Աչքով տալ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Աչքով տալ կամ վատ աչք, շատ ազգերի մոտ տարածված սնահավատություն՝ որոշ մարդկանց հայացքների կամ որոշ հանգամանքների չարամիտ ազդեցության մասին: Աչքով տալու պատճառով իբրև մարդիկ, կենդանիները հիվանդանում են, ծառերը չորանում են, անհաջողություն է պատահում:

Տղամարդ վատ աչքով: Իլյա Ռեպինի կտավներից

Աչքով տալուց հատկապես վախենում էին ծննդաբերության և հարսանիքների ժամանակ, ինչո՞ւ է հարսը քող կրում, որոշ բնակավայրերում ծննդաբերող կնոջը թաքցնում էին կամ փակում էին նորապսակներին ուռկանով[1][2]:

Թուրքական հմայագիր, պաշտպանում է չար աչքից

Հոգեկան շեղումների ախտորոշիչ և վիճակագրական ձեռնարկում աչքով տալը դասվում է մշակույթով պայմանավորված համախտանիշների շարքին, տարածված միջերկրածովային և աշխարհի այլ մշակույթներում: Նկարագրվում են բնորոշ ախտանիշներ՝ լաց, առանց որևէ ակնհայտ պատճառի, ընդհատվող քուն, լուծ, փսխում և տենդ երեխաների մոտ (երբեմն նաև մեծահասակների մոտ)[3]:

Ինչպես մնացյալ սնահավատությունները, հավատն աչքով տալու նկատմամբ մոգական մտածողության ամենատարածված դրսևորումներից մեկն է: Աչքով տալու անվանումները նման են տարբեր ժողովուրդների մոտ, չնայած դա միշտ չէ այդպես, օրինակ, անգլոլեզու ջինկիս ազգի մոտ:

Ըստ երևույթին սնահավատության մոտակա աղբյուրը գտնվում է նախնադարյան դիցաբանության մեջ, որը տեսնում էր դիվային ուժերի ներկայությունը յուրաքանչյուր մարդու մեջ, ինչպես նաև որոշ անհասկանալի իրական երևույթների մեջ( ներշնչանք, հիպնոս): Գերմանական առասպելներում խիտ հոնքերով մարդը հայացքով սպանում է թշնամուն, սատանան թիթեռի տեսքով թռչում է նրա հոնքերից և մահ առաջացնում:

Ճապոնական դիցաբանության մեջ նման հասկացությունը կոչվում է իկիրյո:

Ա. Ն. Աֆանասևը հավատն աչքով տալու նկատմանբ բացատրում է արևի և կայծակի պաշտամունքով:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Безрукова В. С. Порча // Основы духовной культуры (энциклопедический словарь педагога), 2000.
  2. Ross, C. «Hypothesis:The Electrophysicological Basis of the Evil Eye Belief». // Anthropology of Consciousness. — № 1. — 2010.
  3. Американская психиатрическая ассоциация Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fourth Edition, Text Revision (DSM-IV-TR). — Washington, DC: American Psychiatric Publishing, 2000. — P. 901. — ISBN 978-0-89042-025-6

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]