Աշխատանքի իրավունք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Աշխատանքային իրավունքից)
Jump to navigation Jump to search

Աշխատանքի իրավունք, մարդու անօտարելի իրավունքների ու ազատությունների խմբին պատկանող իրավունք, ըստ որի յուրաքանչյուր ոք ունի իր ֆիզիկական գոյությունը, հոգևոր ու նյութական պահանջմունքները բավարարելու նպատակով սեփական աշխատանքով միջոցներ վաստակելու հնարավորություն։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխատանքի իրավունքը ենթադրում է համալիր պայմանների առկայություն. այդ թվում՝ աշխատանք ընտրելու կամ չաշխատելու հնարավորության ազատություն.գործունեության կամ մասնագիտության ոլորտի ընտրություն, հարկադիր աշխատանքի արգելում, աշխատանքային գործունեության անհրա­ժեշտ ու բավարար պայմաններ, վարձատրության որոշակի կարգ, աշխա­տանքի անվտանգության ապահովում, հանգստի իրավունք և այլն։ Աշխատանքի իրավունքի ապահով­ման խնդիրը մեծապես կախված է բնակչության զբաղվածության հիմնախնդրի լուծումից։ Այսինքն յուրաքանչյուր պե­տություն պարտավոր է ստեղծել այնքան աշխատատեղ որպեսզի յուրաքանչյուր ոք կարողանա գտնել իր համար ցանկալի աշխատանք։ Սա իր հերթին նշանակում է, որ անհրաժեշտ է ապահովել գործազրկությունից պաշտպանվելու իրավունքը։ Պետությունների այս պարտավորություններն արտացոլվել է տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների միջազգային դաշնագրում։ Աշխատանքի իրավունքի ապահովման հարցում կարևոր է նաև մասնագիտական ուսուցումը, որի կազմակերպման համար նույնպես պատաս­խանատու է պետությունը։ Աշխատանքի իրավունքը ամրագրված է միջազգային-իրավական փաստաթղթերում և ժողովրդա­վարական պետությունների գերակշիռ մասի սահմանադրություններում։ Մի շարք պետությունների սահմանադրութ­ուններում (օրինակ՝ Ռուսաստանում). աշխատանքի իրավունքի փոխարեն օգտագործվում է աշխատանքի ազատություն հասկացությունը, որն առաջին հերթին նշանակում է ազատորեն գործունեության և մասնագի­տության տեսակ ընտրելու հնարավո­րության և ազատորեն տնօրինել աշխա­տանքի նկատմամբ ընդունակաթյունները, ինչպես նաև արգելել հարկադիր աշխատանքը։ Սահմանադրությամբ ևս ամրագրված է քաղաքացիների աշխա­տանքի ազատ ընտրության իրավունքը։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հատոր 1-12, 1974-1986 թթ, Երևան
  • Է․ Աղայան «Արդի հայերենի բացատրական բառարան», հատոր 1-2, 1976 թ, Երևան
  • А․ Б. Барихин "Большой юридический словарь", 2002 թ, Москва