Ստիքս (արբանյակ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ստիքս արբանյակի պատկերն արված «Նոր հորիզոններ» արբանյակից,13 հուլիսի 2015 թ․ 632 000 կմ հեռավորությունից


տիքս ( Styx ; ավելի վաղ ՝ S / 2012 (134340) 1, ըստ հին համակարգի ՝ S / 2012 P 1, ոչ պաշտոնապես ՝ P5 ) Պլուտոնի հինգերորդ, ամենափոքր, բնական արբանյակն է։ Այն հայտնաբերվել է Մարկ Շոուալտերի կողմից 2012 թվականի հունիսի 26-ին, 27-ին և 29-ին և 7-ին և 9-ին Հաբլ աստղադիտակի կողմից արված 9 պատկերների վրա։ Նոր հորիզոններ տիեզերանավի ամենազգայուն LORRI տեսախցիկի օգտագործմամբ Ստիքսի և Կերբերի առաջին պատկերները ստացվել են 2015-ի ապրիլի 25-ից մայիսի 1-ը ընկած ժամանակահատվածում [1] :

ֆիզիկական բնութագրերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստիքսի չափի վաղ գնահատականները տատանվում էին 10-ից 25 կիլոմետր։ « Նոր հորիզոններ » տիեզերանավի անցումից հետո չափը գնահատվել է 7 × 5 կմ [2], այնուհետև կատարելագործվել է 16 × 9 × 8 км:

Ուղեծրի բնութագրերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստիքսը պտտվում է Պլուտոնի շուրջ` Քարոնի և Նիքսի ուղեծրերի միջև։ Նրա ուղեծրի կիսամյակային առանցքը 42656: Գործնակում Ստիքսը չի պտտվում Պլուտոնի շուրջ, այլ ամբողջ Պլուտոն-Քարոն համակարգի միասնական ծանրության կենտրոնի շուրջ. Պլուտոնի շուրջ պտույտի պարբերությունը 20.16155 օր է, այսինքն ՝ այն Հիդրայի հետ գտնվում է ուղեծրային ռեզոնանսում ՝ 11: 6 և Նիքսի հետ՝ 11: 9, իսկ Քարոնի հետ ռեզոնանսից տարբերվում է միայն 5% -ով՝ 1:3:

Անվանումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնաբերումից հետո արբանյակին տրվել է S / 2012 (134340) 1 ժամանակավոր անվանումը ՝ համաձայն աստղագիտական օբյեկտների անվանակարգի։ Եթե Պլուտոնը չզրկվեր մոլորակի կարգավիճակից, ապա նշանակումը կլիներ S / 2012 P 1:

Քվեարկության ժամանակ, որն անցկացվեց հատուկ ստեղծված կայքում Մարկ Շոուալտերի կողմից, ով գլխավորում էր նոր արբանյակը հայտնաբերած գիտնականների խումբը, հաղթեցին «Վուլկան» և «Կերբեր» տարբերակները [3] : Այնուամենայնիվ, 2013-ի հուլիսի 2-ին օբյեկտը պաշտոնապես անվանվեց Ստիքս, քանի որ Վուլկանն անմիջական կապ չուներ մահացածների թագավորության հետ ։

Միջազգային աստղագիտական միությունը որոշում կայացրեց Ստիքսի մակերեսի մանրամասները տալ գետերի աստվածների անունների հետ կապված անուններին [4] :

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նշումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]