Հարկադրական ճառագայթում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հարկադրական ճառագայթման սխեման

Հարկադրական ճառագայթում, ստիպողական ճառագայթում, մակածված ճառագայթում, արտաքին էլեկտրամագնիսական ալիքի ազդեցությամբ տեղի ունեցող ճառագայթում։ Այս երևույթը տեսականորեն բացահայտել է Ալբերտ Այնշտայնը[1], 1917-ին։

Հարկադրական ճառագայթումը բնորոշ է ինչպես քվանտային համակարգերին (ատոմ, մոլեկուլ և այլն), այնպես էլ ազատ լիցքավորված մասնիկներին։ Ճառագայթված քվանտներն ունեն նույն հաճախականությունը, տարածման ուղղությունը և բևեռացումը, ինչ արտաքին դաշտի քվանտները, որով և պայմանավորված է հարկադրական ճառագայթման կոհերենտությունը։ Կոհերենտության շնորհիվ հարկադրական ճառագայթման ինտենսիվությունը խիստ աճում է՝ ինքնակամ ճառագայթման ինտենսիվության համեմատությամբ։ Ազատ շարժվող լիցքավորված մասնիկների ճառագայթումը, որ կարող է տեղի ունենալ տարբեր պատճառներով, արտաքին էլեկտրամագնիսական ալիքի առկայությամբ նույնպես կրում է ստիպողական բնույթ (օրինակ, ստիպողական չերենկովյան, սինխրոտրոնային, արգելակման ճառագայթում և այլն)։

Կիրառություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարկադրական ճառագայթման երևույթն ընկած է էլեկտրամագնիսական ալիքների ուժեղացուցիչների և քվանտային գեներատորների (մազերներ, լազերներ) աշխատանքի հիմքում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Einstein A (1916)։ «Strahlungs-emission und -absorption nach der Quantentheorie»։ Verhandlungen der Deutschen Physikalischen Gesellschaft 18: 318–323։ Bibcode:1916DPhyG..18..318E 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png