Լվացքասեղմակ

Լվացքի ամրակ, լվացքասեղմակ, կենցաղում օգտագործվող փոքր առարկա, որը նախատեսված է հագուստը չորացնելու նպատակով այն պարանին ամրացնելու համար։ Սովորաբար պատրաստվում է փայտից, կապրոնից, պլաստմասայից կամ մետաղից և բաղկացած է երկու ճկուն մասից, որոնք միմյանց միացվում են զսպանակով^[1]։

Տեսք

Լվացքասեղմակների մեծ մասը պարզ կառուցվածք ունեն և արտադրության մեջ շատ էժան են։ Նրանք կազմված են պլաստմասսե կամ փայտե երկու ատամիկներից, որոնց իրար է սեղմում մեջտեղում տեղադրված զսպանակը։ Երբ մատներով սեղմում են երկու լծակները, ատամները բացվում են և թույլ են տալիս շորը պարանին փակցնել։

Պատրաստման եղանակ

Նախկինում հայտնի են եղել լվացքի ամրակների մի քանի տեսակներ, որոնցից ամենահինը պատրաստված է եղել փայտի մեկ կտորից։ Ճեղքված ծայրով հայտնի գլանաձև ամրակների տեսակը վերագրվում է Աննա Լիին՝ շեյքերների շարժման հիմնադրին, որը հորինել է այն 1700 թվականներին։ Արևմտյան որոշ երկրներում այս տեսակի ամրակները կոչվում են «գնչուական», քանի որ գնչուները դրանք պատրաստում էին ճեղքված ուռենու ճյուղերից ^[1]։

Ժամանակակից դիզայնը՝ երկու զսպանակավոր մասերով, թվագրվում է 1853 թվականին, երբ ամերիկացի գյուտարար Դեյվիդ Մ. Սմիթը ստացավ 10,163 արտոնագիրը^[2]:

Նոր դիզայնը, որը կարող էր դիմակայել ավելի մեծ գայթակղությանը և ավելի քիչ հավանականություն ուներ վնասելու սպիտակեղենը, հայտնի դարձավ գյուտարարների շրջանում (միայն ԱՄՆ-ում՝ (146 արտոնագիր) մինչև 1887 թվականը(անգլ.՝ David M. Smith)։

1887 թվականին Սոլոն Մուրը (արտոնագիր 365,755) կարևոր բարելավում կատարեց գյուտարարության մեջ^[3]։ Գլանաձև ոլորված զսպանակը սկսեց նաև ծառայել որպես առանցք։ Այս ձևավորումը գործնականում չի փոխվել մինչ այսօր։(անգլ.՝ Solon E. Moore։

20-րդ դարում արտադրվում էին չորս տեսակի լվացքի ամրակներ^[4]։

փայտե՝ զսպանակով

պլաստմասե՝ զսպանակով

ամուր փայտ՝ առանց զսպանակի՝ ուղղանկյուն կամ կլոր գլխիկով

փայտե՝ առանց զսպանակի, երկաթով ամրացված։

Արտադրություն

Լվացքի ամրակները ամենատարածված արտադրություններից էր՝ (1974 թվականին Միացյալ Նահանգներում տարեկան արտադրությունը կազմում էր 5.4 միլիոն), և դրանց արտադրությունը բավականին կարևոր արտադրություններից էր, որ ԱՄՆ կառավարությունը սկսեց ձեռնարկել դեմպինգի՝(մեկ երկրից մյուսը ապրանքի արտահանումը ավելի ցածր գներով, քան երկրի ներսում), միջոցառումներ^[5]^[6]

Փայտե լվացքի ամրակները պատրաստվում էին կարծր փայտանյութից (ԱՄՆ-ում հաճարենի կամ թխկի, Լեհաստանում բոխի կամ հաճարենի, իսկ Ասիայում՝ ռամին): Տախտակները պրոֆիլավորվում և կտրվում էին առանձին կտորների, որոնք այնուհետև չորացվում էին պտտվող թմբուկներում՝ պարաֆին պարունակող միջավայրում:

Զսպանակները պատրաստվում էին ցինկապատ պողպատե մետաղալարից, իսկ հավաքումը կատարվում էր մասնագիտացված մեքենաների վրա: Լվացքի պլաստիկե ամրակները պատրաստվում էին ներարկման ձուլման միջոցով հատուկ կաղապարներում:

Հետագայում չորանոցի տարածման հետ մեկտեղ լվացքի ամրակների անհրաժեշտությունը նվազեց, և 21-րդ դարի սկզբին դրանք գրեթե անհետացան շատ երկրներում (դրանք հիմնականում օգտագործվում էին արհեստներում): ԱՄՆ-ում լվացքի ամրակներ արտադրող ընկերությունները, ներառյալ ամենահայտնին՝ անգլ.՝ Penley Corp, փակվեցին հենց 21-րդ դարի սկզբին՝ չնայած պետական աջակցության ծրագրերին։ Շրջակա միջավայրի և էներգախնայողության նկատառումներից ելնելով հագուստը պարանին չորացնելու ավանդույթի վերածնունդը կրկին հանգեցրեց լվացքի ամրակների օգտագործման (և արտադրության) նոր աճի:

Հուշարձաններ ամրակի տեսքով

Լվացքի ամրակների մեծ մակետների տեսքով բազում հուշարձաններ են տեղադրվել աշխարհի մի շարք քաղաքներում։

Լվացքի ամրակը որպես արվեստի առարկա տեղ է գտել Կիևի Ակադեմիկոս Պալլադին պողոտայում և մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել դիտորդների շրջանում^[7]^[8]։

Լվացքի ամրակի ամենահայտնի հուշարձանը գտնվում է Ֆիլադելֆիայում (ԱՄՆ): Քանդակագործ Քլաս Օլդենբուրգի 14 մետրանոց պողպատե հուշարձանը կանգնած է քաղաքապետարանի շենքի դիմաց^[9]^[10]^[11]։

Վերմոնտ նահանգի Միդլսեքս քաղաքի գերեզմանատանը լվացքի ամրակի ձևով է պատրաստված Ջեք Քրոուելի գերեզմանի հուշարձանը։ Նա ԱՄՆ-ում գործող վերջին լվացքի ամրակների գործարանի՝ անգլ.՝ National Clothespin Company վերջին տերն էր (գործարանը փակվել է 2009 թվականին)։ Քրոուելը ցանկացել էր կառուցել աշխատող ամրակի տեսքով հուշարձան, որպեսզի երեխաները կարողանան խաղալ դրա հետ, սակայն դա իրականացնել հնարավոր չի եղել^[12]^[13]։

Հսկայական լվացքի ամրակ-քանդակը, որը կառուցվել է Շոդֆոնտեն այգում «Հինգ եղանակների» փառատոնի առիթով, որը գտնվում է Բելգիայի Լիեժ քաղաքի ծայրամասում: Լվացքի ամրակը հետաքրքիր ձևով կառչած է հողի և խոտի կույտին^[14]:

Ծանոթագրություններ

1 2 Ламфиер, 2019
↑ https://patents.google.com/patent/US10163
↑ https://patents.google.com/patent/US365755A/en
↑ Шехтер, 1978, էջ 2
↑ Шехтер, 1978, էջ A8
↑ Шехтер, 1978
↑ https://photo.unian.net/photo/650291-giant-clothespin-a-new-art-object-in-kiev
↑ https://day.kyiv.ua/ru/news/271221-v-kieve-poyavilsya-novyy-kreativnyy-art-obekt
↑ Alice L. George. Philadelphia: A Pictorial Celebration (англ.). Sterling
↑ Publishing Company, Inc. 2006. P. 112. ISBN 1-4027-2384-9.
↑ https://culturology-ru.livejournal.com/95178.html
↑ https://bugaga.ru/interesting/1146738628-10-ochen-neobychnyh-mogil.html
↑ «Businesses put the pinch on others». Times Argus Online (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 24-ին. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 17-ին.
↑ https://account.travel/place/giant-clothespin-sculpture.html

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լվացքասեղմակ» հոդվածին։

[Ламфиер—2019——-1] 1 2 Ламфиер, 2019

[2] ttps://patents.google.com/patent/US10163

[3] ttps://patents.google.com/patent/US365755A/en

[Шехтер—1978——2-4] Шехтер, 1978, էջ 2

[Шехтер—1978——A8-5] Шехтер, 1978, էջ A8

[Шехтер—1978——-6] Шехтер, 1978

[7] ttps://photo.unian.net/photo/650291-giant-clothespin-a-new-art-object-in-kiev

[8] ttps://day.kyiv.ua/ru/news/271221-v-kieve-poyavilsya-novyy-kreativnyy-art-obekt

[9] Alice L. George. Philadelphia: A Pictorial Celebration (англ.). Sterling

[10] Publishing Company, Inc. 2006. P. 112. ISBN 1-4027-2384-9.

[11] ttps://culturology-ru.livejournal.com/95178.html

[12] ttps://bugaga.ru/interesting/1146738628-10-ochen-neobychnyh-mogil.html

[13] «Businesses put the pinch on others». Times Argus Online (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 24-ին. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 17-ին.

[14] ttps://account.travel/place/giant-clothespin-sculpture.html

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]