Ծիրանավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Գեղարդավանքից)
Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Գեղարդավանք (այլ կիրառումներ)
Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Ծիրանավոր (այլ կիրառումներ)
Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
Ծիրանավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի
Geghardavanq, Krtsanisi Tsiranavor Holy Mother of God Armenian church. Tbilisi.jpg
Հիմնական տվյալներ
Տեսակ վանք
Երկիր Վրաստան Վրաստան
Տեղագրություն Վրաստան Վրաստան
Թեմ Վիրահայոց
Հոգևոր կարգավիճակ Չգործող
Ներկա վիճակ Օգտագործվում է որպես բնակելի տուն
Ճարտարապետական նկարագրություն
Ճարտարապետական ոճ Հայկական
Շինանյութ Աղյուս
Ծիրանավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցիը գտնվում է Վրաստանում
Ծիրանավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի
Կոորդինատներ: 42°0′0″ հս․ լ. 45°0′0″ ավ. ե. / 42.00000° հս․. լ. 45.00000° ավ. ե. / 42.00000; 45.00000

Ծիրանավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (նաև՝ Կրծանիսի Ծիրանավոր Սուրբ Աստվածածին, Գեղարդավանք (վրաց.՝ წირანავორის ეკლესია), բնակելի տան վերածված հայկական առաքելական եկեղեցի Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիի Կրծանիս թաղամասում:

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրծանիսի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին ունի մի քանի ժողովրդական անվանում: Թիֆլիսահայերի շրջանում այն հայտնի է նաև Ծիրանավոր և Գեղարդավանք անուններով: Առաջին անվանումը կապված է Մարիամ Աստվածածնի կարգավիճակի հետ, իսկ երկրորդը՝ ժամանակավորապես Հայաստանից Վրաստան տեղափոխված քրիստոնեական մասունք համարվող գեղարդի, որով հռոմեացի զինվորներից մեկը խոցել է խաչված Հիսուս Քրիստոսի կողը: Քրիստոնեական մասունքը որոշ ժամանակ գտնվել է Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծիրանավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու մասին քիչ տեղեկատվություն է հայտնի: 1436 թվականի հայերեն ձեռագրերից մեկում գրված է, որ այն գրվել է Վրաց երկրի մայրաքաղաք Տփղիսին հարակից Կրծանիս գյուղի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում: Այստեղից կարելի է ենթադրել, որ եկեղեցին արդեն գոյություն է ունեցել մինչ նշված թվականը:

Հայտնի է, որ եկեղեցին վերանորոգվել է 1778 թվականին: 18-րդ դարի Թիֆլիսի և հարակից բնակավայրերի գրանցամատյանում այն ունեցել է 33-րդ համարը: Նկարագրության մեջ նշված է հետևյալը. «Կառուցվել է (նկատի ունի վերանորոգվել է) քաղաքի բնակիչների միջոցներով 1778 թվականին...»: Այս տեղեկատվությունը հավանաբար վերցված է եկեղեցու պատին արձանագրությունից, որը չի պահպանվել մինչև մեր օրեր: Մինչև վերջին տասնամյակները պահպանված միակ արձանագրությունը հանդսիացել է մկրտարանի վրայի հայերեն գրությունը. «Այս մկրտարանը Գեղարդավանքի Ծիրանավորին որպես հիշատակ Գրիգոր Մամուլյանցի, 1861 թ.»:

Վրացականացման փորձ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խորհրդային տարիներին փորձ է արվել եկեղեցին դարձնել վրացական: Մասնավորապես հայտնի է, որ այդ նպատակով եկեղեցու մկրտարանը հանվել է եկեղեցուց: Այն հետագայում տեղացի հայերի կողմից փոխադրվել է Խոջիվանքի գերեզմանատան մի փոքր անկյունում խորհրդային տարիներին ստեղծված Թբիլիսիի հայ հասարակական գործիչների պանթեոնի տարածք: Ըստ հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանի՝ մկրտարանը ներկայումս կոտրված է:

Ներկա կարգավիճակը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին ներկայումս օգտագործվում է որպես բնակելի տուն:


Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եկեղեցին մինչև 1991 թվականը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]