Ապոլլոնի տաճար (Դելֆի)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ապոլլոնի տաճար
Delfi Apollons tempel.jpg
Հիմնական տվյալներ
Տեսակտաճար
ԵրկիրՀունաստան Հունաստան
ՏեղագրությունDelfi Municipality?
Ժառանգության կարգավիճակգրանցված հնագիտական տարածք Հունաստանում
ՆվիրվածԱպոլլոն

Ապոլլոնի տաճարը Դելֆիում, այժմ իրենից հին հունական տաճարի փլատակներ ներկայացնող կառույց։ Իր տեսակով այն պերիպտեր է՝ դորիական օրդերի կառույց, որը թվագրվում է մ.թ.ա. IV դար։ Այն կանգնեցվել է Քսենոդորի և Ագաֆոնի կողմից այդտեղ ավելի վաղ եղած տաճարի հիմքերի վրա, որ մ.թ.ա. VII դարում կառուցել են Տրոֆոնիա և Ահամեդ ճարտարապետները[1]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին տաճարները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ապոլլոնի առաջին տաճարը, ըստ միֆի, կառուցել են դափնուց «դափնու ծառից՝ Ապոլլոնի սրբազան խորհրդանիշից»։ Երկրորդ տաճարը, ըստ փոխանցված տեղեկության, պատրաստվել է մեղրամոմից և փետուրներից։ Մ.թ.ա. VIII դարի երկու կառույցներից մնացած մնացորդները կարող են կապված լինել առաջին երկու տաճարների հետ։ Ապոլլոնի երկրորդ տաճարը կառուցվել է բրոնզից։

Չորրորդ տաճար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ապոլլոնի չորրրդ տաճարը հավանաբար կառուցվել է մ.թ.ա. VII դարում, և ըստ Պավսանիասի՝ այրվել է մ.թ.ա. 548 թվականին հրդեհի պատճառվ։

Հինգերորդ տաճար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ապոլլոնի հինգերորդ տաճարը կառուցվել է մ.թ.ա. 525-505 թթ-ին և ստացել է «Ալկմեոիդների տաճար» անունը՝ ի պատիվ աթենական ընտանիքի, որը ֆինանսավորում էր վերակառուցումը հրդեհից հետո, որը ավերել էր սկզբնական կառույցը։ Նոր շինությունը իրենից ներկայացնում էր դորիական սյունասրահ տաճար։ Այս տաճարը ավերվել է մ.թ.ա. 375 թվականին երկրաշարժի պատճառով։ Ճակտոնային քանդակները նվիրված էին Աթենքից Պրակսիային և Անդրոստենին[1]։

Վեցերորդ տաճար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ապոլլոնի վեցերորդ տաճարը թվագրվում է մ.թ.ա. 320 թվականին, իսկ նրա մնացորդներն՝ ավելի վաղ[2]։

Ներսում է գտնվում ադիտոնը՝ Դելփյան պատգամախոսի և Պիթիայի նստավայրը։ Տաճարում փորագրվել է «Ճանաչիր ինքդ քեզ» ասույթը՝ դելփյան մաքսիմներից մեկը (որոշ ժամանակակից հույն գրողներ փաստում են, որ մյուսները ևս փորագրված են եղել)։

Տաճարը գոյություն է ունեցել մինչև 390 թվականը, երբ հռոմեացի Թեոդոսիոս Ա Մեծ կայսրը ստիպում է պատգամախոսին լռել՝ կործանելով տաճարը, քանդակների մեծ մասը, արվեստի գործերը՝ հանուն քրիտոնեության[3]։ Այս տեղը ամբողջությամբ ավերվել է քրիստոնեականների կողմից, որոնք ձգտում էին վերացնել հեթանոսության բոլոր հետքերը[3]։

Այս տաճարի մնացորդները ավերվում են ավելի արագ, քան Պառնասի լեռների արևելյան լանջերի այլ ավերակներ։ Առավելությունը կապված է կրաքարի օգտագործման հետ, որն ավելի փափուկ նյութ է՝ համեմատած ծակոտկեն քարի հետ[4]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Sakoulas Thomas։ «Temple of Apollo at Delphi»։ Ancient-Greece.org։ Վերցված է 18 февраля 2020 
  2. Gruben G., Griechische Tempel und Heiligtümer, München, 2001
  3. 3,0 3,1 Trudy Ring, Robert M. Salkin, Sharon La Bod, International Dictionary of Historic Places: Southern Europe; Page 185; [1]
  4. «Temple of Apollo at Delphi»։ Ancient-Greece.org։ Ancient-Greece.org։ Վերցված է 18 февраля 2020