«Ինքնորոշում»–ի խմբագրումների տարբերություն

Jump to navigation Jump to search
Ավելացվել է 3979 բայտ ,  7 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
No edit summary
No edit summary
'''Ազգերի ինքնորոշման իրավունք''', ժողովուրդների հիմնարար իրավունք, ազգերի պետական կազմավորման իրավակարգիարտաքին քաղաքականության, մշակութային, կրոնական, տնտեսական հարցերն ինքնուրույնաբար տնօրինելու, ընդհուպ մինչև այլ ազգերից անջատվելու և անկախ պետություն կազմելու իրավունք։ Դա ժամանակակից [[միջազգային իրավունք]]ի հիմնարար սկզբունքն է: Ազգերի ինքնորոշմքն իրավունքը ամրագրված է Միավորված ազգերի կազմակերպության (ՄԱԿ) Գլխավոր ասամբլեայի հռչակազրերամ, Մարդու իրավունքների միջազգային համաձայնագրերում [[1966]]։ Համաձայն ՄԱԿ-ի կանոնադրության (հոդված 1-ին կետ [[2]]) և Մարդու իրավունքների համաձայնազրի (հոդված 1-ին, կետ 1)՝ ինքնորոշման իրավունքը հռչակվում է որպես միակողմանի գործողության հնարավորություն՝ ուղղորդված ժողովրդի ազատությանը և վարչական տարածքի որոշակի քաղաքական կարգավիճակին, առանց որևէ ենթատեքստի և սահմանափակման։ Այն հայտարարում է, որ համաձայն ժողովուրդների հավասար իրավունքների և արդարացի հավասարության հնարավորությունների իրավունք ունեն ազատորեն ընտրել անկախություն և միջազգային քաղաքական կարգավիճակ առանց արտաքին հարկադրման և միջամտության:
{{merge|Ազգերի ինքնորոշման իրավունք}}
Ազգերի ինքնորոշման իրավունքը կամ կարճ ինքնորոշման իրավունքը ժամանակակից [[միջազգային իրավունք]]ի հիմնարար սկզբունքն է:
Այն հայտարարում է, որ համաձայն ժողովուրդների հավասար իրավունքների և արդարացի հավասարության հնարավորությունների իրավունք ունեն ազատորեն ընտրել անկախություն և միջազգային քաղաքական կարգավիճակ առանց արտաքին հարկադրման և միջամտության:
 
«Ազգերի ինքնորոշում» տերմինն առաջին անգամ հնչել է [[Բեռլին]]ի կոնգրեսում [[1878]], երբ որոշվում էր անկախ ճանաչել կամ ինքնավարություն տալ Օսմանյան Կայսրության տիրապետության տակ գտնվող մի շարք ազզերի և վարչական բարենորոգումներ անցկացնել [[Արևմտյան Հայաստան]]ում։ Ինքնորոշման գաղափարը լայն տարածում է գտել հատկապես գաղութային և կախյալ երկրներում ազգային-ազատագրական շարժումների ժամանակ՝ հատկապես Երկարդ համաշխարհային պատերազմի [[1939]]-[[1945]] և հետպատերազմյան շրջանում։ ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի 7-րդ նստաշրջանում ([[դեկտեմբերի 16]] [[1952]]) ընդունվել է «ժողովուրդների և ազգերի ինքնորոշման մասին» բանաձև [[637]]։ Ինքնորոշման իրավունքն ամրագրված է նաև «ԽՍՀՄ կազմից միութենական հանրապետությունների դուրս գալու կապի մասին» օրենքում ([[ապրիլի 3]] [[1990]])։ [[1960]] թվականին ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեան ընդունել է գաղութային երկրներին ու ժողովորոլներին անհապաղ անկախություն շնորհելու [[ԽՍՀՄ]]-ի սաաջարկած հռչակագիրը։ Յուրաքանչյուր ազգ միջազգային իրակունքի պաշտպանություն է ստանում՝ ինքնորոշման մասին իր կամքն արտահայտելու ոյահից։ Ազգերի ինքնորոշման իրավունքի իրավական նորմ է, պարտադիր է ՄԱԿ-ի անդամ պետությունների, ինչպես նաև այն պետության համար, որի կազմում ինքնորոշվել է ազգը։ ԼՂ ժողովուրդը [[1991]] թվականի [[սեպտեմբերի 2]]-ին, հիմք ընդունելով նաև ՄԱԿ-ի կանոնադրությամբ ամրագրված ինքնորոշման մասին դրույթները, հռչակել է իր անկախ պետականությունը։ ժողովրդի կողմից իրականացված Ազգերի ինքնորոշման իրավունքը տալիս է անկախ պետականության հռչակման միջազգային իրավազորություն, անկախ այլ պետությունների կողմից դրա ճանաչման փաստից։
 
{{ՂԱՊ}}
[[Կատեգորիա:Ինքնիշխանություն]]
82 200

edits

Նավարկման ցանկ