Բազուկոսկր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բազուկոսկր
ՏեսակԽողովակաձև ոսկր
Ենթադասarm bone?, long bone?[1] և endochondral bone?
Մասն էbones of free part of upper limb?
Կազմված էmedial epicondyle of the humerus?, lateral epicondyle of the humerus?, surgical neck of the humerus?, anatomical neck of humerus?, greater tubercle?, lesser tubercle?, head of humerus?, intertubercular sulcus of the humerus?, condyle of humerus? և body of humerus?
Անատոմիական տեղայնացումupper arm?
Լատիներեն անվանումOs humerus
Զարկերակnutrient arteries of humerus?
Միանում էmedial intermuscular septum of arm?, lateral intermuscular septum of arm?, Թիակ, ulna? և radius?
MeSHHumerus
Foundational Model of Anatomy13303
Terminologia Anatomica 98A02.4.04.001
Նկարագրված էԳրեյի անատոմիա (20-րդ հրատարակություն)[2], Meyers Konversations-Lexikon, 4th edition (1885–1890)? և New International Encyclopedia?
 Humerus Վիքիպահեստում

Բազուկոսկր (լատին․՝ humerus), տիպիկ երկար խողովակաձև ոսկոր, ուսի կմախքային հիմք։ Պատկանում է վերին ազատ վերջույթների կմախքին։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բազուկոսկրը բաժանվում է դիաֆիզի (բազուկոսկրի մարմինը, լատին․՝ corpus humeri) և պրաքսիմալ ու դիստալ էպիֆիզների[3]։ Վերին մասում բազուկոսկրի մարմինը կլորացված է, իսկ դիստալ էպիֆիզին ավելի մոտ է` եռանկյունաձև։ Մարմնի վրա տարբերակում են՝ հետևի մակերեսը (լատին․՝ facies posterior), որը սահմանազատվում է կողմնային և մեդիալ եզրերով (լատին․՝ margo lateralis et medialis), միդիալ առաջնային մակերես (լատին․՝ facies anterior medialis), կողմնային առաջնային մակերեսը (լատին․՝ facies anterior lateralis), որոնք առանձնացված են թույլ արտահայտված սանրիկներով[4]։

Պրոքսիմալ էպիֆիզը ներկայացված է բազուկոսկրի գլուխով (լատին․՝ caput humeri), որը դիաֆիզից անջատված է անատոմիական պարանոցով(լատին․՝ collum anatomicum): Գլուխը հոդավորվում է թիակի հոդափոսիկի հետ՝ կազմելով ուսահոդը։ Պարանոցի հետևում կան երկու թմբիկներ (ապոֆիզ)՝ մեծ և փոքր (լատին․՝ tuberculum majus et minus), որի միջև անցնում է միջթմբկային ակոսը - ուսի երկգլուխ մկանի երկար գլխի ջլերի ամրացման տեղը։ Թմբիկների տակ՝ դիաֆիզի հետ սահմանին մոտ, անցնում է վիրաբուժական պարանոցը (լատին․՝ collum chirurgicum), բազուկոսկրի ամենատարածված կոտրվածքների հատվածը[5]։

Ոսկրի մարմնի վրա տարբերվում է դելայաձև թմբիկը (լատին․՝ tuberositas deltoidea), որին ամրանում է դելտայաձև մկանը։ Թմբիկների հետևից՝ մեդալից դեպի կողմնային հատվածը, պարույրի տեսքով անցնում է ճառագայթային նյարդի[en] ակոսը (լատին․՝ sulcus nervi radialis)[6]:

Դիստալ էպիֆիզում տեղադրված է հոդագլխիկը (լատին․՝ condylus humeri), իսկ դրա կողմերում երկու հոդաելուններ մեդիալ և լետալ (լատին․՝ epicondylus medialis et lateralis): Հոդաելունների միջև կա նախաբազկի ոսկորների հոդավորման համար նախատեսմած մակերես, բաժանված բազուկոսկրի մարմնի (լատին․՝ trochlea humeri) և բազուկոսկրի գլխիկի (լատին․՝ capitulum humeri): Նրանց վերևում, առջևի կողմում, համապատասխանաբար, տեղակայված են պսակաձև (լատին․՝ fossa coronoidea) և ճառագայթային (լատին․՝ fossa radialis) հոդափոսերը, ինչպես նաև հետևից արմնկային լատին․՝ fossa olecrani) հոդափոսը, որոնք անհրաժեշտ են արմնկային և ճառագայթային ոսկրերի միացման համար, ձևավորելով արմնկային հոդը։ Մեդիալ հոդաելունի հետին մասով անցնում է արմնկային նյարդի ակոսը (լատին․՝ sulcus nervi ulnaris)[6].

Ոսկրացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվելու պահին միայն պրոքսիմալ էպիֆիզը բաղկացած է աճառ հյուսվածքից, որի պատճառով բազուկոսկրի գլուխը գործնականում չի հայտնաբերվում ռենտգենոգրաֆում։ Մեծանալու ընթացքում հետևողականորեն առաջանում են պրոքսիմալ էպիֆիզի ոսկրացման երեք կետեր.

  1. Ուսի գլխիկի մեդիալ մասում (0-1 տարեկան կամ ծննդյան օրվանից)
  2. Գլխիկի մեծ թմբիկում և լետալ մասում (2-3 տարեկան)
  3. Փոքր թմբիկում (3-4 տարեկան)

4-6 տարեկան հասակում այս կենտրոնները միաձուլվում են բազուկոսկրի մեկ գլխին։ Փոքր տարիքում տեղի է ունենում մետաէպիֆիզի աճառի փոխարինումը ոսկրային հյուսվածքով (սինոստոզ) պրոքսիմինալ էպիֆիզի և դիաֆիզի սահմանագծում, որի պատճառով ոսկորը շարունակում է աճել երկարությամբ։ Երեխայի կամ դեռահասի ռենտգենյան լուսանկարում մետաէպիֆիզի աճառի տեղում դիտվում է է բնորոշ լուսավոր տարածք, որը կարելի է շփոթել կոտրվածքի կամ ճաքի հետ[6]։

Մկաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բազուկոսկրին ամրանում են վերին վերջույթի գոտու, ուսի և նախաբազուկի որոշ մկաններ[7]։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մարդու կմախքը
  • Հենաշարժիչ համակարգ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Привес, Михаил Григорьевич Анатомия человека. — 11-е изд., испр. и доп.. — Спб.: Издательство «Гиппократ», 2001. — С. 704 с: ил.. — ISBN 5-8232-0192-3
  • Синельников, Рафаил Давыдович Атлас анатомии человека: Учеб. пособие в 4-х томах. Т.I.. — М.: Издательство «Медицина», 1989. — С. 344с: ил.. — ISBN 5-225-01497-6
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բազուկոսկր» հոդվածին։