Արեգակնային ժամացույց (Տագանրոգ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Տեսարժանություն

Таганрог улица Греческая Солнечные часы фото 071.jpg
Կոորդինատներ: 47°12′45.846″ հս․ լ. 38°56′14.950″ ավ. ե. / 47.21273500° հս․. լ. 38.93748611° ավ. ե. / 47.21273500; 38.93748611

Արեգակնային ժամացույց (ռուս.՝ Солнечные час), տեղադրվել է Տագանրոգում 1833 թվականին, գտնվում է Հունական փողոցում, Դեպալդովսկայա (Քարե) սանդուղքի հարևանությամբ (Հունական փողոցը միացնում է Նավահանգստային փողոցի և Պուշկինի առափնյայի հետ): Ժամացույցը համարվում է Տագանրոգի պատմական և ճարտարապետական հուշարձան և տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ, որը հաստատվել է 18.11.1992 թվականի № 301 որոշմամբ:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արեգակնային ժամացույցը տեղադրվել է 1833 թվականին, Տագանրոգի 6-րդ քաղաքապետ բարոն Օտտո Գերմանովիչ Պֆեյլիցեր-Ֆրանկի օրոք: 1972, 1990 և 2006-2007 թվականներին իրականացվել է ժամացույցի ռեստավրացիա, որի ընթացքում մի քանի անգամ փոխարինվել է արևացույցը, ինչպես նաև թույլ են տրվել որոշ սխալներ: Տագանրոգի ժամացույցը համարվում է Ռուսաստանում գործող ամենահին արեգակնային ժամացույցը:

Նոր արեգակնային ժամացույց

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժամանակի ցուցիչի դերը կատարում է մետաղյա եռանկյուն կտրվածքով արևացույցը, որի սուր անկյուններից մեկը հավասար է Տագանրոգի աշխարհագրական լայնությանը– հ. լ.47°12'[1]: Արևացույցը ուղղահայաց ամրացված է թվահարթակին, այնպես որ նրա ներքնաձիգը ուղղված լինի երկրի բևեռին (կետ երկնոլորտի վրա, որի շուրջը կատարվում է աստղերի ամենօրյա տեսանելի շարժումը, երկրի իր առանցքի շուրջը պտտվելու հետևանքով): Որպես ժամացույցի սլաք ծառայում է թվահարթակի վրա ընկած արևացույցի ստվերի ծայրը: Հյուսիսային կիսագնդում (այդ թվում՝ Տագանրոգում) կեսօրին այդ ստվերը ուղղված է դեպի հյուսիս: Ժամացույցը հաշվի չի առնում անցումը ձմեռայինից ամառային ժամանակի և հակառակը: Նախկինում Տագանրոգի արևային ժամացույցը ցույց էր տալիս իսկական տեղական արևային ժամանակը (որը Տագանրոգի համար 25 րոպե առաջ էր մոսկովյանից), և թվացույցի տվյալների ճշգրտումից հետո տվյալ ժամանակը կարելի էր համապատասխանեցնել մեխանիկական ժամացույցի հետ: Մի քանի վերականգնումների արդյունքում ներկայումս ճշգրտման անհրաժեշտությունը վերացել է[2] :

Արևային ժամացույցի թվահարթակը փորագրված է 300 կիլոգրամանոց մարմարե սալաքարի վրա, որը տեղադրված է հորիզոնի հարթությանը զուգահեռ: Թվահարթակի սալաքարը տեղադրված է սամարտյան կրաքարից (խեցեքար) պատրաստված ութանկյուն պատվանդանի վրա: Թվահարթակի ամբողջ պարագծով փորագրված են 1-ից 12 թվերը միջնական բաժանումներով (մեկ բաժանումը հավասար է 10 րոպեի):

2000 թվականին «Լեմակս» ընկերության աջակցությամբ Տագանրոգի Գորկու անվան մշակույթի և հանգստի զբոսայգու կենտրոնական մուտքի դիմաց տեղադրվեց նոր արևային ժամացույց: Ի տարբերություն Քարե սանդուղքի մոտ տեղադրված ժամացույցի, Վ. Ա. Իվանովի կոնստրուկցիայի նոր արևային ժամացույցը ստվերը գցում է հորիզոնի նկատմամբ 47°12' (Տագանրոգի լայնությունը) անկյան տակ տեղադրված սալաքարի վրա: Դա հնարավորություն տվեց ստեղծել ժամանակի հաշվարկման համաչափ սանդղակ և լրացուցիչ սանդղակի միջոցով կատարել ժամանակի հաշվարկումը ամռանը և ձմռանը: Սանդղակում նշված է ճշգրտումների գրաֆիկը: Այս ժամերով հաշվարկման շեղումը կազմում է 1 րոպեից պակաս[3][4]:

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժամացույցի թվահարթակը անսովոր է, դրա վրա փորագրված թվերը հաշվարկված են հատուկ բանաձևով, բացի օրվա ժամերը ցույց տալուց, յուրաքանչյուր ամսվա համար տրվում են ուղղիչ ճշտումներ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]