Ինգուշներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ինգուշներ
Ingush people mosaic.png
Ընդհանուր քանակ

1 մլն

Բնակեցում
Ռուսաստան Ռուսաստան 525 հազար (2009) [1]
Ինգուշեթիա Ինգուշեթիա 436 հազար (2009) [1]
Հյուսիսային Օսիա Հյուսիսային Օսիա 38 հազար (2009) [1]
Մոսկվա Մոսկվա 4,1 հազար (2002) [1]
Չեչնիա Չեչնիա 2,9 հազար (2002) [1]
Ղազախստան Ղազախստան 35 հազար (2009) [2]
Թուրքիա Թուրքիա 30 հազար
Սիրիա Սիրիա 20 հազար
Հորդանան Հորդանան 20 հազար
Լիբանան Լիբանան 20 հազար
Լեզու(ներ)
ինգուշերեն
Հավատք(ներ)
իսլամ

Ինգուշները (ինքնանվանում՝ Գայգայ ինգուշ.՝ ГIалгIай) վայնախյան ազգ է Հյուսիսային Կովկասում: Խոսում են հյուսիսկովկասյան ընտանիքի նախյան խմբի ինգուշերեն լեզվով, գիրը կիրիլականի հիման վրա է։ Ընդհանուր թիվը աշխարհում մոտավորապես 700 հազար մարդ է[3], որոնցից 525 հազարը ապրում են Ռուսաստանի Դաշնությունում, հենց Ինգուշեթիայում ապրում է ազգի հիմնական մասը՝ 436 հազար մարդ(ըստ 2009 թ.)[4][4]:

Հյուսիսային Օսիայի Պրիգորոդնիյ շրջանում ապրում է 38 հազար ինգուշ։ Ռուսաստանից դուրս՝ Ղազախստանում - 35 հազար, Թուրքիայում - 30 հազար, Սիրիայում - 20 հազար, Լիբանանում - 20 հազար և Հորդանանում - 20 հազար մարդ։

Բացի այդ Թուրքիայում և Մերձավոր Արևելքի այլ երկրներում ապրում է ինգուշների մի ենթախումբ - ղարաբոէլաղները (օրսթհոյները), որոնք մոտավորապես 350 հազար մարդ են կազմում։ Երբեմն նրան առանձին էթնոս են համարում[5]: Ռազմասեր ղարաբուլաղերնը մինչև XIX-րդ դարի վերջը զբաղեցնում էին Թերեքա-սունժենյան դաշտավայրի հողերը։

Կովկասյան պատերազմի ավարտումից հետո ղարաբուլաղների 2/3 մասը, այլ կովկասյան մուսուլմանական ժողովուրդների հետ, տեղափոխվել են Օսմանյան կայսրություն և առաջացրել մուհաջիրական շարժումը։ Ղարաբուլաղների մնացած մասը ձուլման է ենթարկվել ինգուշների և չեչենների կողմից։ Ղարաբուլաղների մայրենի լեզուն ինգուշերենն է։ Այդպիսով, ղարաբուլաղների հետ ինգուշների քանակը ամբողջ աշխարհում կազմում է 1 միլիոն մարդ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 2002 թվականի Համառուսաստանյնա մարդահաշիվ (ռուսերեն)
  2. Агентство Республики Казахстан по статистике
  3. Прошин Н. И. Энциклопедия «Народы мира». — М.: 2009. (ռուսերեն)
  4. 4,0 4,1 На 01.01.2009 по данным Госкомстата Российской Федерации (ռուսերեն)
  5. Танкиев А. Х. Ингуши. Саратов 1998. (ռուսերեն)