«Արամեական գիր»–ի խմբագրումների տարբերություն

Jump to navigation Jump to search
→‎Պատմություն: մանր-մունր, փոխարինվեց: → oգտվելով ԱՎԲ
No edit summary
(→‎Պատմություն: մանր-մունր, փոխարինվեց: → oգտվելով ԱՎԲ)
 
== Պատմություն ==
Արամյան մատենագրությունը նման է հունականին, նույնպես զարգանալով փյունիկյան գրերից` այն ընկել է Արևելքի այբուբենների Արամյան ճյուղի հիմքում, այնպես, ինչպես հունարենը ծառայել է որպես Արևելքի այբուբենների հիմք։   Արամյան գիրը իր ձայնավորներով և {{lang-ru|}}Матрес лекционис-ով, ծնել է մի շարք կարևոր այբուբեններ Մերձակա Արևելքի, Հյուսիսային Աֆրիկայի և Ասիայի, ներառյալ [[Արաբերեն|Արաբական]] և ժամանակակից [[Եբրայական այբուբեն|Եբրայական այբուբենը]]ը, ինչպես նաև Հնդկաստանի տարբեր գրեր (Բրահմա և այնուհետև [[Դևանագարի|Դևանագարի]]) և նրանց հետնորդ-այբուբեններ Հարավ-Արևելյան և Կենտրոնական Ասիայի (այդ թվում [[Թայերեն]] և [[Մոնղոլերեն]] գրեր):
 
Արամյան մատենագրության տարածումը պայմանավորված է այն փաստով, որ Արամյան լեզուն և մատենագրությունը լինելով Մ.թ.ա. 8-րդ դարի վերջերից հաղորդակցման և նամակագրության միջոց Մերձավոր Արևելքում, [[Աքեմենյաններ|Աքեմենյանների]]ի զավթման ընթացքում ստացավ [[Աքեմենյան պետություն|Պարսկական կայսրության]] դիվանագիտական լեզվի և մատենագրության կարգավիճակ։
 
Արամյան լեզվական միջավայրում շարունակում էին գոյատևել նաև պաշտամունքներ, այսպիսով. մինչև հիմա գոյություն ունեցող կրոնական աղանդ [[Մանդեյներ|Մանդեյների]]ի (ժամանակակից Իրան և Իրաք, մի քաի սոտ մանդեյներ ապրում են նաև ԱՄՆ-ում և Ավստրալիայում) մոտ պահպանվել են սուրբ գրքեր` գրված արամերեն լեզվի մանդեյերեն բարբառով: Այդ բարբառը օգտագործում են նաև որպես ժամերգության լեզու, իսկ նրա ավելի ժամանակակից ձևը, ըստ որոշ տվյալենրի, ամենօրյա հաղորդակցման մեջ Իրանում գործածում են մոտ հազար մարդ, մնացած իրանյան մանդեյները խոսում են Ֆարսերեն ({{lang-ru|}}фарси), իսկ իրաքյանները` արաբերեն:
 
7-րդ դարում արաբական զավթումներից և խալիֆայության ստեղծումից հետո սիրիա-արամեական բարբառները դուրս մղվեցին արաբերենով: Այդ գործընթացը, երկար էր և հիմնականում ավարտվեց միայն 15-րդ դարին մոտ: Ներկայում Արամերեն լեզվի հետնորդներ, բացի ասորական և մանդեյական բարբառներից, համարվում են Սիրիայի մի քանի գյուղերի (տես [[Մաալուլա]], [[Սայդնայա]], որտեղ ապրում են մի քանի հազար մարդ, որոնց մեծամասնությունը քրիստոնյա է) խոսակցակն ձևեր:
 
Սիրիա-արամեական գրականությունը բավականին լայնածավալ է և ունի մեծ պատմական նշանակություն: Միջնադարյան իսլամական մտքի փայլուն դարաշրջանը իր ժամանակներում հնարավոր դարձավ հատկապես հին հույն փիլիսոփաների, հիմնականում [[Արիստոտել|Արիստոտելի]]ի, սկզբում արամեերեն, իսկ այնուհետև նրանից արաբերենի թարգմանության աշխատանքների շնորհիվ:
 
== Այբուբեն ==
285 960

edits

Նավարկման ցանկ