Լյումինեսցենտային վերլուծություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Լյումինեսցենտային վերլուծություն, տարբեր օբյեկտների հայտնաբերման ու հետազոտման մեթոդներ, որոնք հիմնված են լյումինեսցենցման երևույթի, այսինքն՝ հետազոտվող օբյեկտի կամ հատուկ լյումինաֆորների (դրանցով մշակվում է օբյեկտ]ը) լուսարձակման դիտման վրա։

Տեսակները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարբերում են որակական ու քանակական քիմիական լյումինեսցենտային վերլուծություն և հայտնաբերման կամ տեսակային լյումինեսցենտային վերլուծություն։ Երբեմն դասակարգում են նաև ըստ լյումինեսցենցման գրգռման տեսակի՝ ֆոտոլյումինեսցենտային, կաթոդլյումինեսցենտային, քեմիլյումինեսցենտային վերլուծություն և այլն։ Քիմիական լյումինեսցենտային վերլուծության դեպքում մեծ մասամբ գրանցում են նյութի ինքնուրույն լուսարձակումը և որոշում խառնուրդի քիմիական կազմությունը և բաղադրիչների քանակությունները։ Որակական լյումինեսցենտային վերլուծություն տարբերում է խառնուրդի բաղադրիչները, քանի որ նյութի լյումինեսցենցման սպեկտրը խիստ բնորոշ է նրա կազմությանը։ Քանակական չափումների համար որոշվում է լյումինեսցենցման ինտենսիվությունը, քանի որ այն սովորաբար կախված է լյումինեսցենտող նյութի կոնցենտրացիայից։

Հատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լյումինեսցենտային վերլուծության զգայնությունը շաա բարձր է. նմուշում կարելի է հայտնաբերել նույնիսկ 10−10-10−11 գ/գ կոնցենտրացիայով խառնուրդ։ Գազային լագերի ճառագայթով հաջողվում է որոշ իզոտոպներում լյումինեսցենցում գրգռել և այդպիսով նաև իզոտոպային լյումինեսցենտային վերլուծություն կատարել։ Սխալներից խուսափելու համար չափումներում անհրաժեշտ է հաշվի առնել լյումինեսցենցման մարման, ռեաբսորբման հնարավորությունը, որոշ դեպքերում՝ լյումինեսցենցման ինտենսիվության անկախությունը կոնցենտրացիայից և այլն։

Կիրառությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնաբերման կամ տեսակային յումինեսցենտային վերլուծության դեպքում հայտնաբերվում են տարբեր օբյեկտներ և դրանց մանրամասնությունները, որոնց ուսումնասիրությունը սովորական դիտման և լուսավորման պայմաններում անհնար է։ Տեսակային լյումինեսցենտային վերլուծության օգնությամբ որոշում են նաև ապարներում նավթի ու գազերի առկայությունը, ուսումնասիրում նավթի, միներալների, ապարների կազմությունը, տեսակավորում ալմաստները, հայտնաբերում ինֆրակարմիր, ուլտրամանուշակագույն, ռենտգենյան և γ-ճառագայթները, տարրական մասնիկները։ Լյումինեսցենտային վերլուծությունն օգտագործվում է կենսաբանության և բժշկության մեջ՝ բջիջների ուսումնասիրման, զանազան հիվանդությունների կանխորոշման համար, հնէաբանության մեջ, դատաքննչական հետախուզությունում և այլն։

Լյումինեսցենտային այն վերլուծությունը, որը կատարվում է մանրադիտակով, կոչվում է լյումինեսցենտային միկրոսկոպիա:

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 645 CC-BY-SA-icon-80x15.png