Գլուտամին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գլուտամին
Изображение химической структуры
Քիմիական բանաձևC₅H₁₀N₂O₃
Մոլային զանգված2,4E−25 կիլոգրամ[1] գ/մոլ
Դասակարգում
CAS համար56-85-9
PubChem5961
EINECS համար200-292-1
SMILESC(CC(=O)N)C(C(=O)O)N
ЕС200-292-1
ChEBI5746
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Գլուտամին, գլուտամինաթթվի պոլիամիդ, փոխարինելի ամինաթթու։ Հանդիպում է սպիտակուցների կազմում և ազատ վիճակում օրգանիզմի հյուսվածքներում և հեղուկ մասում։ Բույսերի և շատ կենդանիների օրգանիզմներում գլուտամինի կենսասինթեզի ժամանակ վնասազերծվում է օրգանիզմի համար թունավոր ազատ ամոնիակը։ Գլուտամինի ամիդային ազոտն օգտագործվում է զանազան միացությունների՝ տրիպտոֆանի, հիստիդինի, պուրինային հիմքերի և այլնի սինթեզի համար։ Գլուտամինը կարևոր նշանակություն ունի բույսերի և միկրոօրգանիզմների՝ հողից ստացվող անօրգանական ազոտի օգտագործման, ինչպես նաև ազոտսևեռման կենսընթացում առաջացող ամոնիակի օգտահանմանը։ Մարդու արյան մեջ գլուտամինը ամենատարածված ազատ ամինաթթուն է[2]։

Դեր նյութափոխանակության մեջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գլուտամինը պահպանում է ռեդոքս հավասարակշռությունը՝ մասնակցելով գլուտատիոնի սինթեզին և նպաստելով անաբոլիկ գործընթացներին, ինչպիսիք են լիպիդների սինթեզը ռեդոքսիլացման միջոցով[3]։ Գլուտամինի նյութափոխանակությունը ածխածնի և ազոտի աղբյուր է։ Գլուտամինի շիճուկի մակարդակը ամենաբարձրն է այլ ամինաթթուների շարքում[4] և անհրաժեշտ է բազմաթիվ բջջային գործառույթների համար[5]։ Գլուտամինի ամենակարևոր գործառույթներից մեկը α-կգ-ի վերածվելու ունակությունն է, որն օգնում է պահպանել տրիկարբոքսիլաթթվի ցիկլը[6]։ Գլուտամինի ամենաակտիվ սպառողներն են աղիքային բջիջները, երիկամների բջիջները՝ թթու-բազային հավասարակշռությունը պահպանելու համար, ակտիվացված իմունային բջիջները[7] և շատ քաղցկեղային բջիջներ[8]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 L-glutamine
  2. «Interorgan amino acid transport and its regulation»։ The Journal of Nutrition 133 (6 Suppl 1): 2068S–2072S։ June 2003։ PMID 12771367։ doi:10.1093/jn/133.6.2068S  հրապարակում բաց հնարավորություն
  3. «Reductive carboxylation supports redox homeostasis during anchorage-independent growth»։ Nature 532 (7598): 255–258։ April 2016։ Bibcode:2016Natur.532..255J։ PMC 4860952։ PMID 27049945։ doi:10.1038/nature17393 
  4. «Ammonia production and glutamine incorporation into glutathione in the functioning rat kidney»։ Canadian Journal of Biochemistry 57 (3): 233–237։ March 1979։ PMID 436006։ doi:10.1139/o79-029 
  5. «Beyond aerobic glycolysis: transformed cells can engage in glutamine metabolism that exceeds the requirement for protein and nucleotide synthesis»։ Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 104 (49): 19345–19350։ December 2007։ Bibcode:2007PNAS..10419345D։ PMC 2148292։ PMID 18032601։ doi:10.1073/pnas.0709747104 
  6. «The biology of cancer: metabolic reprogramming fuels cell growth and proliferation»։ Cell Metabolism (English) 7 (1): 11–20։ January 2008։ PMID 18177721։ doi:10.1016/j.cmet.2007.10.002 
  7. «Why is L-glutamine metabolism important to cells of the immune system in health, postinjury, surgery or infection?»։ The Journal of Nutrition 131 (9 Suppl): 2515S–2522S; discussion 2522S–4S։ September 2001։ PMID 11533304։ doi:10.1093/jn/131.9.2515S 
  8. «Limits of aerobic metabolism in cancer cells»։ Scientific Reports (անգլերեն) 7 (1): 13488։ October 2017։ Bibcode:2017NatSR...713488F։ PMC 5647437 ։ PMID 29044214։ doi:10.1038/s41598-017-14071-y 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։