Աերոպոնիկա
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/35/NASA-Aeroponics_International-lettuce-day30.jpg)
Աերոպոնիկա (հին հունարեն՝ ἀήρ «օդ» + πόνος այստեղ «աշխատանք»), բույսերի աճեցման գործընթաց օդային միջավայրում, առանց հողի կիրառման, որի դեպքում սննդարար նյութերը արմատներին հասնում են աէրոզոլի ձևով։ ի տարբերություն հիդրոպոնիկայի, որը որպես հիմք բույսերի աճը խթանելու համար վերցնում է անհրաժեշտ հանքանյութերով և սննդարար նյութերով հագեցած ջուրը, աէրոզոլային մեթոդը բույսերի աճի համար չի ենթադրում որևէ հիմքի առկայություն։
Մեթոդիկա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Բույսերի աերոպոնիկ աճեցման սկզբունքը փակ կամ կիսափակ միջավայրում սննդարար, հանքանյութերով հարուստ ջրային լուծույթի աէրոզոլով փոշեցրումն է։ բույսը ամրացված է հենարանի վրա, իսկ արմատները օդում կախված ցողվում են սննդարար լուծույթով։ Խառնուրդը տրվում է արմատներին անընդհատ կամ կարճատև դադարներով, այնպես, որ վերջրններս չհասցնեն չորանալ։ բույսի տերևներըն և ցողունը մեկուսացված են ցնցուղուման տարածքից։, Այս մոտեցման դեպքում միջավայրը ազատ է մնում հիմքի հետ կապված վնասատուներից և հիվանդություններից, և բույսերը կարող են աճել ավելի առողջ և արագ, քան հիմքի վրա աճեցվող բույսերը։ Աերոպոնիկայի կիրառումը թույլ է տալիս ստեղծել բույսերի աճեցման լիովին ավտոմատացված համակարգեր, որոնք ավելի պարզ են, քան հիմքի կիրառմամբ համակարգերը[1]։
Պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]1911 թվականին Վ․Մ․ Արցիխովսկին «Փորձնական գյուղատնտեսություն» ամսագրում հրապարակեց հոդված «Օդային մշակաբույսերի մասին» վերնագրով, որում պատմում էր արմատների շուրջը օդը տարբեր տեսակի նյութերով ցողելու միջոցով արմատների համակարգի ֆիզիոլոգիական ոսումնասիրության մեթոդի մասին։ Նա կառուցել է առաջին աերոպոնիկ հարմարանքները և գործնականում ցույց տվել նրանց պիտանելիությունը բույսերը մշակելու համար։
1942 թվականին Վ․Կարտերը ուսումնասիրեց օդային մշակաբույսեր և նկարագրեց բույսերի աճեցումը ջրային գոլորշիների վրա;
1957 թվականին Ֆ․Վ․Վենտը հորինեց բույսերի աճեցման պրոցեսը օդի օգնությամբ և անվանեց այն «աերոպոնիկա»։
1990 թվականին Մոսկվայում, գյուղատնտեսական բիոտեխնոլոգիաների համառուսական գիտահետազոատակն ինստիտուտի անվիրուս մաշակաբույսերի լաբորատորիայում սկսեցին մշակել աերոպոնիկայի միջոցով առողջացած սերմային կարտոֆիլի բազմացումը։
2006 թվականից աերոպոնիկան կիրառվում է գյուղատնտեսության մեջն ամբողջ աշխարհում։
Մոտեցման առավելություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Էկոլոգիական առավելություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Բույսերի աէրոպոնիկ աճեցումը համարվում է գյուղատնտեսական և առողջ մշակաբույսերի ստացման անվնաս և էկոլոգիապես մաքուր միջոց։ Աերոպոնիկայի էկոլոգիական առավելություն է նաև ջրի և էներգիայի տնտեսումը։ Ի տարբերություն բույսերի սովորական աճեցման աէրոպոնիկան ենթադրում է ջրի և էներգիայի քիչ օգտագործում միավոր արտադրանքի համար։
Օդի ազդեցության մեծացում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Աերոպոնիկան օպտիմալացնում է օդի մեծ հասանելիություն բույսերի հաջող աճի համար, ի տարբերություն հիմքի օգտագործմամբ մեթոդներին։ Աերոպոնիկ սարքում բույսին 100 % հասանելի է է CO2, ինչը օգնում է բույսի աճին։
Առանց հիվանդությունների մշակում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Աերոպոնիկայի մեջ հնարավոր է սահմանափակել վարակի փոխանցումը՝ արագ մեկուսացնելով վարակված տարածքը։ Հողի դեպքում հիվանդությունը կարող է տարածվել ամբողջ աճող միջավայրում՝ վարակելով բազմաթիվ բույսեր։
Նաև աերոպոնիկ աճեցման մեթոդը բույսերը ինքնաբերաբար ազատում է հողին բնորոշ հիվանդություններից, ինչպես նաև հողում ապրող մեծ թվով վնասատուներից։
տնտեսակն առավելություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Աերոպոնիկայի հիմնական տնտեսական առավելությունն այն է, որ դրա արտադրության համար հող չի պահանջվում, և արդյունքում հնարավոր է լինում ստեղծել սննդի արտադրության համար բազմաշերտ ջերմոցներ։ Այս մոտեցումը կօգնի լուծել բույսերի մշակման համար սահմանափակ տարածքի խնդիրները, ինչպես նաև թույլ կտա սնունդ աճեցնել անապատներում, տունդրայում և Երկրի գյուղատնտեսության համար ոչ պիտանի այլ տարածքներում։
Տես նաև
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «Аэропоника — воздушная культура». Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ մայիսի 26-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 7-ին.