Ռիբավիրին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռիբավիրին
Ribavirin.svg
Քիմիական բանաձևC₈H₁₂N₄O₅
Մոլային զանգված244,081 զանգվածի ատոմական միավոր[1] գ/մոլ
Քիմիական հատկություններ
Դասակարգում
CAS համար36791-04-5
PubChem37542
EINECS համար636-825-3
SMILESC1=NC(=NN1C2C(C(C(O2)CO)O)O)C(=O)N
ЕС636-825-3
ChEBI34439
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Ռիբավիրին (Տրիբավիրին), հակավիրուսային պրեպարատ ծանր ինֆեկցիոն, ռեսպիրրատոր համակարգի վիրուսների, հեպատիտ Ց վիրուսի և վիրուսային հեմոռագիկ տենդերի բուժման համար[2]։ Հեպատիտ Ց-ի բուժման դեպքում օգտագործում են համատեղ սիմեպրեվիրի, սոֆոսբուվիրի, պեգինտերֆերոն α-2a-ի կամ պեգինտերֆերոն α-2b-ի հետ[2]։ Հեմոռագիկ տենդերից օգտագործում են Լեսսա տենդի, Կրիմեն-Կոնգո հեմմոռագիկ տենդի և Հանտավիրուսի ինֆեկցիաների դեպքում, բայց չեն օգտագործում էբոլայի և Մարբուգի ինֆեկցիաների դեպքում[2]։ Օգտագործում են օրալ կամ ինհալացիոն ճանապարհով[2]։

Կողմնակի ազդեցություններն են՝ հոգնացությունը, գլխացավը, սրտխառնոցը, տենդը, մկանային ցավը և դյուրագրգիռ տրամադրությունը։ Ավելի խորը կողմնակի էֆեկտներից են արյան էրիթրոցիտների մակարդակի իջեցում, լյարդի խնդիրներ և ալերգիկ ռեակցիաներ[2]։ Օգտագործման ընթացքում (տղամարդիկ և կանայք) 7 ամիս կտրվածքով օգտագործումից առաջ և հետո պետք է ընդունեն հակաբեղմնավորիչներ։ Ազդման մեխանզիմները լիովին պարզված չեն[2]։

Ռաբիֆիրինը արտոնագրվել է 1971 թվականին և հաստատվել է բժշկական օգտագործման համար 1986թվականին[3]։ Գտնվում է Համաշխարհային Առողջապահության Կազմակերպության հիմնական դեղերի անվանացանկում։

Բժշկական օգտագործում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռաբիվիրինը օգտագործվում է հիմնականում Հեպատիտ Ց-ի և հեմոռագիկ վիրուսային տենդերի դեպքում[4]։ Օրալ ընդունման ժամանակ օգտագործվում է պատիլատեդ ինտերֆերոն ալֆաի հետ համատեղված[5][6][7][8]։ Այդ թվում՝ հեպատիտ B-ով, ՄԻԱՎ-ով և մանկական տարիքում վարակվածների համար[7][9][10]։ Ռաբիվիրինը ամենահայտնի միջոցն է հեմոռագիկ տենդի վիրուսների դեպքում,այն էլ միայն սկզբնական շրջանում[11][12][13][14]։ Աերոզոլային ձևը նախկինում օգտագործվել է երեխաների շնչառական-սինցիտիալ վիրուսային հիվանդությունների բուժման համար,չնայած որ ապացույցները բավական քիչ են[15]։

Օգտագործվել է նաև (կետամինի,միդազօլամի և ամանտադինի հետ համատեղ) ռաբիվիրուսի բուժման համար[16]։

Փորձարարական տվյալներ կան ռաբիվիրինի ակտիվության մասին շան ժանտախտի և պոքսիվիրուսի ագոնիստնիստների հետ[17][18]։ Ռեբավիրիինը օգտագործվում է նաև հասարակ հերպես վիրուսի դեպքում։Մի փոքր ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ ռիբավիրինով բուժումը նվազեցրել է հերպեսի բռնկումների ծանրությունը և նպաստել է վերականգնմանը, համեմատած պլացեբոյի հետ[19]։ Ըստ այլ հետազոտությունների ռիբավիրինը ուժեղացնում է ացիկլովիրի էֆեկտները[20]։

Վարկածներ կան,որ հնարավոր է պրեպարատը օգտագործոլ քաղցկեղի, հատկապես սուր ողնուղեղային լեյկոմաների ժամանակ[21][22]։

Կողմնակի էֆեկտներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դեղերի և սննդի սանիտարական ստուգման կազմակերպության կողմից ընդունված են 2 ուղղություն կողմնակի էֆեկտների.

  1. Դեղի ընդունումից հետո (7 ամիս կտրվածքով) կամ ընդունման ընթացքում երկու սեռի կողմից անդրադառնում է բեղմնավորման վրա՝ թողնելով բնածին արատներ։
  2. Արյան էրիթրոցիտների ոչնչացում[23]։

Ռիբավիրինի ընդունումը Զիդովուդինեի հետ հակացուցված է, քանի որ մեծանում է անեմիա առաջանալու ռիսկը[24]։Հակացուցված է նաև Դիդանոսինի հետ, քանի որ այս համակցումից կարող է առաջանալ միտոքոնդրիալ տոքսկիացիա[25]։

Ազդման մեխանիզմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս պրեպարատը գուանոզինի անալոգն է։ Արգելակում է վիրուսի ՌՆԹ-ի սինթեզը և տրանսկրիպցիան մՌՆԹ-ի։ Այպիսով հանդիասանալով նուկլեոզիդների ինհիբիոր։Ռաբիվիրինը նախադեղ է, որի նյութափոխանակությունը նման է պուրին ՌՆԹ նուկլեոզիդին։ Այս ձևով ՌՆԹ ինտերֆերոնը խախտում է վիրուսի ռեպլիկացիան։ 5 ուղակի և անուղակի ազդեցության մեխանիզմներ են հայտնի[26]։

ՌՆԹ վրիուսներ

Ռաբիվիրինի կարբօքսամիդ խումբը կարող է ստեղծել նուկլեոզիդային նատիվ պրեպարատ,որը նման է գուանոզինին կամ ադենոզինին։ Երբ ռաբիվիրինը մտնում է ՌՆԹ,որպես անալոգ ադենինի կամ գուանոզինի,այն հավասարապես լավ համադրվում է ուրացիլի կամ ցիտոզինի հետ,հարուցելով ՌՆԹ-ի ռեպլիկացիայի մուտացիա ՌՆԹ վիրուսի կախյալ։ Այդպիսի հիպերմուտացիան կարող է լինել մահացու ՌՆԹ վիրուսի համար[27][28]։

ԴՆԹ վիրուս

Այս մեխանիզմներից ոչ մեկը չի բացատրում ռաբիվիրինի ազդեցությունը ԴՆԹ վիրուսի վրա,ռաբիվիրինի 5-մոնոֆոսֆատը ինհիբիտոր է բջջի դեհիդրոգենազ մոնոֆոսֆատ ինոզինի համար և իջեցնում է GTP-ի կոնցենտրացիան։ Այս մեխանիզմը ցույց է տալի դեղի ցիտոտոկսիկությունը և ինհիբիտոր լինելը ԴՆԹ վիրուսի ռեպլիկացիայի համար։


Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռաբիվիրինը առաջի անգամ պատրաստվել է 1972թվականին[29]։ Հետազոտողները եղել են Ժոսեպ Տ. ՈՒիտկովսկին և Ռոլանդ Կ. Ռոբինսը International Chemical and Nuclear Corporation-ի կազմում։ Հաղորդվում Է, որ Ribavirin-ը ակտիվություն է ցուցաբերել տարբեր ՌՆԹ-ի և ԴՆԹ-ի վիրուսների նկատմամբւ կենդանիների մոտ, առանց ավելորդ թունավորության[30]։

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

INN և USAN-ի անվանակարգման համաձայն Ռիբավիրին է, BAN անվանակարգման համաձայն Տրաբավիրին։ Անվանման արմատները Copegus, Ribasphere, Rebetol բառերից[2]։

Տարբիվարին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռիբավիրինի ածանցիալի ամենահաջողակ տեսակի մասին հրատարակվել է 1973 թվականին Ջ.Տ. Վիտկովսկին [31] և այժմ այն կոչվում է տարիբավին(նախկին անունը վիրամիդինե կամ ռրբամիդինե)։ Այս դեղերը ունեն նմանատիպ ազդեցության ոլորտ՝ հակավիրուսային ակտիվություն ռիբավիրինի հանդեպ,և այժմ այն համարվում է նախադեղ ռիբավիրինի համար։ Այնուամենայնիվ տարբիվիրինը ունի օգտակար հատկություններ, ավելի քիչ է առաջացնում արյան մակարդում և ավելի քիչ ազդեցություն ունի լյարդի վրա քան ռաբիվիրինը։ Առաջին հատկությունը հանդիսանում է որպես ինհիբիտոր այլ դեղերի համար կանխարգելելով դրանց մուտքը արյան կարմիր բջիջներ։ Երկրորդ հատկությունը ֆերմենտի խտության իջեցումն է,որը փոխարկում է լյարդում ամիդինը ամիդի[32]։Այս դեղը գտնվում է փորձարկման 3րդ փուլում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 ribavirin
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 «Ribavirin»։ The American Society of Health-System Pharmacists։ Արխիվացված է օրիգինալից դեկտեմբերի 20, 2016-ին։ Վերցված է դեկտեմբերի 8, 2016 
  3. Fischer Janos, Ganellin C. Robin (2006)։ Analogue-based Drug Discovery։ John Wiley & Sons։ էջ 504։ ISBN 9783527607495։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-12-20-ին 
  4. «Rebetol, Ribasphere (ribavirin) dosing, indications, interactions, adverse effects, and more»։ Medscape Reference։ WebMD։ Արխիվացված է օրիգինալից փետրվարի 28, 2014-ին։ Վերցված է փետրվարի 23, 2014 
  5. «Ribavirin for the treatment of chronic hepatitis C virus infection: a review of the proposed mechanisms of action»։ Current Opinion in Virology 1 (6): 590–8։ December 2011։ PMID 22440916։ doi:10.1016/j.coviro.2011.10.030 
  6. «Pegylated interferon-α2a and ribavirin versus pegylated interferon-α2b and ribavirin in chronic hepatitis C : a meta-analysis»։ Drugs 73 (3): 263–77։ March 2013։ PMID 23436591։ doi:10.1007/s40265-013-0027-1 
  7. 7,0 7,1 «Efficacy and safety of pegylated interferon alfa-2a or alfa-2b plus ribavirin for the treatment of chronic hepatitis C in children and adolescents: a systematic review and meta-analysis»։ Clinical Infectious Diseases 56 (7): 961–7։ April 2013։ PMID 23243171։ doi:10.1093/cid/cis1031 
  8. «Pegylated-interferon plus ribavirin therapy in the treatment of CHC: individualization of treatment duration according to on-treatment virologic response»։ Current Medical Research and Opinion 26 (7): 1733–43։ July 2010։ PMID 20482242։ doi:10.1185/03007995.2010.487038 
  9. «The influence of hepatitis B virus on antiviral treatment with interferon and ribavirin in Asian patients with hepatitis C virus/hepatitis B virus coinfection: a meta-analysis»։ Virology Journal 9: 186։ September 2012։ PMC 3511228։ PMID 22950520։ doi:10.1186/1743-422X-9-186 
  10. «Sustained virological response and baseline predictors in HIV-HCV coinfected patients retreated with pegylated interferon and ribavirin after failing a previous interferon-based therapy: systematic review and meta-analysis»։ HIV Clinical Trials 14 (4): 127–39։ July–August 2013։ PMID 23924585։ doi:10.1310/hct1404-127 
  11. Steckbriefe seltener und importierter Infektionskrankheiten [Characteristics of rare and imported infectious diseases]։ Berlin: Robert Koch Institute։ 2006։ ISBN 978-3-89606-095-2։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-09-29-ին 
  12. «Ribavirin for patients with Crimean-Congo haemorrhagic fever: a systematic review and meta-analysis»։ The Journal of Antimicrobial Chemotherapy 66 (6): 1215–22։ June 2011։ PMID 21482564։ doi:10.1093/jac/dkr136 
  13. «Review of the literature and proposed guidelines for the use of oral ribavirin as postexposure prophylaxis for Lassa fever»։ Clinical Infectious Diseases 51 (12): 1435–41։ December 2010։ PMID 21058912։ doi:10.1086/657315 
  14. «Ribavirin for Crimean-Congo hemorrhagic fever: systematic review and meta-analysis»։ BMC Infectious Diseases 10: 207։ July 2010։ PMC 2912908։ PMID 20626907։ doi:10.1186/1471-2334-10-207 
  15. «Ribavirin for respiratory syncytial virus infection of the lower respiratory tract in infants and young children»։ The Cochrane Database of Systematic Reviews (1): CD000181։ January 2007։ PMID 17253446։ doi:10.1002/14651858.CD000181.pub3 
  16. «Human rabies: neuropathogenesis, diagnosis, and management»։ The Lancet. Neurology 12 (5): 498–513։ May 2013։ PMID 23602163։ doi:10.1016/S1474-4422(13)70038-3 
  17. «In vitro efficacy of ribavirin against canine distemper virus»։ Antiviral Research 77 (2): 108–13։ February 2008։ PMID 17949825։ doi:10.1016/j.antiviral.2007.09.004 
  18. Baker Robert O., Bray Mike, Huggins John W. (January 2003)։ «Potential antiviral therapeutics for smallpox, monkeypox and other orthopoxvirus infections»։ Antiviral Research 57 (1–2): 13–23։ ISSN 0166-3542։ PMID 12615299։ doi:10.1016/S0166-3542(02)00196-1 
  19. «Clinical efficacy of ribavirin in the treatment of genital herpes simplex virus infection»։ Chemotherapy 27 (2): 139–45։ 1981։ PMID 7009087։ doi:10.1159/000237969 
  20. «Potentiating effect of ribavirin on the anti-herpes activity of acyclovir»։ Antiviral Research 16 (2): 151–61։ September 1991։ PMID 1665959։ doi:10.1016/0166-3542(91)90021-I 
  21. «Ribavirin in cancer immunotherapies: controlling nitric oxide helps generate cytotoxic lymphocyte»։ Cancer Biology & Therapy 1 (6): 626–30։ November–December 2002։ PMID 12642684։ doi:10.4161/cbt.310։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-02-28-ին 
  22. «Ribavirin as an anti-cancer therapy: acute myeloid leukemia and beyond?»։ Leukemia & Lymphoma 51 (10): 1805–15։ October 2010։ PMC 2950216։ PMID 20629523։ doi:10.3109/10428194.2010.496506 
  23. «Copedgus»։ FDA.gov։ Արխիվացված է օրիգինալից նոյեմբերի 3, 2014-ին։ Վերցված է ապրիլի 16, 2017 
  24. «Zidovudine use but not weight-based ribavirin dosing impacts anaemia during HCV treatment in HIV-infected persons»։ Journal of Viral Hepatitis 13 (10): 683–9։ October 2006։ PMID 16970600։ doi:10.1111/j.1365-2893.2006.00749.x 
  25. «Risk factors for symptomatic mitochondrial toxicity in HIV/hepatitis C virus-coinfected patients during interferon plus ribavirin-based therapy»։ Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes 40 (1): 47–52։ September 2005։ PMID 16123681։ doi:10.1097/01.qai.0000174649.51084.46 
  26. «Mechanisms of action of ribavirin against distinct viruses»։ Reviews in Medical Virology 16 (1): 37–48։ January 2006։ PMID 16287208։ doi:10.1002/rmv.483 
  27. Vartanian Jean-Pierre, ed. (2013)։ «Extinction of hepatitis C virus by ribavirin in hepatoma cells involves lethal mutagenesis»։ PLoS One 8 (8): e71039։ PMC 3745404։ PMID 23976977։ doi:10.1371/journal.pone.0071039 
  28. «Ribavirin's antiviral mechanism of action: lethal mutagenesis?»։ Journal of Molecular Medicine 80 (2): 86–95։ February 2002։ PMID 11907645։ doi:10.1007/s00109-001-0308-0 
  29. «Ribavirin--current status of a broad spectrum antiviral agent»։ Expert Opinion on Pharmacotherapy 2 (8): 1317–24։ August 2001։ PMID 11585000։ doi:10.1517/14656566.2.8.1317 
  30. «Broad-spectrum antiviral activity of Virazole: 1-beta-D-ribofuranosyl-1,2,4-triazole-3-carboxamide»։ Science 177 (4050): 705–6։ August 1972։ PMID 4340949։ doi:10.1126/science.177.4050.705 
  31. «Synthesis and antiviral activity of 1,2,4-triazole-3-thiocarboxamide and 1,2,4-triazole-3-carboxamidine ribonucleosides»։ Journal of Medicinal Chemistry 16 (8): 935–7։ August 1973։ PMID 4355593։ doi:10.1021/jm00266a014 
  32. «In vitro and in vivo influenza virus-inhibitory effects of viramidine»։ Antiviral Research 68 (1): 10–7։ October 2005։ PMID 16087250։ doi:10.1016/j.antiviral.2005.06.003 


External links[խմբագրել | խմբագրել կոդը]