Այգեհովիտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գյուղ
Այգեհովիտ
Սրվեղի վանք.JPG
Սրվեղի վանքը
40°58′28″ հս. լ. 45°15′07″ ավ. ե. / 40.974444° հս. լ. 45.251944° աե. ե.
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Տավուշ
Գյուղապետ Լևոն Գրիգորյան
Այլ անվանումներ Հոնուտ, Ուզունթալա
Բարձր. ծովի մակ-ից 760 մ
Կլիմայի տեսակ մերձարևադարձային
Խոսվող լեզուներ Հայերեն
Բնակչություն 3 428[1] մարդ (2008)
Ազգային կազմ Հայեր
Կրոնական կազմ Հայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականուն այգեհովիտցի
Ժամային գոտի UTC+4
##Այգեհովիտ (Հայաստան)
Red pog.png

Այգեհովիտ, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզում, Աղստև գետի ստորին հոսանքի աջափնյա մասում, Իջևանից 17 կմ հյուսի-արևելք։

Մինչև 1967մայիսի 25-ը կոչվել է Ուզունթալա, այնուհետև մինչև 1969փետրվարի 12-ը՝ Հոնուտ[2]։ Նրա շրջակայքի մի շարք հուշարձանները վկայում են, որ դեռևս վաղ անցյալում այստեղ եղել են մի քանի բնակավայրեր։ Ներկայումս գյուղից մոտ 3 կմ հարավ-արևմուտք, անտառի բացատում կանգուն է պատմական Կայեն գավառի հոգևոր ու մշակութային նշանավոր կենտրոններից մեկը՝ Սրվեղի վանքը։

Բնակչություն[խմբագրել]

Այգեհովիտի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[3]

Տարի 1831 1873 1914 1931 1959 1970 1979 1989 2001 2004
Բնակիչ 345 788 3662 1588 2380 2895 3195 2884 3102 2794

Տնտեսություն[խմբագրել]

Բնակչությունը զբաղվում է այգեգործությամբ, հացահատիկային կուլտուրաների մշակությամբ, ծխախոտագործությամբ և անասնաբուծությամբ։

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել]

Գյուղում պահպանվել են երկու եկեղեցիներ՝ Սուրբ Ամենափրկիչ և Սուրբ Աստվածածին։ Դրանցից Մահմուդ եղցին գտնվում է “Մահմուդ յալ” հանդամասում, գյուղից արևելք՝ անտառի մեջ։ Այն փոքրիկ մատուռ է, կառուցված որձաքարի մանր բեկորներով։ Ունի թաղակապ ծածկ, որը գոտկում են հյուսիսային և հարավային պատերից բարձրացող սրբատաշ որմնասյուները։ Կառուցման ժամանակը անհայտ է։

Կոտրած եղցին գտնվում է համանուն դաշտամասում, գյուղից 2 կմ հարավ։ Կիսավեր փոքր մատուռ է։ Շուրջը գտնվում է գերեզմանոցը՝ տապանաքարերով։ Վարդի խմհատի խաչը գտնվում է գյուղից դեպի հարավ-արևելք։ Փոքր մատուռ է թաղակապ ծածկով, քանդակազարդ մի մեծ խաչքար դրված է բեմում։

Այգեհովիտի հնություններից են` XII-XIV դարերի “Սրվեղի” վանքը և XII-XIX դարերի “Կոտրած եղցի” եկեղեցին։ Հարավ-արևելյան մասում են գտնվում “Քոլի գեղ” (XIV-XVII դարեր), “Վարդխմհատի” (XII-XVII դարեր) և այլ գյուղատեղիներ։

Հասարակական կառույցներ[խմբագրել]

Հայաստան համահայկական հիմնադրամի Ֆրանսիայի և Արգենտինայի տեղական մարմինների ֆինանսավորմամբ 2010 թ.-ին հիմնանորոգվել է Այգեհովիտ – Վազաշեն ջրանցքը, որի պաշտոնական բացման պատվավոր հյուրն էր Ֆրանսիայի տնտեսական զարգացման նախարար, Օ-դը-Սեն նահանգի գլխավոր խորհրդի նախագահ Պատրիկ Դևեջյանը։[4]։

Տես նաև[խմբագրել]

Գրականություն[խմբագրել]

  • Ի.Բ. Էլլարյան // Աղստևի հովտի պատմության և կուլտուրայի հուշարձաններ // Երևան: Հայաստան, 1980. — 69-71. — 69-71. — 154 էջ.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Տավուշի մարզի մարդահաշիվ (անգլերեն)
  2. Ա. Ա. Ասլանյան, Հ. Ղ. Գրգեարյան (1981)։ Հայկական ՍՍՀ աշխարհագրական անունների համառոտ բառարան։ Երևան: ՀՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, էջ 21։ 
  3. «Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 116»։ http://www.cadastre.am/storage/files/pages/pg_907871769_HH_bnak._bar..pdf։ Վերցված է 2014 Մայիսի 15։ 
  4. Հայ-Ֆրանսիական բարեկամության ջրանցք