ISO 26262

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

ISO 26262-ը ճանապարհային տրանսպորտային միջոցների էկելտրական և էլեկտրոնային համակարգերի ֆունկցիոնալ անվտանգության ստանդարտ է:

Ներածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ISO 26262 ֆունկցիոնալ անվտանգության ստանդարտ է՝ վերնագրված «Ճանապարհային տրանսպորտային միջոցներ - Ֆունկցիոնալ անվտանգություն»:

ISO 26262 ստանդարտը IEC 61508 ստանդարտի հարմարեցում է ավտոմոբիլային արդյունաբերության համար:

ISO 26262 սահմանում է ֆունկցիոնալ անվտանգություն այն ավտոմոբիլային սարքավորումների համար, որոնք կիրառելի են ավտոմոբիլային էլեկտրոնային և էլեկտրական անվտանգության հետ կապված համակարգերի կյանքի ցիկլի ընթացքում:

Հրատարակվել է 2011 թվականի նոյեմբերի 11-ին և նախատեսված է կիրառվելու էլեկտրոնային և էլեկտրական համակարգերի համար ներդրված մարդատար ավտոմեքենաների մեջ, որոնց առավելագույն քաշը 3500 կիլոգրամ է:

Անվտանգությունը ավտոմոբիլների հետագա զարգացման առանցքային հարցերից մեկն է: Անընդհատ աճող տեխնոլոգիական բարդության և ծրագրային բովանդակության հետ ավելանում են համակարգային խափանումների և պատահական ապարատային խափանումների ռիսկերը: ISO 26262 ներառում է ուղեցույց խուսափելու այս ռիսկերից՝ ապահովելով համապատասխան պահանջներ և գործընթացներ:

ISO 26262՝

  1. Ապահովում է ավտոմոբիլային անվտանգության կյանքի ցիկլը (կառավարում, մշակում, արտադրություն, շահագործում, սպասարկում, շահագործումից հանել) և աջակցում է կապել համապատասխան գործունեություններ կյանքի ցիկլի այս փուլերի ընթացքում:
  2. Ապահովում է ավտոմոբիլներին բնորոշ ռիսկային մոտեցում որոշելու ամբողջականության մակարդակները [Ավտոմոբիլային ապահովության ամբողջականության մակարդակները (ASIL)]:
  3. Օգտագործում է ASIL-ները հատկորոշելու ISO 26262-ի կիրառելի պահանջները այնպես, որ խուսափվի անհիմն մնացորդային ռիսկից:
  4. Ապահովում է պահանջներ վավերացման և հաստատման միջոցների համար՝ երաշխավորելու, որ հասել է ապահովության բավարար և ընդունելի մակարդակի:
  5. Ապահովում է պահանջներ մատակարարների հետ հարաբերությունների համար:

ISO 26262-ի մասերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ISO 26262-ը բաղկացած է տաս մասից: Դրանք են՝

  1. Բառապաշար
  2. Ֆունկցիոնալ անվտանգության կառավարում
  3. Հայեցակարգային փուլ
  4. Արտադրանքի մշակումը համակարգային մակարդակում
  5. Արտադրանքի մշակումը ապարատային մակարդակում
  6. Արտադրանքի մշակումը ծրագրային մակարդակում
  7. Արտադրություն և շահագործում
  8. Աջակցող գործընթացներ
  9. Ավտոմոբիլային անվտանգության ամբողջականության մակարդակներներին (ASIL) ուղղված և անվտանգության ուղղված վերլուծություն
  10. ISO 26262-ի ուղեցույց

Բառապաշար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էլեմենտ (Element) – Համակարգ կամ համակարգի մաս, այդ թվում՝ բաղադրիչներ, ապարատային մասեր, ծրագրային միավորներ, այսինքն որևէ բան համակարգից, որը կարելի է հստակ սահմանել և գործածել

Ազդեցություն (Exposure) – Վիճակ գործառնական դրությունում, որը կարող է լինել վտանգավոր, եթե վերլուծության դեպքում համընկնի խափանման ռեժիմի հետ

Խստություն (Severity) – Վնասվածքի չափը հասցված անձին

Կառավարելիություն (Controllability) – նշված վնասից կամ վնասվածքից խուսափում անձի ժամանակին արձագանքման միջոցով

Սխալ (Error) – տարբերություն հաշվարկված, չափված արժեքի կամ վիճակի և ճիշտ, նշված, տեսականորեն ստույգ արժեքի կամ վիճակի միջև:

Անսարքություն (Fault) – Աննորմալ վիճակ, որը կարող է առաջացնել խափանում

Վարքագծային անսարքություն (Malfunctioning behavior) – Խափանում կամ չնախատեսված վարքագիծ նախագծի համեմատ

Խափանում (Failure) – Էլեմենտի կարողության դադարեցում իրականացնել ֆունկցիան, ինչպես որ պահանջվում է

Խափանման գործակից (Failure rate) – Խափանման հավանականությունը բաժանած գոյատևելու հավանականությանը ապարատային էլեմենտների համար

Անկախ խափանումներ (Independent failures) – Խափանումներ, որոնց միաժամանակյա տեղի ունենալը կարող է արտահայտվել որպես արդյունք նրանց ոչ պայմանական հավանականությունների

Կախյալ խափանումներ (Dependent Failures) – Խափանումներ, որոնց միաժամանակյա տեղի ունենալը չի կարող արտահայտվել որպես արդյունք նրանցից յուրաքանչյուրի ոչ պայմանական հավանականությունների

Վնաս (Harm) – Ֆիզիկական վնասվածք կամ մարդկանց առողջությանը վնաս

Վտանգ (Hazard) – Վնասի պոտենցիալ աղբյուր

Անվտանգություն (Safety) – Անհիմն ռիսկի բացակայություն

Անվտանգության նպատակ (Safety goal) – Բարձր մակարդակի անվտանգության պահանջներ որպես արդյունք վտանգների վերլուծության և ռիսկերի գնահատման

Ֆունկցիոնալ անվտանգություն (Functional Safety) – Անհիմն ռիսկի բացակայություն, որը էլեկտրոնային և էլեկտրական համակարգերի վարքագծային անսարքություններից առաջացող վտանգների հետևանք է: Ֆունկցիոնալ անվտանգությունը բաղադրիչի կամ ենթահամակարգի ֆունկցիան դիտարկում է որպես ամբողջ համակարգի ֆունկցիայի մաս

Անվտանգության պահանջներ (Safety requirement) – Ներառում են բոլոր անվտանգության նպատակները և պահանջների բոլոր մակարդակները՝ կազմալուծված անվտանգության նպատակներից ներքև և ներառելով ամենացածր ֆունկցիոնալ և տեխնիկական անվտանգության պահանջները հատկացված ապարատային և ծրագրային բաղադրիչներին

Ավտոմոբիլային անվտանգության ամբողջականության մակարդակները (ASIL)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավտոմոբիլային անվտանգության ամբողջականության մակարդակները (ASIL) ռիսկերի դասակարգման սխեմա է՝ սահմանված ISO 26262-ի կողմից: Այս դասակարգումը օգնում է սահմանել անվտանգության պահանջները, որոնք անհրաժեշտ են ISO 26262 ստանդարտին համապատասխանելու համար: ASIL-ը որոշվում է մշակման գործընթացի սկզբում: ASIL-ը հարց է տալիս. <<Եթե խափանում առաջանա, ի՞նչ կպատահի վարորդի և ճանապարհից օգտվողների հետ>>:

ASIL-ը որոշվում է հնարավոր վտանգների հետ կապված ռիսկերի վերլուծության միջոցով, որը որոշվում է Խստության (Severity), Ազդեցության (Exposure) և Կառավարելիության (Controllability) հիման վրա: Անվտանգության նպատակը այդ վտանգի համար իր հերթին կրում է ASIL-ի պահանջները:

Ստանդարտը սահմանում է 4 ASIL՝ ASIL A, ASIL B, ASIL C, ASIL D, որտեղ ASIL D-ն ամենաբարձր ամբողջականության պահանջներ ունեցող մակարդակն է և ASIL A-ն՝ ամենացածր: Վտանգները, որոնք գնահատվել են Որակի Կառավարում (QM-Quality management), չունեն որևէ անվտանգության պահանջ: QM մակարդակը նշանակում է, որ չկան վտանգներ կապված տվյալ կիրառության հետ, հետևաբար անվտանգության պահանջների կառավարումը տեղին չէ: Սա չի նշանակում, որ ոչ մի հսկողություն պետք չէ արտադրանքի մշակման ընթացքում: Նույնիսկ եթե վտանգներ չկան, կարող են դեռ լինել բիզնես ռիսկեր և կառավարելու այլ ռիսկեր, ինչպես նաև կարգավորիչ և հաճախորդի կողմից առաջարկվող պահանջներ:

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. "ISO 26262 Software Compliance: Achieving Functional Safety in the Automotive Industry" white paper by Parasoft
  2. Van Eikema Hommes, Dr. Qi (2012). Assessment of the ISO 26262 Standard, “Road Vehicles – Functional Safety” (PDF). SAE 2012 Government/Industry Meeting. John A. Volpe National Transportation System Center: SAE. p. 9.