Իսպանական որսաշուն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Իսպանական որսաշուն
Angoi de A Fonsagrada.JPG
Տեսակշան ցեղատեսակ
ԲնաշխարհFlag of Spain.svg Իսպանիա
Առանձնահատկություններ
Դասակարգում և տեսականմուշ
Շուն (Canis lupus familiaris)

Իսպանական որսաշուն, մայրցամաքային շների հնագույն ցեղատեսակ, որը բուծվել է Հյուսիսային Իսպանիայում[1]։

Այս շների հիմնական կոչումն ավանդաբար համարվում է հետքի միայնակ որոնումը[1]։

Ցեղատեսակը կոչվում է նաև սաբուեսո[1], սաբուեսո էսպանյոլ[2]։

Ցեղատեսակի պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սաբուեսոների մասին առաջին հիշատակումը հանդիպում է 12-րդ դարի փաստաթղթերում[3]։ Այս ցեղատեսակի շների նախնիների ստուգ ծագումն անհայտ է։ Ենթադրվում է, որ դրանք սերել են Ֆրանսիայից բերված շներից և կապ ունեն կելտիկական որսաշների և Սուրբ Հուբերտի որսաշների հետ[3]։

Վերածննդի շրջանում իսպանական որսաշները օգտագործվել են որսի համար հիմնականում խմբերով։ Այս շրջանում ձևավորվել են ցեղատեսակի երկու հիմնական տիպերը՝ մեծ և փոքր իսպանական որսաշները։

16-րդ դարից հետո, երբ Իսպանիայում արգելվել է որսաշներով որսը, այդ շների գլխաքանակն զգալիորեն նվազել է։ Սաբուեսոները հիմնականում պահպանվել են Պիրենեյան թերակղզում՝ դրա աշխարհագրական մեկուսացվածության և կենտրոնական Իսպանիայի փոքր ազդեցության շնորհիվ[1]։

20-րդ դարի սկզբին աշխատանքներ են սկսվել այդ ցեղատեսակի վերածննդի ուղղությամբ, և մինչև 20-րդ դարի կեսերը այդ շների գլխաքանակն ավելացել է[3]։

Ցեղատեսակը ճանաչվել է Կինոլոգիական միջազգային ֆեդերացիայի կողմից 1957 թվականին, պաշտոնական գործող ստանդարտը հրապարակվել է 1982 թվականին[4]։

Ներկայում իսպանական որսաշների գլխաքանակը բավական մեծաթիվ ու կայուն, ընդ որում՝ FCI պաշտոնական ստանդարտին ավելի շատ համապատասխանում է ցեղատեսակի ավելի թեթև տեսակը, որն իր հայրենիքում կոչվում է փոքր իսպանական որսաշուն։ Ցուցահանդեսային գլխաքանակը ձևավորվում է հիմնականում այդ շներով, իսկ ավելի մեծ շները, որ հայրենիքում կոչվում են մեծ իսպանական որսաշուն, հիմնականում մասնակցում են աշխատանքային տեսակների գլխաքանակի ստացման համար[3]։

Արտաքին տեսք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իսպանական որսաշները միջին չափի կենդանիներ են։ Ունեն դինամիկ, աշխույժ շարժումներ։

Գլուխը երկար է, մեծ, ուռուցիկ ճակատով և լավ արտահայտված կախ ընկած այտերով։ Ճակատից մռութն անցումը նույնպես լավ արտահայտված է։ Քիթը խոշոր է, շրթունքները՝ բարակ և ծալքավոր։ Աչքերը փոքր են, շագանակագույն, կոպերը կախված են և ունեն մուգ գունավորում։ Ականջները ցածր են տեղակայված, երկար են ու բարակ, ամբողջովին կախվում են։ Վիզը կարճ է, մկանուտ և մաշկի նկատելի ծալքավորումներով։

Մարմինը երկար է, զարգացած կրծքով։ Մեջքն ուղիղ է, գավակի գիծն արտահայտված չէ, որովայնը թեթևակի ձգված է։

Պոչը հաստ է, թեթևակի նեղանում է ծայրի մոտ։

Թաթերը միջինից կարճ են, ոսկրոտ և խոշոր հոդերով։ Մատները խիտ են տեղակայված և ունեն լավ զարգացած ճանկեր։

Մազածածկույթը կարճ է, պետք է ունենա յուրահատուկ փայլ։

Գունավորումը՝ խայտաբղետ կարմրամազ, խայտաբղետ շիկամազ և խայտաբղետ սև։

Արուների բարձրությունը վզակոթի մոտ կազմում է 52-57 սմ, էգերինը՝ 48-53 սմ (կարող է լինել 1 սմ ավելի բարձր)[5]։ Քաշը՝ 23-25 կգ[2]։

Բնավորություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իսպանական որսաշներն ունեն հավասարակշռված, հանգիստ բնավորություն[3]։ Միևնույն ժամանակ աչքի են ընկնում որոշումների ընդունման ժամանակ անկախությամբ ու ինքնուրույնությամբ, ինչը մի շարք դժվարություններ է առաջացնում նրանց վարժեցման ժամանակ[3]։ Այս ցեղատեսակի շները նախատեսված չեն բարդ վարժեցման համար և հարմար չեն սկսնած շնատերերի համար[3]։

Սաբուեսոները չեն կապվում կոնկրետ մարդու հետ, հակված չեն մարդկանց հետ կոնտակտի և համատեղ խաղերի նկատմամբ[3]։

Որսի ժամանակ այս շներն իրենց պահում ան ազարտով և նպատակասլաց, սակայն մեծ ագրեսիվություն են ցուցաբերում կենդանու նկատմամբ։ Որսի հետապնդման ժամանակ աշխույժ են ու ակտիվ[1]։

Չնայած որսի համար անհրաժեշտ բարձր որակներին՝ իսպանական որսաշները հակված չեն ագրեսիայի այլ շների նկատմամբ[3]։

Իսպանական որսաշներն օգտագործվում են հիմնականում որսի համար։ Նրանք մասնակցում են նաև աշխատանքային փորձերին ու ցուցահանդեսներին[6]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 «Большая испанская гончая фото, сабуесо, испанская гончая сабуесо, выведение охота кабана лису зайца, преследование зверя, рабочие качества характер сабуесо, рост вес экстерьер гончей, фото породы собак, собаки»։ zooclub.ru։ Վերցված է 2019-12-19 
  2. 2,0 2,1 «Испанская гончая (Сабуэсо эспаньол)»։ petolog.com։ Վերցված է 2019-12-19 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 «Испанская гончая порода собак, фото. TopDog - Международные выставки собак» (ռուսերեն)։ ru.top-dog.pro։ Վերցված է 2019-12-19 
  4. «SABUESO ESPAÑOL»։ FCI breeds nomenclature (անգլերեն)։ Международная кинологическая федерация։ Վերցված է 2019-12-19 
  5. «SABUESO ESPAÑOL»։ FCI-Standard № 204 (անգլերեն)։ Международная кинологическая федерация։ Վերցված է 2019-12-20 
  6. «Испанская гончая — Описание породы — Федерация домашних животных»։ petsfederation.com։ Վերցված է 2019-12-19