Մասնակից:Epraksya/Ավազարկղ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search


Թագաժառանգների ապարանք (գերմ.՝ Kronprinzenpalais),Բեռլինի ՈՒնդեր դեն Լինդեն փողոցի վրա գտնվող ապարանքը կառուցված է ուշ կլասիցիզմի ոճով: Երկար ժամանակ համարվել է քաղաքային ապարանք Պրուսիայի կառավարող արքայատոհմի համար: 1919-1939 թվականներին Թագաժառանգների ապարանքը տեղակայված էր Բեռլինյան ազգային պատկերասրահի նոր բաժանմունքը` աշխարհի առաջին ժամանակակից արվեստ թանգարանը: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Թագաժառանգների ապարանքը ամբողջությամբ ավերվել էր: Վերականգնվել է 1968 թվականին և օգտագործվել է Բեռլին քաղաքի հյուրերի բնակեցման համար: Ներկայումս Թագաժառանգների ապարանքը ընդունում է ցուցահանդեսներ և միջոցառումներ:




Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ապարանքը կառուցվել է 1663 թվականին քարտուղար Յոհան Մարտինցի համար: 1706-1732 թվականներին այն փոխանցվել է Բեռլինի մարզպետին`Պրուսիայի գերագույն գլխավոր հրամանատարին` որպես ծառայողական բնակարան: 1732 թվականին Ֆիլիպ Գերլախի կողմից ապարանքը վերակառուցվել է բարոկկո ոճով որպես թագաժառանգի և ապագա թագավոր Ֆրիդրիխ II-ի նստավայր, իսկ Բեռլինի մարզպետը տեղափոխվեց մարզպետի համար նախատեսված տուն: Մինչև իր թագադրումը` 1740 թվականը, թագաժառանգ Ֆրիդրիխը ապարանքում բնակվել է կնոջ` Ելիզավեթ Կրիստինա -Բրաունշվեյգ Վոլֆենբյուտելսկու հետ միայն բեռլին կատարած կարճատև այցերի ժամանակ: Դառնալով թագավոր Ֆրիդրիխը բնակություն հաստատեց քաղաքային ապարանքում, իսկ թագաժառանգների ապարանքը տվեց եղբորը` Ավգուստ Վիլհելմ Պրուսյացուն: Ավգուստ Վիլհելմի այրին`Լուիզան բնակվել է թագաժառանգների ապարանքում մինչև 1780 թվականը: 1793 թվականին թագաժառանգ Ֆրիդրիխ Վիլհելմը կնոջ` Լուիզա Մեկլենբուրգ-Ստրելիցկու, երեխաների և կոմսուհի Ֆոսսի հետ բնակություն հաստառեց վերանորոգված և կրկին կահավորված պալատում: 1795-1797 թվականներին քանդակագործ Յոհան Գոտֆրիդ Շադովը թագաժառանգների ապարանքում ստեղծեց հայտնի «Արքայադուստրեր» քանդակների խումբը: 1797 թվականի մարտի 22-ին թագաժառանգներ պալատում ծնվեց ապագա Վիլհելմ I-ը: 1809 թվականին պալատի մի քանի սենյակների ձևավորման թարմացմամբ զբաղվել է այն ժամանակ դեռ քիչ հայտնի Կարլ Ֆրիդրիխ Շինկելը: Հետագայում Վիլհելմ III-ը նրան հանձնարարեց կառուցել անցում, որը միավորում էր թագաժառանգների պալատը հարևան Արքայադուստրերի ապարանքի հետ: 1797-1840թվականներին թագաժառանգների ապարանքը կոչվում էր թագավորական ապարանք, իսկ 1840 թվականից հետո` նախկին թագավորական ապարանք:

1856-1857 թվականներին թագաժառանգների ապարանքըը ճարտարապետ Հենրիխ Շտրակի ղեկավարությամբ վերակառուցվել է Վիլհելմի որդու`արքայազն Ֆրիդրիխի բնակության համար: Շտրակը տանիքի փոխարեն կառուցեց երրորդ հարկը, շենքի ճակատը զարդարեց դասական ոճով և գլխավոր մուտքի մոտ կառուցեց սյուներ և պատշգամբ: 1859 թվականին թագաժառանգների ապարանքում ծնվեց Գերմանիայի կայսրերից վերջինը`Վիլհելմ II-ը: Նրա մայրը թագավորական արքայադուստր Վիկտորիան թագաժառանգների ապարանքում պարբերաբար անց էր կացնում հանդիպումներ գիտության և արվեստի գորխիչների հետ, այդ թվում Հենրիխ ֆոն Անգելի, Անտոն ֆոն Վերների և Ադոլֆ ֆոն Մենցելի: Ֆրիդրիխ III-ի մահից հետո Վիկտորիա թագուհին տեղափոխվեց նոր ապարանք` Ֆրիդրիխսխոֆ: 1905 թվականից Պրուսիայի թագաժառանգ Վիլհելմը և նրա կին Ցեցիլիան ձմեռները անց էին կացնում թագաժառանգների ապարանքում:

1918 թվականին նոյեմբերյան հեղափոխության ժամանակ թագաժառանգների ապարանքի շքամուտքի հարթակից ելույթ էին ունենում հեղափոխական շարժման կողմնակիցները: Միապետության տապալումից հետո թագաժառանգների ապարանքը անցնում է պրուսական պետության սեփականությանը, որը 1919 թվականին այն փոխանցում է Բեռլինի ազգային պատկերասրահին: Լյուդվիգ Յուստիի ղեկավարությամբ թագաժառանգների ապարանքում տեղակայվեց Բեռլինի ազգային պատկերասրահի նոր բաժանմունք, որը գոյատևեց մինչև 1937 թվականը: 1919 թվականի օգոստոսի չորսին թագաժառանգների ապարանքում բացվեց այսպես կոչված «ողջերի պատկերասրահ»: 150 նկարչական ստեղծագործություններ և ֆրանսիացի իմպրեսիոնիստների քանդակներ ինչպես նաև Բեռլինի բաժանման գործերը տեղափոխվեցին թագաժառանգների ապարանքի ցուցադրություն: Վերևի հարկում ցուցադրվում էին «Կամուրջ» դրեզդենյան նկարչական խմբի և ուրիշ էքսպրեսիոնիստների ստեղծագործություններ: Յուստիի նոր բաժինը դարձավ նմանակման նմուշ ժամանակակից արվեստի շատ թանգարանների համար: 1933 թվականին ռեյխկանցլեր Հիտլերը հայտարարեց «մաքրման» անհրաժեշտության մասին: Թագաժառանգների ապարանքի թանգարանը փակվեց: 1936 թվականի մայիսին գեստապոյի ցուցումով`թագաժառանգների ապարանքի ժամանակակից արվեստի ստեղծագործությունները` այրվեցին ապարանքի նկուղային կաթսայատանը: 1937 թվականի հուլիսի 7-ին թագաժառանգների ապարանքից առգրավվեցին 435 արվեստի ստեղծագործություններ: Նրանցից 100-ը հայտնվեցին 1937 թվականի հուլիսի 19-ին Մյունխենում բացված «Դեգեներատիվ արվեստ» ցուցահանդեսում: 1937 թվականին Արնիմայի ապարանքից թագաժառանգների ապարանք տեղափոխվեց Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիան: 1945 թվականի մարտի 18-ին Բեռլինի ռմբակոծությունների հերևանքով թագաժառանգների ապարանքը ոչնչացվեց, ապարանքի փլատակները քանդվեցին 1961 թվականին: 1968-69 թվականներին թագաժառանգների ապարանքի վերականգնման աշխատանքները ղեկավարում էր ճարտարապետ Րիխարդ Պաուլիկը: Վերակառուցված ապարանքը կրում էր «ՈՒնտեր-դեն Լինդեն ապարանք» անունը: 1972 թվականի դեկտեմբերի 21-ին վերականգնված ՈՒնտեր-դեն-Լինդեն ապարանքում կայացան տոնական միջոցառումներ` ԳԴՀ-ի և ԳՖՀ-ի միջև հիմնարար պայմանագրի ստորագրման առիթով: 1990 թվականի օգոստոսի 31-ին թագաժառանգների ապարանքում անց էր կացվել Գերմանիայի միավորման վերաբերյալ պայմանագրի ստորագրումը: 1990 թվականի օգոստոսի 31-ն թագաժառանգների ապարանքում անց էր կացվել Գերմանիայի միավորման վերաբերյալ պայմանագրի ստորագրումը:

Գերմանիայի միավորումից հետո առաջին տարիներին թագաժառանգների ապարանքըը դիտվում էր որպես Գերմանիայի Ֆեդերատիվ նախագահի նստավայր: Ֆեդերատիվ նախագահի գրասենյակը հավակնում էր նաև ապարանքին կից շինություններին, այդ թվում նաև Արքայադուստրերի ապարանքին, որտեղ տեղակայված էր «Օպերային սրճարանը»: Այս պլանները քննադատության սուր ալիք առաջացրեցին և 1994 թվականին ֆեդերատիվ նախագահ Րիխարդ ֆոն Վայցզեկերը որպես իր պաշտոնական նստավայր նշանակեց Բելվյու ապարանքը:

1998-2003 թվականներին Ցեյխհաուզի վերականգնման և թանգարանի նոր մասնաշենքի կառուցման ժամանակ թագաժառանգների ապարանքում անց էին կացվում Գերմանական պատմության թանգարանի ժամանակավոր ցուցադրություններ: Ներկայումս թագաժառանգների ապարանքում անց են կացվում տարբեր ցուցադրություններ և թատերական ներկայացումներ:


Литература[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Richard Borrmann: Die Bau- und Kunstdenkmäler von Berlin. Mit einer geschichtlichen Einleitung von P. Clausewitz, Verlag von Julius Springer, Berlin 1893, S. 311—313.
  • Götz Eckardt (Hrsg.):Schicksale deutscher Baudenkmale im zweiten Weltkrieg. Eine Dokumentation der Schäden und Totalverluste auf dem Gebiet der DDR. Band 1: Berlin- Hauptstadt der DDR, Bezirke Rostock, Schwerin, Neubrandenburg, Potsdam, Frankfurt/ Oder, Cottbus, Magdeburg, Henschelverlag Kunst und Gesellschaft, Berlin 1980, S. 28.
  • Heinrich Trost (Gesamtredaktion): Die Bau- und Kunstdenkmale in der DDR. Hauptstadt Berlin I (Hrsg. von Institut für Denkmalpflege), Henschelverlag Kunst und Gesellschaft, Berlin 1983, S. 150—154.
  • Nikolaus Bernau: Das Kronprinzenpalais Unter den Linden: Ein Denkmal der DDR-Moderne, in: Museumsjournal, Berlin 1999, H. 1, S. 4-9.

Категория:Музеи Берлина Категория:Архитектура классицизма Категория:Район Митте Категория:Унтер-ден-Линден