով։


ԴՆԹ-ի վնասման աղբյուրները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

DNA Repair.jpg

ԴՆԹ-ի վնասման հիմնական տեսակները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վնաս է մեկ նուկլեոտիդը։
  • Վնաս է զույգ նուկլեոտիդը։
  • Վնաս է միայնակ և կրկնակի ԴՆԹ-ի շղթայի խաթարումը։

Ռեպարացիայի համակարգի կառուցվածքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յուրաքանչյուր ռեպարացիայի համակարգի կառուցվածքը պարունակում է հետևյալ բաղադրիչները՝

  • Էկզոնուկլեազներ՝ ֆերմենտ, որը վերացնում է վնասված մասը։
  • ԴՆԹ-ի պոլիմերազա՝ ֆերմենտ, որը համադրում է ԴՆԹ-ի համապատասխան միացման մասը։
  • ԴՆԹ-ի լիգազներ՝ ֆերմենտ, որը պոլիմներների շղթայի վերջին փակման օղակն։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]