Գրիֆոնաժ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գրիգոնաժ

Գրիֆոնաժ (ֆրանսերեն ֆր.՝ griffonage բառից, որը թարգմանաբար նշանակում է խզբզոց), հանկարծաստեղծ ակնթարթային ուրվանկար[1]։ Գրիֆոնաժ ստեղծում են չկերնտրոնացված, անգիտակից հիմանականում այն մարդիկ, ովքեր կենտրոնացած են այլ հարցերի վրա։[2].

Այդպիսի ուրվանկարների մեջ կարելի է հանդիպել ինչպես հասարակ նկարներ, որոնք չունենեն որոշակի ձև և իմաստ, այսինքն աբստակտային են, այնպես էլ կան այնպիսինք, որոնք ունեն որոշակի իմաստ և ձև։ Գրիֆոննաժի հեղինակները հիմնականում ուսանողներ և աշակերտներն են, որոնք նկարում են իրեն դպրոցական տետրերում հաճախ գաղտնի, երբ հոգնում են կամ ձանձրանում դասաժամերի ընթացքում։ Որոշ մարդիկ Գրիֆենաժ են կարում երկար հեռախոսազանգերի ընթացքում, երբ ձեռքի տակ կա թուղթ և ինչ-որ գրենական պիտույքներ[3]։

Հաճախ գրիֆոնաժային նկարներում կարելի է հանդիպել ծաղրանկարներ, երբ նկարողները՝ աշակերտները և ուսանղները նկարում են իրենց ուսուցիչների կամ դասընկերների (հաճախ միայն գլուխները), կարելի հանդիպել նաև կոմիքսմերի և մուլտֆիլմերի հերոսներ, նկարողի կողմից հորինված մտացածին էակները, ոչ բարդ բնապատկերներ կամ նրանց մասեր, զանազան երկրաչափական պատկերներ, նաշխեր,կամվացքներ և այլն[4]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այնպիսի նկարներ ինչպիսիք գրիֆոնաժաիններն են հայտնի են դեռ վաղ ժամանակներից[5]։ Գրիֆենաժի անգլերեն դուդլանգլ.՝ doodle անվանումը հայտնի է դեռ 17-րդ դարում և սկզբանական շրջանում նշանակում էր պարզամիտ, կարճամիտ կամ հիմար՝ բթամիտ մարդ։ Այդ բառի ստուգաբանությունը կարող է կապված լինել գերմանական «Dudeltopf» և «Dudeldop» բառերի հետ, որոնք թարգմանաբար նշանակում են են «գիշերային թասակ»[6]։ Ռուսերենում գոյություն ունի կարկաուլ բառը, որը նշանակում է ոչ հստակ գրված տառեր։ Ուշակովի բառարանում նշվում է, որ այդ բառը՝ կարակուլը ծագել է թուրքական «kara» ՝«սև» и «kol» — «ձեռք», «ձեռագիր» բառերից ։ Դալյայի բառարանում կարակուլա բառը օգտաբործվում է ծուռ, կոծրված, ձարդված ծառ իմաստով[7].

Գրողների շրջանում ևս կային նրանք, ովքեր սիրում էին գրիֆոնաժներ նկարել իրնեց ձեռագրերում։ Այդպիսի գրողներից էին Ալեքսանդր Պուշկինը, Սիլվիա Պլատտը, Ռաբինդրանաթ Թագորը և այլք։ Գրողների, բանաստեղծների գրիֆոնաժային նկարներիը իրենցից մեծ արժեք և հետաքրքրություն են ներկայացնում, քանի որ նրանց արտեսի հետևորդները կարող են հետազոտելով այդ նկարները հասկանալ, թե ինչ հոգեվիճակում է գտնվել գրող կամ ինչ մտքեր է ունեցել այդ ստեղծագործությունը գրելիս[8]։

Գրիֆոնաժաիյն նկարները հանդիասնում են ճանաչողական հոգեբանության մի քանի գիտական հետազոտություների առարկա[9][10] , ներկայումս այդ հետազոտությունները կենտրոնացած են այդ նկարները նկարողների գիտակցական և ենթագիտակցական ակտիվութունը ստուգելու վրա և թե ինչ ազդեցություն է թողնում հանկարծաստեղծ, ակնթարթային նկարչության հիշողության բարելավման վրա [11]։ Գիտնակաները պարզել են, որ գրիֆենաժային նկարները արտացոլում են մարդու ենաթագիտակցական երազանքները և վախերը[12]։ Պլիմուտի համալսարանի հոգեբան-գիտնական Ջեյքի Ադամսը հետազոտությունները է կատարել պարզելու համար արդյո՞ք կա կապ դասախոսությունների ընթացքում ուսանողների կեղմից գրիֆոնաժային նկարների ստեղծումը ընկալվող նյութի ծավալի հետ։ Հետազոտություննեի արդյուննքերը ցույց տվեցին, որ այն ուսանողները որոնք նկարել էին դասախոսությունների ընթացքում 29% -ով ավելի շատ նյութ ին ընկալել, քան նրանք, ովքեր չէին նկարել գրիֆոնաժներ[13].

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Грифонаж. // Популярная художественная энциклопедия. Под ред. Полевого В. М. М.: Издательство «Советская энциклопедия», 1986.
  2. What does doodling do?
  3. Doodling in class — UK Essays
  4. Giuseppe Remuzzi։ «Studi Elogio degli scarabocchi, chi li fa impara di più»։ Corriere della Sera 
  5. The lost art of doodling
  6. «doodle», n, Oxford English Dictionary. Accessed March 23, 2012.
  7. Каракуля
  8. Books։ «Idle Doodles by Famous Authors»։ Flavorwire։ Վերցված է 2012-05-02 
  9. C. Adak , B. B. Chaudhuri։ «Extraction of Doodles and Drawings from Manuscripts»։ Proc. 5th International Conference on Pattern Recognition and Machine Intelligence (PReMI 2013), LNCS #8251, pp. 515-520, Springer-Heidelberg։ Վերցված է 2013 
  10. B.B.Chaudhuri et al., Separation of text from non-text doodles of poet Rabindranath Tagore’s manuscripts, Proc. National Conference on Computing and Communication Systems (NCCCS-2012), pp.1-5, 2012.
  11. Try Doodling To Keep The Brain On Task
  12. Seattle Times, How do you doodle? Our idle scribbles can reveal much about ourselves
  13. Andrade Jackie (January 2010)։ «What does doodling do?»։ Applied Cognitive Psychology 24 (1): 100–106։ doi:10.1002/acp.1561