Աուտոսոմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Աուտոսոմ
Տեսակբջջի բաղադրիչ[1]
Autosomes Վիքիպահեստում

Աուտոսոմամի, կենդանի օրգանիզմների մոտ, որոնք ունեն սեռի քրոմոսոմային որոշում, կոչվում են զույգ քրոմոսոմներ տղամարդկանց և կանանց մոտ միանման է, սեռի քրոմոսոմային որոշմամբ կոչվում են զույգ քրոմոսոմներ։ Այլ կերպ ասած, բացի սեռական քրոմոսոմներից, մյուս բոլոր քրոմոսոմները առանձին սեռական օրգանիզմների մոտ կլինեն աուտոսոմներ։ Աուտոսոմների առկայությունը նրանց թիվն ու կառուցվածքը կախված չէ սեռի տվյալներից[2]։

Իգական քրոմոսոմների հավաքածու ' 22 զույգ աուտոսոմներ և XX զույգ սեռական քրոմոսոմներ
Արական քրոմոսոմների հավաքածու 22զույգ աուտոսոմ և զույգ սեռական քրոմոսոմներ ХY

Աուտոսոմները նշանակում են իրենց հերթական համարներով։ Այսպիսով մարդ իր դիպլոիդ հավաքակազմում ունի 46 քրոմոսոմ դրանցից 44 ը աուտոսոմներ են (22 զույգ, որոնք նշված են 1-ից մինչեւ 22-ը) և մեկ զույգ սեռական քրոմոսոմների (XX կանանց և XY տղամարդկանց):

Աուտոսոմային հիվանդություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աուտոսոմ-դոմինանտ և աուտոսոմ-ռեցեսիվ ժառանգական հիվանդությունները պայմանավորված է մուտացիաների գեների տեղադրվածությամբ։ Մարդու գենոմի 94 ամենատարածված խանգարումներից առողջական խնդիրներ առաջացնող 77-ը բաժին է ընկնում աուտոսոմներին։ Աուտոսոմների 45 խախտումները բնութագրվում են լիակատար գերիշխանությամբ (Շլություն, Հեռատեսություն) 6 խախտումները թերարժեքություն են ցուցաաբերում (Առանց աչքերի, Էլիպտոցիտոզ)։ Մնացած 26 խախտումները աուտոսոմային ռեցեսիվ (Ալբինիզմ,Գալակտոզեմիա)։ Այսպիսով քանակական առումով գերիշխող գենետիկական հիվանդությունները անցնում են աուտոսոմներով քան ռեցեսիվները[3]։

Աուտոսոմային-դոմինանտ հիվանդությունները հաճախ ժառանգաբար փոխանցվում են հիվանդ ծնողներից իրենց երեխաներին ՝ ունենալով ընտանեկան բնույթ։ Երեխան ծնվել է հետերոզիգոտ մուտացիայով (եթե երկրորդ ծնողը չունի նման գենետիկ խանգարում), 50% հավանականությամբ, հիվանդ կլինի[3]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


  1. Gene Ontology release 2019-10-07 — 2019-10-07 — 2019.
  2. Нуклеиновые кислоты: от А до Я / Б. Аппель [и др.]. — М.: Бином: Лаборатория знаний, 2013. — 413 с. — 700 экз. — ISBN 978-5-9963-0376-2
  3. 3,0 3,1 Аутосомно-доминантный тип наследования (dommedika.com)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]