Բազուկոսկր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բազուկոսկր
Humerus - anterior view.png
ՏեսակԽողովակաձև ոսկր
Ենթադասarm bone? և long bone?[1]
Մասն էկմախք
Կազմված էmedial epicondyle of the humerus?, lateral epicondyle of the humerus?, surgical neck of the humerus?, anatomical neck of humerus?, radial sulcus?, coronoid fossa of the humerus?, greater tubercle?, lesser tubercle?, head of humerus?, intertubercular sulcus of the humerus?, deltoid tuberosity of the humerus?, radial fossa of the humerus?, trochlea of humerus?, condyle of humerus?, olecranon fossa? և groove for ulnar nerve?
Անատոմիական տեղայնացումupper arm?
Լատիներեն անվանումOs humerus
MeSHHumerus
Foundational Model of Anatomy13303[1]
Terminologia Anatomica 98A02.4.04.001
Նկարագրված էԳրեյի անատոմիա (20-րդ հրատարակություն)[2]
Humerus Վիքիպահեստում

Բազուկոսկր (լատ.՝ humerus), տիպիկ երկար խողովակաձև ոսկոր, ուսի կմախքային հիմք։ Պատկանում է վերին ազատ վերջույթների կմախքին։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բազուկոսկրը բաժանվում է դիաֆիզի (բազուկոսկրի մարմինը, լատ.՝ corpus humeri) և պրաքսիմալ ու դիստալ էպիֆիզների[3]։ Վերին մասում բազուկոսկրի մարմինը կլորացված է, իսկ դիստալ էպիֆիզին ավելի մոտ է` եռանկյունաձև։ Մարմնի վրա տարբերակում են՝ հետևի մակերեսը (լատ.՝ facies posterior), որը սահմանազատվում է կողմնային և մեդիալ եզրերով (լատ.՝ margo lateralis et medialis), միդիալ առաջնային մակերես (լատ.՝ facies anterior medialis), կողմնային առաջնային մակերեսը (լատ.՝ facies anterior lateralis), որոնք առանձնացված են թույլ արտահայտված սանրիկներով[4]։

Պրոքսիմալ էպիֆիզը ներկայացված է բազուկոսկրի գլուխով (լատ.՝ caput humeri), որը դիաֆիզից անջատված է անատոմիական պարանոցով(լատ.՝ collum anatomicum): Գլուխը հոդավորվում է թիակի հոդափոսիկի հետ՝ կազմելով ուսահոդը։ Պարանոցի հետևում կան երկու թմբիկներ (ապոֆիզ)՝ մեծ և փոքր (լատ.՝ tuberculum majus et minus), որի միջև անցնում է միջթմբկային ակոսը - ուսի երկգլուխ մկանի երկար գլխի ջլերի ամրացման տեղը։ Թմբիկների տակ՝ դիաֆիզի հետ սահմանին մոտ, անցնում է վիրաբուժական պարանոցը (լատ.՝ collum chirurgicum), բազուկոսկրի ամենատարածված կոտրվածքների հատվածը[5]։

Ոսկրի մարմնի վրա տարբերվում է դելայաձև թմբիկը (լատ.՝ tuberositas deltoidea), որին ամրանում է դելտայաձև մկանը։ Թմբիկների հետևից՝ մեդալից դեպի կողմնային հատվածը, պարույրի տեսքով անցնում է ճառագայթային նյարդի[en] ակոսը (լատ.՝ sulcus nervi radialis)[6]:

Դիստալ էպիֆիզում տեղադրված է հոդագլխիկը (լատ.՝ condylus humeri), իսկ դրա կողմերում երկու հոդաելուններ մեդիալ և լետալ (լատ.՝ epicondylus medialis et lateralis): Հոդաելունների միջև կա նախաբազկի ոսկորների հոդավորման համար նախատեսմած մակերես, բաժանված բազուկոսկրի մարմնի (լատ.՝ trochlea humeri) և բազուկոսկրի գլխիկի (լատ.՝ capitulum humeri): Նրանց վերևում, առջևի կողմում, համապատասխանաբար, տեղակայված են պսակաձև (լատ.՝ fossa coronoidea) և ճառագայթային (լատ.՝ fossa radialis) հոդափոսերը, ինչպես նաև հետևից արմնկային լատ.՝ fossa olecrani) հոդափոսը, որոնք անհրաժեշտ են արմնկային և ճառագայթային ոսկրերի միացման համար, ձևավորելով արմնկային հոդը։ Մեդիալ հոդաելունի հետին մասով անցնում է արմնկային նյարդի ակոսը (լատ.՝ sulcus nervi ulnaris)[6].

Ոսկրացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվելու պահին միայն պրոքսիմալ էպիֆիզը բաղկացած է աճառ հյուսվածքից, որի պատճառով բազուկոսկրի գլուխը գործնականում չի հայտնաբերվում ռենտգենոգրաֆում։ Մեծանալու ընթացքում հետևողականորեն առաջանում են պրոքսիմալ էպիֆիզի ոսկրացման երեք կետեր.

  1. Ուսի գլխիկի մեդիալ մասում (0-1 տարեկան կամ ծննդյան օրվանից)
  2. Գլխիկի մեծ թմբիկում և լետալ մասում (2-3 տարեկան)
  3. Փոքր թմբիկում (3-4 տարեկան)

4-6 տարեկան հասակում այս կենտրոնները միաձուլվում են բազուկոսկրի մեկ գլխին։ Փոքր տարիքում տեղի է ունենում մետաէպիֆիզի աճառի փոխարինումը ոսկրային հյուսվածքով (սինոստոզ) պրոքսիմինալ էպիֆիզի և դիաֆիզի սահմանագծում, որի պատճառով ոսկորը շարունակում է աճել երկարությամբ։ Երեխայի կամ դեռահասի ռենտգենյան լուսանկարում մետաէպիֆիզի աճառի տեղում դիտվում է է բնորոշ լուսավոր տարածք, որը կարելի է շփոթել կոտրվածքի կամ ճաքի հետ[6]։

Մկաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բազուկոսկրին ամրանում են վերին վերջույթի գոտու, ուսի և նախաբազուկի որոշ մկաններ[7]։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մարդու կմախքը
  • Հենաշարժիչ համակարգ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Привес, Михаил Григорьевич Анатомия человека. — 11-е изд., испр. и доп.. — Спб.: Издательство «Гиппократ», 2001. — С. 704 с: ил.. — ISBN 5-8232-0192-3
  • Синельников, Рафаил Давыдович Атлас анатомии человека: Учеб. пособие в 4-х томах. Т.I.. — М.: Издательство «Медицина», 1989. — С. 344с: ил.. — ISBN 5-225-01497-6