Նորածինների դեղնախտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Նորածնային դեղնուկ
Jaundice in newborn.jpg
Դեղնուկ նորածնի մոտ
ՏեսակՖիզիոլոգիական, պաթոլոգիական[1]
ՊատճառԱրյան կարմիր բջիջների քայքայում, լյարդի ախտահարում, ինֆեկցիա, հիպոթիրեոզ, նյութափոխանակային հիվանդություններ[2][1]
Հիվանդության ախտանշաններՄաշկի և աչքի սպիտակ հատվածների դեղին գունավորում[1]
Բժշկական մասնագիտությունՄանկաբուժություն
ՀՄԴ-9773 և 774
ՀոմանիշներՆորածնային հիպերբիլիրուբինեմիա, նեոնատալ դեղնուկ, նորածինների դեղնուկ
ԱխտորոշումՀիմնված է ախտանիշների վրա, հաստատվում է բիլիրուբինի մակարդակով[1]
ԲուժումՀաճախակի կերակրում, ֆոտոթերապիա, տրանսֆուզիա[1]
ԲարդություններՑնցումներ, ուղեղային պարալիզ, կերնիկտերուս[1]
ՍկիզբըՆորածիններ[1]
Հանդիպման հաճախականություներեխաների >50%[1]
Neonatal jaundice Վիքիպահեստում

Նորածինների դեղնախտ, նորածնի մաշկի և աչքի սպիտակ հատվածների դեղին գունավորումն է բիլիրուբինի բարձր մակարդակի պատճառով[1]։ Այլ ախտանիշներից են քնկոտությունը և վատ սնվելը[1]։ Բարդությունները ներառում են ցնցումները, ուղեղային կաթվածը, և կերնիկտերուսը[1]։

Շատ դեպքերում չկա հիմքում ընկած հատուկ հիվանդություն[2]։ Այլ դեպքերում այն առաջանում է արյան կարմիր բջիջների քայքայումից, լյարդի հիվանդություններից, ինֆեկցիայից, հիպոթիրեոզից կամ նյութափոխանակային հիվանդություններից[2][1]։ 34 μmol/l (2 mg/dL)-ից բարձր բիլիրուբինի մակարդակի դեպքում դեղնուկը տեսանելի է լինում[1]։ Խնդիրներ առաջանում են, երբ մակարդակը լինում է 308 μmol/L (18 mg/dL)-ից բարձր, դեղնուկը նկատելի է կյանքի առաջին օրվանից, տևում է ավելի քան 2 շաբաթ[1]։ Այլ հիվանդությունների կասկածի դեպքում անհրաժեշտ է կատարել հետագա հետազոտություններ հիմքում ընկած հիվանդությունը բացահայելու համար[1]։

Բուժման անհրաժեշտությունը կախված է բիլիրուբինի մակարդակից, երեխայի տարիքից և հիմքում ընկած պատճառից[1][3]։ Բուժումը ներառում է ավելի հաճախ կերակրումը, ֆոտոթերապիան, փոխանակային տրանսֆուզիան[1]։ Վաղ ծնված երեխաների դեպքում պետք է իրականացնել ավելի ագրեսիվ բուժում[1]։ Ֆիզիոլոգիական դեղնուկը տևում է 7 օրից քիչ[1]։ Սովորաբար դեղնուկ հայտնաբերվում է երեխաների կոսի մոտ կյանքի առաջին շաբաթվա ընթացքում[1]։ Վաղ ծնված երեխաների 80%-ի մոտ դիտվում է դեղնուկ[2]։ Ամբողջ աշխարհում ամեն տարի վաղ ծնված և ժամանակին ծնված երեխաներց 100,000-ը մահանում է դեղնուկի պատճառով[4]։

Նշաններ և ախտանիշներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնական ախտանիշը նորածնի մաշկի և աչքի սպիտակ հատվածի դեղին գունավորումն է[1]։ Այլ ախտանիշներից են քնկոտությունը և վատ սնվելը[1]։

34 μmol/l (2 mg/dL)-ից բարձր բիլիրուբինի մակարդակը տեսանելի է[1]։ Ոտքերի դեղնելու համար բիլիրուբինի մակարդակը պետք է լինի 255 μmol/l (15 mg/dL)-ից ավել[1]։

Բարդություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ձգձգված հիպերբիլիռուբինեմիայի (ծանր դեղնուկ) արդյունքում կարող է զարգանալ քրոնիկ բիլիռուբինային էնցեֆալոպաթիա (կերնիկտերուս)[5][6]։ Նեոնատալ դեղնուկի արագ և ճշգրիտ բուժումը օգնում է կանխել կերնիկտերուսի զարգացումը[7]։

Կերնիկտերուսով երեխաների մոտ կարող է լինել տենդ[8] կամ ցնցումներ[9]։ Ինտենսիվ լացը կերնիկտերուսի հետևանք է։

Փոխանակային տրանսֆուզիան կատարվում է արյան բիլիռուբինի քանակը իջեցնելու նպատակով և ագրեսիվ բուժում է[10]։

Պատճառներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նորածինների մոտ դեղնուկը զարգանում է երկու պատճառով՝ ֆետալ հեմոգլոբինի քայքայումից, որը փոխարինվում է հասուն հեմոգլոբինով և լյարդի նյութափոխանակային ուղիների հարաբերական անհասությամբ, որը չի կարողանում կապել և դուրսբերել բիլիռուբինը այնպես, ինչպես դա կատարվում է հասուն օրգանիզմում։ Դրա արդյունքում արյան մեջ հավաքվում է մեծ քանակի բիլիռուբին (հիպերբիլիռուբինեմիա), որից էլ առաջանում է դեղնուկը։

Եթե դեղնուկը չի անցնում հասարակ ֆոտոթերապիայով, ապա պետք է մտածել այլ նորածնային հիվանդագին վիճակների մասին՝ լեղուղիների ատրեզիա, հարաճող ընտանեկան ներլյարդային խոլեստազ, լեղուղիների փոքր քանակ, Ալագիլի համախտանիշ, ալֆա-1 անտիտրիպսինի անբավարարություն և այլն։ Այս վիճակների ախտորոշման համար անհրաժեշտ կլինի կատարել արյան հետազոտություն և օգտագործել այլ հետազոտման մեթոդներ։ Ձգձգված նեոնատալ դեղնուկը լուրջ վիճակ է և պետք է համապատասխան բուժում ստանա։

Ծանր նեոնատալ դեղնուկը կարող է խոսել այլ հիվանդագին վիճակի առկայության մասին, որի պատճառով բիլիռուբինի մակարդակը բարձր է լինում։ Դրանք պետք է հայտնաբերվեն և պետք է անցկացվի տարբերակիչ ախտորոշում հետագա բարդություններից խուսափելու համար։ Դրանք կարող են ներառվել հետևյալ կատեգորիաներում՝

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
A01
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
B01
 
 
 
 
 
 
 
B02
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
C01
 
 
 
C02
 
C03
 
 
 
C04
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
C01
 
 
 
C02
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
C01
 
 
 
C02
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Չկապված[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հեմոլիտիկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հեմոլիզի էնդոգեն պատճառներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Թաղանթային խնդիրներ
    • Սֆերոցիտոզ
    • Ժառանգական էլիպտոցիտոզ
  • Ֆերմենտային խնդիրներ
    • Գլյուկոզ-6-ֆոսֆատ դեհիդրոգենազայի անբավարարություն (նաև կոչվում է G6PD անբավարարություն)
    • Պիրուվատ կինազայի անբավարարություն
  • Գլոբինի սինթեզի դեֆեկտ
    • Մանգաղաբջջային սակավարյունություն
    • Ալֆա-թալասեմիա՝ HbH հիվանդություն
Հեմոլիզի էկզոգեն պատճառներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Համակարգային վիճակներ
    • Սեպսիս
    • Զարկերակերակային մալֆորմացիա
  • Ալլոիմունություն (Նորածնի արյունը տալիս է Կումբսի ուղղակի դրական ռեակցիա, իսկ մայրական արյունը տալիս է դրական անուղղակի Կումբսի ռեակցիա)
    • Նորածնի հեմոլիտիկ հիվանդություն[11]
    • Ռեզուս հիվանդություն[11]
    • Նորածնի հեմոլիտիկ հիվանդություն (հակա-Kell)
    • Նորածնի հեմոլիտիկ հիվանդություն (հակա-Rhc)
    • Արյան խմբի այլ անհամապատասխանություններ, որոնք առաջացնում են նորածինների հեմոլիտիկ հիվանդություն

Ոչ հեմոլիտիկ պատճառներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կրծքով կերակրումից հետո դեղնուկ
  • Ցեֆալոհեմատոմա
  • Պոլիցիտեմիա
  • Միզուղիների վարակ
  • Սեպսիս
  • Հիպոթիրեոզ
  • Ժիլբերի համախտանիշ
  • Կրիգլեր-Նայարի համախտանիշ
  • Վերին մարսողական ուղիների խցանում (Պիլորիկ ստենոզ, աղիների խցանում)

Կապված (Ուղղակի)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լյարդային պատճառներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ինֆեկցիաներ
    • Սեպսիս
    • Հեպատիտ A
    • Հեպատիտ B
    • TORCH ինֆեկցիաներ
  • Նյութափոխանակային
    • Գալակտոզեմիա
    • Ալֆա 1-անտիտրիպսինի անբավարարություն, որը հաճախակի բաց է թողնվում և պետք է ուսումնասիրվի DDx-ում
    • Մուկովիսցիդոզ
    • Դաբին-Ջոնսոնի համախտանիշ
    • Ռոտորի համախտանիշ
  • Դեղեր
  • Լրիվ պարէնտերալ սնուցում
  • Իդիոպաթիկ

Հետլյարդային[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բիլիար ատրեզիա կամ լեղուղիների խցանում
    • Ալագիլի համախտանիշ
    • Խոլեդոխի կիստա

Ոչ օրգանական պատճառներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրծքով կերակրման հետ կապված դեղնուկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 1,22 1,23 «Neonatal Hyperbilirubinemia»։ Merck Manuals Professional Edition (en-CA)։ August 2015։ Վերցված է 11 December 2017 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 «Jaundice in newborn babies under 28 days | Guidance and guidelines»։ NICE։ October 2016։ Վերցված է 11 December 2017 
  3. «Jaundice in newborn babies under 28 days»։ NICE։ October 2016։ Վերցված է 11 December 2017 
  4. Olusanya BO, Teeple S, Kassebaum NJ (February 2018)։ «The Contribution of Neonatal Jaundice to Global Child Mortality: Findings From the GBD 2016 Study.»։ Pediatrics 141 (2)։ PMID 29305393։ doi:10.1542/peds.2017-1471 
  5. Juetschke, L.J. (2005, Mar/Apr). Kernicterus: still a concern. Neonatal Network, 24(2), 7-19, 59-62
  6. Colletti JE, Kothari S, Kothori S, Jackson DM, Kilgore KP, Barringer K (November 2007)։ «An emergency medicine approach to neonatal hyperbilirubinemia»։ Emerg. Med. Clin. North Am. 25 (4): 1117–35, vii։ PMID 17950138։ doi:10.1016/j.emc.2007.07.007 
  7. Watchko JF (December 2006)։ «Hyperbilirubinemia and bilirubin toxicity in the late preterm infant»։ Clin Perinatol 33 (4): 839–52; abstract ix։ PMID 17148008։ doi:10.1016/j.clp.2006.09.002 
  8. Shah Z, Chawla A, Patkar D, Pungaonkar S (March 2003)։ «MRI in kernicterus»։ Australas Radiol 47 (1): 55–7։ PMID 12581055։ doi:10.1046/j.1440-1673.2003.00973.x 
  9. Malik BA, Butt MA, Shamoon M, Tehseen Z, Fatima A, Hashmat N (December 2005)։ «Seizures etiology in the newborn period»։ Journal of the College of Physicians and Surgeons--Pakistan 15 (12): 786–90։ PMID 16398972 
  10. Gómez M, Bielza C, Fernández del Pozo JA, Ríos-Insua S (2007)։ «A graphical decision-theoretic model for neonatal jaundice»։ Med Decis Making 27 (3): 250–65։ PMID 17545496։ doi:10.1177/0272989X07300605 
  11. 11,0 11,1 Click R, Dahl-Smith J, Fowler L, DuBose J, Deneau-Saxton M, Herbert J (January 2013)։ «An osteopathic approach to reduction of readmissions for neonatal jaundice»։ Osteopathic Family Physician 5 (1): 17–23։ doi:10.1016/j.osfp.2012.09.005։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-04-15-ին