Ռասելի թեյնիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բերտրան Ռասելը

Ռասելի թեյնիկ, երբեմն անվանվում է Երկնային թեյնիկ, մի համանմանություն է, որն առաջին անգամ օգտագործել է փիլիսոփա Բերտրան Ռասելը (1872–1970)։ Համանմանության նպատակն է հերքել այն գաղափարը, որ կրոնների անհերքելի հայցերի հակառակը ապացուցելու հոգսը թերահավատների վրա է։ Ռասելի թեյնիկը դեռ նշվում է Աստծո գոյության մասին քննարկումներում։

Ռասելի սկզբնական տեքստը[խմբագրել]

Իլուստրեյթդ պարբերականի կողմից 1952 թվականին պատվիրված, բայց երբեք չհրատարակված, «Արդյո՞ք Աստված կա» անունով հոդվածում, Ռասելը գրում է՝

Aquote1.png Եթե ես առաջակեի, որ Երկրի և Հրատի միջև կա մի ճենապակյա թեյնիկ, որն արևի շուրջ է պտտվում մի էլիպսաձև ուղեծիրով, ոչ ոք չէր կարողանա ինձ հերքել, եթե զգույշ լինեի նշելու, որ թեյնիկը շատ փոքր է նույնիսկ մեր ամենաուժեղ հեռադիտակներով բացահայտելու համար։ Բայց եթե ես հետո շարունակեի, որ քանի որ իմ հայցի հակառակը չի կարող ապացուցվել, ապա դրա կասկածելը մարդկային բանականության անհանդուրժելի կանխավարկած է, ճիշտ կլիներ մտածել, որ ես ցնդաբանում եմ։ Եթե, այնուամենայնիվ, այսպիսի մի թեյնիկի գոյությունը հնագույն գրքերում հաստատվեր, ամեն կիրակի որպես սրբազան ճշմարտություն դասավանդվեր, և դպրոցի երեխաների մտքերում պատվաստվեր, նրա գոյությանը հավատալու տարակուսանքը արտառոցության նշան կդառնար, և ավելի լուսամիտ դարում կասկածողին կարժանացներ հոգեբույժի ուշադրության, իսկ ավելի վաղ ժամանակում՝ ինկվիզիտորի։[1] Aquote2.png


Ժամանակակից օգտագործում[խմբագրել]

Նույնանմանությունը այժմ նաև օգտագործվում է հավատացյալների և թերահավատների միջև քննարկումներում։

Ռիչարդ Դոկինզը այս նմանաբանությունից օգտվում իր 2003 թվականին լույս տեսած գրքում, «Մի Սատանայի ծառայողական քահանա»։[2]

Ռասելի թեյնիկի հասկացությունից օգտվելով, ուրիշ ընդօրինակումներ են կատարվել, որոնցից են Անտեսանելի վարդագույն միաեղջյուրը[3], Սպագետու թռչող հրեշը[4], և Վիշապն իմ գարաժում։[5]

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]