«Չարլզ Պերս Սանդերս»–ի խմբագրումների տարբերություն

Jump to navigation Jump to search
Առանց խմբագրման ամփոփման
(Նոր էջ «'''Չարլզ Պերս Սանդերս''' ({{lang-en|Peirce}}) (1839-1914), ամերիկյան իդեալիստ փիլիսոփա, տրամաբան, մաթեմատի...»:)
 
No edit summary
{{Անձ}}
'''Չարլզ Պերս Սանդերս''' ({{lang-en|Peirce}}) ([[1839]]-[[1914]]), ամերիկյան իդեալիստ [[փիլիսոփա]], տրամաբան, [[մաթեմատիկոս]]։Դասախոսել է Հարվարդի, Բալթիմորի, Բոստոնի համալսարաններում, եղել Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի ([[1877]] թվականից) և Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ։ Գոյաբանության մեջ Պ․ պլատոնյան օբյեկտիվ իդեալիզմի ոգով պատկերել է կեցության կառուցվածքը կատեգորիաների աստիճանակարգության ձևով (վերացական էություններ, անհատական առարկայական գոյացություններ, մարդկային մտածողության ընդհանուր հասկացություններ)։ Գիտության մեթոդաբանության մեջ Պերս էմպիրիզմի ոգով մշակել է գիտելիքի ձևավորման և նրա հիմնավորվածության ուսմունք, որն անվանել է պրագմատիցիզմ։ Գիտությունը համոզմունքների ({{lang-en|belief}}) մի համակարգ է, որը լուծում է տեսական և գործնական դժվարությունները տրամաբանական կշռադատությունը, գիտական հետազոտությունն այդ դժվարությունները հաղթահարելու, կասկածները փարատելու և հաստատ համոզմունքների հասնելու ընթացքն է։ Ըստ նշանավոր «Պերսի սկզբունքի», գիտական հասկացության բովանդակությունը (և առհասարակ մեր գործածած նշանների նշանակությունը) կազմում է այն հետևանքների ամբողջությունը, որոնք առաջանում են այդ հասկացության առարկայի գործադրումից, առարկան չունի որևէ ուրիշ, (մետաֆիզիկական) էություն, բացի այդ գործնական հետևանքների ամբողջությունից։ Իմացաբանական մեկնաբանության դեպքում առաջին դրույթը պարունակում է ճանաչողության կենսաբանական-հարմարվողական, երկրորդը՝ ֆենոմենալիստական (տես Ֆենոմենաչիզմ) բացատրության հնարավորություն։ Դրանք այս ուղղությամբ զարգացվեցին Ու․ Ջեմսի պրագմատիզմի փիլիսոփայության մեջ։ Պերսը մեծ ավանդ է մուծել ժամանակակից տրամաբանության մեջ՝ զարգացրել է տրամաբանության հանրահաշիվը, նրա միջոցներով մեկնաբանել դասական տրամաբանությունը, մշակել է հարաբերությունների տրամաբանությունը, տվել է տրամաբանական գործողությունները մեկի հանգեցնելու գաղափարը ևն։ Պես սեմիոտիկայի հիմնադիրն է, առանձնապես կարևոր են նրա արդյունքները տրամաբանական իմաստաբանության մեջ։
{{ՀՍՀ}}

Նավարկման ցանկ