Միոֆիբրիլներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Միոֆիբրիլներ

Միոֆիբրիլներ, բոլոր բազմաբջիջ կենդանիները և մարդը շարժվում են մկանային կծկումների շնորհիվ[1]: Մկանային մանրաթելերի հիմնական կծկվող կառույց են միոֆիբրիլները մոտավորապես 1մկմ տրամագծով, մինչև 1սմ կամ ավելի երկարությամբ նուրբ թելիկները:

Կառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինչպես հայտնի է, մկանային հյուսվածքը լինում է հարթ և միջաձիգ զոլավոր:

  1. Զարգացման գործընթացի սկզբում ի հայտ է եկել հարթ մկանային հյուսվածքը: Այն կազմված է իլիկաձև, միակորիզ բջիջներից, որտեղ առկա են կծկվող թելեր(դրանք չունեն զոլավոր կառուցվածք):
  2. Միջաձիգ զոլավոր կմախքի մկանային հյուսվածքը չունի բջջային կառուցվածք: Այն կազմված է միջաձիգ զոլավոր մկանաթելերի փնջերից: Այդ մկանաթելերը (սիմպլաստ) ձևավորում են հիստոգենեզի (հյուսվածքի ձևավորում) ժամանակ՝ մեծ թվով միակորիզ բջիջների (միաբլաստների) միաձուլումից:

Մկանաթելը գլանաձև է, կարող է ունենալ մի քանի մկմ-ից մինչև 12սմ երկարություն, 10-ից մինչև 100մկմ տրամագիծ և պատված է թաղանթով: Նրա [ցիտոպլազմա]]ն (սարկոպլազմա) պարունակում է կենդանական բջիջներին բնորոշ օրգանոիդների, պլազմային թաղանթին (սարկոլեմային) մոտ դասավորված բազմաթիվ կորիզներ և մասնագիտացված, առանձնահատուկ միաֆիբրիլներից (մկանաթելիկներ) կազմված շարժապլազմա:

Միֆիբրիլները կծկվող գոյացություններ են, որտեղ հերթագայվում են մուգ և բաց գույնի սկավառակներ՝ թիթեղիկներ: Մուգ սկավառակներն օժտված են կրկնակի լուսաբեկմամաբ, ուստի, լուսային մանրադիտակի տակ մուգ են երևում և կոչվում են անիզոթրոպ (A), իսկ լուսավոր սկավառակներն օժտված չեն կրկնակի լուսաբեկմամբ և կոչվում են իզոթրոպ (I): Մեկ մուգ և դրան հարող երկու բաց գույնի սկավառակներից կազմված համալիրը կոչվում է սարկոմեր: Վերջինս միոֆիբրիլի կծկողական միավորն է: Անիզոթրոպ (մուգ) սկավառակում գտնվում է H լուսավոր շերտը: Բաց և մուգ սկավառակները կազմված են կծկվող սպիտակուցներից. բաց գույնըէ ակտինային բարակ, իսկ մուգը՝ միոզինի հաստ թելերից: Բարակ թելերը տեղադրված են միոզինի թելերի միջև և անցնում են Z մեմբրանով: H լուսավոր շերտը զուրկ է ակտինային թելերից: Ակտինի և միոզինի թելիկները կարող են միանալ լայնակի կամրջակներով:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. McCracken Thomas (1999)։ New Atlas of Human Anatomy։ China: Metro Books։ էջեր 1–120։ ISBN 1-5866-3097-0 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]