Jump to content

Լեմմա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Լեմմա (լատիներեն՝ λημμα — ենթադրություն), ընդհանուր առմամբ մաթեմատիկայում և այլ ոլորտներում չնչին, ապացուցված առաջարկություն է, որն օգտագործվում է ավելի մեծ պնդումն ապացուցելու համար: Այդ պատճառով այն հայտնի է նաև որպես «օգնող թեորեմ» կամ «օժանդակ թեորեմ»:[1][2] Շատ դեպքերում լեմման իր կարևորությունը բխում է այն թեորեմից, որը նպատակ ունի ապացուցել. սակայն, կարող է նաև պարզվել, որ լեմման ավելի կարևոր է, քան ենթադրվում էր ի սկզբանե[3]

Հայտնի լեմմաների օրինակներից է Էվկլիդեսի լեմման, Գաուսի լեմման, Ժորդանի լեմման։

Ստուգաբանություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հին հունարեն λῆμμα, (կատարյալ պասիվ εἴλημμαι) ստացված կամ վերցված ինչ որ բան։ Այսպիսով, վեճի մեջ ինչ-որ բան համարվում է ինքնին ընդունված:[4]

Համեմատություն թեորեմի հետ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լեմմայի և թեորեմի միջև ձևական տարբերություն չկա, այլ միայն մտադրությունների միջև (տես Թեորեմ § Տերմինաբանություն): Արդյունքը կոչվում է լեմմա, երբ այն փոքր արդյունք է, որի նպատակն է օգնել ապացուցել ավելի էական թեորեմը,[3] և հեղինակը չի ակնկալում, որ այն օգտակար կլինի այլ համատեքստերում: Հաճախ թեորեմը բաժանվում է մի քանի դեպքերի (օրինակ, քառակուսի ֆունկցիան կարող է չունենալ իրական արմատներ, մեկ կրկնակի արմատ կամ երկու տարբեր արմատներ), և յուրաքանչյուր դեպք ապացուցվում է որպես լեմմա. Նման լեմմաները ընդհանուր թեորեմի ավելի սահմանափակ դեպքեր են և, հետևաբար, չարժե առանձին հիշել: Այնուամենայնիվ, որոշ լեմմաներ ավելի օգտակար են, քան ի սկզբանե նախատեսված էր, և այդպիսով դառնում են հայտնի:

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 534)։
  1. ↑ Higham, Nicholas J. (1998). Handbook of Writing for the Mathematical Sciences. Society for Industrial and Applied Mathematics. էջ 16. ISBN 0-89871-420-6.
  2. ↑ «Definition of lemma | Dictionary.com». www.dictionary.com (անգլերեն). Վերցված է 2019-11-28-ին.
  3. 1 2 Richeson, Dave (2008-09-23). «What is the difference between a theorem, a lemma, and a corollary?». David Richeson: Division by Zero (անգլերեն). Վերցված է 2019-11-28-ին.
  4. ↑ «Oxford English Dictionary». www.oed.com (անգլերեն). Oxford University Press. Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 26-ին.