Մարզական կոչում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Մարզական կոչում, տրվում է միջազգային, ազգային և այլ պաշտոնական մրցումների արդյունքների, միասնական մարզական դասակարգման նորմաների ու պահանջների կատարման, մարզական ու մանկավարժական բեղմնավոր և մրցավարական ակտիվ գործունեության համար՝ ցմահ։ ԽՍՀՄ-ում սահմանված մարզական կոչումներն են՝ (շնորհում է ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդին առընթեր ֆիզկուլտուրայի և սպորտի կոմիտեն), սպորտի վասաստակավոր վարպետ (1934), ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ (1956), պատվավոր մրցավար (1972), համամիութենական կարգի մրցավար (1934), ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1935), ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1965), ԽՍՀՄ գրոսմայստեր (շախմատի՝ 1935, շաշկու՝ 19611950-1960-ական թվականներ միութենական հանրապետություններում սահմանվեցին սպորտի վարպետի (ազգային ձևերից), հանրապետության վաստակավոր մարզիչի և հանրապետական կարգի մրցավարի մարզական կոչումներ։ Ադրբեջանում, Բելառուսիայում, էստոնիայում, Հայաստանում, Լատվիայում, Լիտվայում և Մոլդավիայում Գերագույն խորհրդի նախագահությունների հրամանագրերով շնորհվում է տվյալ հանրապետության ֆիզկուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործչի կոչում։ Մարզական տերմինաբանության մեջ մարզական կոչումներ են դիտվում նաև չեմպիոնն ու ռեկորդակիրը։ ՀԽՍՀ-ում կա (1980) 22 ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ, 91 ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ, 2187 ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ, 272 համամիութենական կարգի մրցավար, 1071 հանրապետական կարգի մրցավար, 15 ԽՍՀՄ վասատակավոր մարզիչ, 447 ՀԽՍՀ վաստակավոր մարզիչ և ՀԽՍՀ ֆիզկուլտուրայի ու սպորտի 39 վաստակավոր գործիչ (հաշվարկում են նաև տեխնիկական մարզաձևերի ներկայացուցիչները)։ Մարզական կոչումներին են հարվում նաև կարգերը (վարպետության թեկնածու, մարզական I, II, III և պատանեկան կարգեր)։ Գոյություն ունեն նաև միջազգային մարզական կոչումներ, որոնք շնորհում են համապատասխան մարզական ֆեդերացիաները։ Դրանցից են՝ միջազգային կարգի մրցավար (ըստ ձևերի՝ ՀԽՍՀ-ում՝ 16), միջազգային գրոսմայստեր և վարպետ (շախմատ, շաշկի, ՀԽՍՀ-ում 2 գրոսմայստեր՝ մեկը շախմատային կոմպոզիցիայի, և 2 վարպետ)։ Մարզական կոչումների հետ առնչվում են մարզական նշաններն ու պարգևները։ ԽՍՀՄ-ում սահմանված են միասնական միութենական կրծքանշաններ, որոնք արվում են համապատասխան մարզական կոչում շնորհելու հետ միասին։ Դրանցից են «ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ» (1935 թվականին առաջինն ստացել է չմշկորդ Յա. Ֆ. Մելեիկովը), «ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ» (1949 թվականին, մարմնամարզիկ Ա. Ս. Աբրահամյանը), «ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ» (1956 թվականին, Վ.Ի. Ալեքսեև, թեթև աթլետիկա), «ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ» (1965 թվականին, Բ. Ա. Մայորով, հոկեյիստ), «Պատվավոր մրցավար», «Ֆիզկուլտուրայի և սպորտի գերազանցիկ», «Մրցավարների համամիութենական կոլեգիա» (համամիութենական կարգի մրցավարների համար), «ՊԱՊ» և այլն։ Մարզական պարգևներից են աշխարհի, մայրցամաքների, որևէ երկրի առաջնությունների և օլիմպիական խաղերի մեդալները, փոխանցիկ մրցանակները (գավաթ), դիպլոմները, պատվոգրերը, հուշամեդալները և այլն։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 311 CC-BY-SA-icon-80x15.png