Իվանյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Տանձատափ (այլ կիրառումներ)
Գյուղ
Իվանյան
ադրբ.՝ Xocalı
հայ․՝ Իվանյան
Իվանյանի համայնապատկերը.jpg
Կոորդինատներ: 39°50′49″ հս․ լ. 46°44′20″ ավ. ե. / 39.84694° հս․. լ. 46.73889° ավ. ե. / 39.84694; 46.73889
Երկիր Արցախ Արցախ
Շրջան Ասկերանի
ԲԾՄ 570 մետր
Բնակչություն 1397[1] մարդ (2015)
Ազգային կազմ Հայեր
Կրոնական կազմ Հայ Առաքելական եկեղեցի
Ժամային գոտի UTC+4
##Իվանյան (Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն)
Red pog.png

Իվանյան, համայնք, ԼՂՀ Ասկերանի շրջանում, տեղաբաշխված է հանրապետության կենտրոնական հատվածում: Ասկերան շրջկենտրոնից գտնվում է 6 կմ, իսկ Ստեփանակերտից` 10 կմ հեռավորության վրա: Համայնքում գործում են գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ, աշակերտները սովորում են միջնակարգ դպրոցում` 198 աշակերտներ: Հեռուստատեսությունը և ռադիոն համայնքում հասանելի են: Գործում է 2.5 G բջջային կապի համակարգ, անլար հեռախոսակապն առկա է: Ինտերնետ ծարայությունը հասանելի է` ապահոված WI-FI ինտերնետ կապով: Իվանյան (նախկինում Տանձատափ, Խոջալու), գյուղ է Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում։

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղն անվանված է հայ ռազմական գործիչ, գեներալ-լեյտենանտ, արցախյան ազատամարտի հերոս Քրիստափոր Իվանյանի անունով։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համայնքը հարթավայրային է ունի 1077 8 հա տարածք, որից 75. 16 հա գյուղատնտեսական նշանակության:

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իվանյան համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 1397 մարդ, կա 346 տնտեսություն[2]: Իվանյան համայնքի հյուսիս-արևելքով հոսում է Կարկառ գետը: Ջրամատակարարումն իրականցվում է պետության կողմից` կենտրոնացված ինքնահոս եղանակով, համակարգը սնվում է 1 ակունքից: Համայնքի տարածքում առկա է թվով 4 աղբյուրներ` Զինվորի, Հույսի, Շինամեջի և Հիշատակի: Ոռոգման ջրի համար գործել են այօր չգործող արտեզյան երկու ջրհորներ: Համայնքն ապահովված է էլեկտրաէներգիաով, առկա է նաև գազամատակարարման համակարգ:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինչպես վկայում են 20-րդ դարավերջին և 1950-ական թվականներին Կատարված հնագիտական ուսումնասիրությունները (Ռեոսլեր, Կուչնարյովա և ուրիշներ) այդտեղ նախկինում մի նշանավոր բնակավայր է եղել, որի պատմությունն սկսվում է մ.թ.ա 2-րդից 1-ին հազարամյակից: Խոջալուի կուրգանը կառուցված է եղել ողորկ գետաքարերից, որի մեջ քարարկղ (սարկոֆագ) էր: Եղել են բրոնզե իրեր, թռչուն, մուրճ, մատանի, որի վրա թռչնի գլուխ, հագուստների ու ամանների զարդարանք, գոտու թիթեղների մնացորդներ` նուրբ խորագրություններով, ոսկե զարդարուն կտորների մնացորդներ, մարգարիտ, որի վրա նշաններ ( ըստ էության արձանագրություն, որը Ռեոսլերի կարծիքով մովաբերեն կամ նաբաթերեն է): Գտնվել են նաև օբսիդիսնից և եղջյուրաքարից պատրաստված նետերի ծայրեր, գարնելոից և այլ քարերից բազմաթիվ մարգարիտներ, ուլունքներ, կենդանու ոսկորներ, կենդանական կմախք, որի վրա իբրև զարդարանք` բրոնզե թիթեղ: Ըստ Ռեոսլերի` տեղի բնակիչները կենդանիներին պաշտում էին, ինչպես եգիպտացիները իրենց Ապիսին: Ռեոսլերի կարծիքով` այդտեղ` Կուր-Արաքս գետերի միջնամասում, հին ժամանակներում մշակութային մի մեծ տերություն է եղել:[3] Ռեոսլի պեղած հնագիտական նյութերի մի մասը ժամանակին տեղ է գտել Թիֆլիսի Կովկասյան թանգարանում: [4] Ներկայիս բնակավայրը կազմված է երկու թաղամասից, որոնք արանձին գյուղեր էին: 1897 թվականին Համառուսաստանյան առաջին ընդհանուր մարդահամարի տվյալներով հաստատվում է այդ իրողությունը: Ս. Սարգսյանի կարծիքով` Խոջալուն հնագույն Կասակ-Կասալայի ձևախեղումն է Կասալ-Խասալ-Խաչալ-Խաջալ-Խոջալ անցումներով և վերաբերում է ներկայիս Պատար գետակին, որը Կուսանաց լեռներից սկզբնավորվելով, հատվում է բնակավայրը, թափվում է Կարկառ գետ:

Տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համայքային ենթակայության ճանապարհներն ասֆալտապատ են, խճից և կոպճից, ճմշակված կապակցող նյութերից: Տրանսպորտային կապը կարգավորված է: Ուղևորափոխադրումներն իրականացվում են Ասկերան-Ստեփանակերտ-Ասկերան թիվ 101 և Նորագյուղ-Ստեփանակերտ-Նորագյուղ թիվ 118 միջշրջանային կանոնավոր ավտոբուսային երթուղիներով:

Գյուղի մոտ է գտնվում Ստեփանակերտի օդանավակայանը:

Պատմամշակութային հուշարձաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կան պատմամշակութային հուշարձաններ` դամբարանադաշտ (մ.թ.ա 2-1-ին հազ)սելջուկյան դամբարան(14-րդ դար), հաշվառված է 7 հուշարձան:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Արցախի Հանրապետության մարդահաշիվ (անգլ.)
  2. «ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ՎԻՃԱԿԱԳՐԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆ»։ http://stat-nkr.am 
  3. Ազգագրական հանդես. Շուշի. 1895. էջեր 37-39. 
  4. Museum Caukasicum, V,. Tiflis. 1902. էջեր 113-114. 

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հ. Ղահրամանյան Տեղեկատու Լեռնային Ղարաբաղի հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ տնտեսական բնութագրերի Երևան Ճարտարագետ