Իշա (գետ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Իշա
Bridge over the Isha River.jpg
Կամուրջ Իշա գետի վրա
Բնութագիր
Երկարություն 162 կիլոմետր
Ավազանի մակերես 3430 կմ²
Ավազան Կատուն/Օբ
Ջրի ծախս 35,7
Ջրահոսք
Ակունք Կատուն
 · Ակունքի տեղակայում Կամուրջ-Իշա, Կարմիր լեռների տարածաշրջան
 · Գետաբերանի տեղակայում Կատուն
 · Կոորդինատներ
Տեղակայում
Երկիր Ռուսաստան Ռուսաստան
Երկրամաս Ալթայի Հանրապետություն
Ջրահավաք Ob basin

Իշա, գետ Ռուսաստանում՝ Կատուն գետի աջ վտակը։ Հոսում է Ալթայի հանրապետության և Ալթայան տարածաշրջանի տարածքով։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կատուն գետը, որից սկիզբ է առնում Իշան

Իշան սկիզբ է առնում Հյուսիսային Ալթայի լանջերից՝ Ալթայի Հանրապետության ծայր հյուսիսից՝ Տուրոչանսկի շրջանից, ծովի մակարդակից 550 մետր բարձրությունից։ Աղբյուրից զգալի մեծ հեռավորությունից գերազանցապես միայն դեպի հարավ է հոսում 500-1000 մետր բարձրությամբ սարերի միջով տեղակայված լայնատարած հովիտներով։ Տարածաշրջանի կենտրոնից հետո Չոյա գոտը թեքվում է դեպի հյուսիս-արևելք, ձախ կողմից միանում իր ամենամեծ վտակներից մեկին՝ Փոքր Իշային, այնուհետև կտրուկ թեքվում դեպի հյուսիս՝ այդպիսով սահման հանդիսանալով Ալթայի Հանրապետության և Ալթայի երկրամասի միջև։ Այնուհետև այն թեքվում է դեպի հյուսիս-արևելք և հոսւմ ոչ բարձր հովիտների միջով։ Նովոզիկովո գյուղից հոսում է դեպի արևելք, Ուստ-Իշա գյուղից՝ հյուսիս։

Գետաբերանը գտնվում է Կատուն գյուղից 80 կմ հեռավորության վրա։ Գետաբերանի տարածաշրջանում Իշան ունի 90-130 մետր լայնություն և մինչև 1 մետր խորություն, հոսքի արագությունը 0.4 կմ/ժ է։

Ջրաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկարությունը 192 կմ է[1], ավազանի տարածքը՝ 3 400 կմ2։ Գետաբերանից 15 կմ հեռավորությամբ ջրի սպառման տարեկան միջին քանակը կազմում է 35.7 մ3/սմ, ամենաշատը՝ 170 մ3/սմ, ամենաքիչը՝ 2 մ3/սմ։

Ենթակառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գետը հոսում է Ալթայի Հանրապետության Չոյսկի տարածաշրջանի և Ատլանտյան երկրամասի Կարմիր լեռների տարաքով։ Ինչպես նաև Իշայի ավազանը հիմնականում ընկած է այդ տարածաշրջանների սահմանով։

Գետի շրջանում բնակելի տարածքներ՝ Ուսկուչ, Իշիմսկ, Խորհրդային, Չոյա, Գուսյովկա, Կիսկա, Թայնամ Իվանովկա, Կարագայկա, Կուրլեկ, Նովոզիկովո, Կարագուժ, Իշայի գետաբերան։

Տարածաշրջանային Գորնո-Ալտայսկ-Չոյա-Արտիբաշ ավտոճանապարհը, միավորելով Ալթայի մայրաքաղաքը Տելեցկոյե լճին, տեղ-տեղ ջնջվում է նրանից մի քանի կիլոմետր։ Չոյա գյուղում գոտև հատում է կամուրջ, որով ճանապարհը հարավային մասից անցնում է հյուսիս։

Ջրային գրանցման տվյալներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետի՝ ջրային կառավարման հատվածը Կատունն է, գետային ենթաավազանը՝ Բիա և Կատունը։ Գետի ավազանը Օբն է։

  • Ջրային գրանցման տվյալների կոդ՝ 13010100312115100007227
  • Հիդրոլոգիկան ստուգման կոդ՝ 115100722
  • Ավազանի կոդ՝ 13.01.01.003
  • Հիդրոլոգիկան ստուգման ծավալի համար՝ 15
  • Հիդրոլոգիկան ստուգման թողարկում՝ 1

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]