Հիդասե հէկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Հիդասե հէկ
ГЭС Хидасэ

'
Գտնվում է Նեղոս գետի վրա
Երկիր Եթովպիա
Ամենաբարձր կետը 476 մետր մ
Երկարություն 4800 մետր կմ
Ընդհանուր ծավալը 15 մլն մ³
Կառուցման սկիզբ 2011 թվական
Կառուցման ավարտ 2017-
Կառուցման արժեքը 6 450[1]

Հիդասե հէկ (ամհարերեն՝ ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ), ծանրաբեռնված հէկ Եթովպիայի Կապույտ Նեղոսի վրա, որի կառուցումը սկսվել է 2011 թվականին: Այն գտնվում է Եթովպիայի Բենիշանգուլ-Գումմ շրջանում, Սուդանի սահմանից մոտ 15 կիլոմետր հեռավորության վրա[2]: Հիդրոէլեկտրոկայանը իր 6,450 մվտ հզորությամբ կլինի Աֆրիկայի ամենամեծ հիդրոէլեկտրակայանը, իսկ աշխարհում՝ 7-րդը[3][4][5]: 2017 թվականի օգոստոսի դրությամբ ՀԷԿ-ի շինարարության աշխատանքը կատարվել է 60%-ով[6][7]:

Նախապատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1956-1964-ական թվականներին Միացյալ Նահանգների վերականգնման բյուրոն Եթովպիան հայտնաբերեց Կապույտ Նեղոսի հետազոտության ժամանակ[8]։ Եթիոպիայի Կառավարությունը 2011 թվականի մարտի 31-ին, նախագիծը հրապարակելուց հետո 4,8 միլիարդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ պայմանագիր է կնքել ՀԷԿ-ի շինարարության համար: Նախատեսվում է, որ առաջին երկու գեներատորները կգործեն շինարարությունից 44 ամիս հետո[9][10]: Եգիպտոսը, որը գտնվում է Եթովպիայի վերևի մասում, դեմ է ՀԷԿ-ի կառուցմանը, քանի որ կարծում է, որ ՀԷԿ-ը վնաս կհասցնի ջրի քանակին, որը ստանում է Նեղոսից[11][12]: Եթովպիայի նախագահը՝ Զենավին պնդեց, որ պատնեշը չի նվազեցնի Նեղոսի ջրի չափը[11][13]:

ՀԷԿ-ը նախապես կոչվել է «Ծրագիր X», սակայն պայմանագրի հայտարարվելուց հետո այն կոչվեց «Հազարամյա ՀԷԿ»[14]: 2011 թվականի ապրիլի 15-ին Նախարարների խորհուրդը այն վերանվանեց Եթովպայի Վերածննդի ՀԷԿ [15][16]: Եգիպտոսի կառավարությունը, որը մեծապես հենվում է Նեղոսի ջրերի վրա, պահանջել է, որ Եթովպիան դադարեցնի ՀԷԿ-ի շինարարությունը[17]։ Նախապայմանների բանակցությունների համար որոշ քաղաքական առաջնորդներ քննարկում են այն մեթոդները, որոնք անհրաժեշտ են դիվերսիֆիկացնելու համար[18]: Եգիպտոսը պլանավորել է դիվանագիտական ​​նախաձեռնություն` խոչընդոտելու տարածաշրջանում աջակցող այլ երկրների աջակցությանը[19]: Եթովպիան հերքում է, որ պատնեշը բացասական ազդեցություն կունենա վերևի հոսքերի վրա և ենթադրում է, որ պատնեշը, ըստ էության, կբարձրացնի Եգիպտոսում ջրային հոսքերը, ավելացնելով գոլորշիացումը Նեղոսի վրա [20]:

Դիզայն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերածննդի դարպասը և հարակից օբյեկտները

Հէկի դիզայնը 2011-2017 թվականների ընթացքում փոխվել է մի քանի անգամ: Սա ազդել է ինչպես էլեկտրական պարամետրերի, այնպես էլ պահպանական պարամետրերի վրա[21]: Սկզբնապես, 2011 թվականին հէկ-ը պիտի ունենար 15 գեներատոր, յուրաքանչյուրը 350 մվտ հզորությամբ, իսկ ընդհանուրը 5.250 մվտ, տարեկան 15.128 գվտժ էլեկտրաէներգիա արտադրելու ակնկալիքով[22]: Այնուամենայնիվ, էլեկտրակայանի վերազինման շնորհիվ էլեկտրաէներգիայի արտադրության ծավալը 5,250 մվտ-ից աճել է մինչև 6000 մվտ-ի՝ շնորհիվ 16-րդ գեներատորի տարեկան արտադրում է 15,692 գվտժ էլեկտրաէներգիա, յուրաքանչյուրը 375 մվտ հզորությամբ[23]: 2017 թվականին դիզայնը կրկին փոխվել է, որից հետո էլեկտրաէներգիա սկսել է արտադրել 450 մվտ հզորությամբ՝ գեներատորների տարեկան արտադրանքը 16,153 գվտժ է:

Ժամանակի ընթացքում պետք է փոփոխվեին էլեկտրաէներգիայի պարամետրերը և պահպանման պարամետրերը: Սկզբնապես՝ 2011 թվականին, ջրամբարը համարվում էր 145 մ (476 մետր՝ ընդհանուր բարձրությունը) բարձր, 10.1 մլն մ³ ծավալով: Ջրամբարը ունի 66 կմ³ (54,000,000 ակր) և 1,680 կմ² (650 քառ.մ) մակերեսով ամբողջությամբ մատակարարման մակարդակ: Ջրամբարը ունի 4,800 մ երկարություն (15,700 ֆտոր) և 15 մլն մ³ ծավալ[24]։

Երկու ամբարտակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ցամաքի մակարդակից հաշվարկելու դեպքում կլինի 155 մ (509 մետր) բարձրություն, 1,780 մ (5,840 ֆտոր) երկարություն և իր մեջ կներառի գլանափաթեթավոր բետոն: Ամբարտակի շերտը կլինի ծովի մակերևույթից 655 մ բարձրության վրա[25]: Երկու գեներատորները գտնվում են ցամաքային մակարդակից ցածր: Հէկի շինարարության ավարտից հետո ամբարտակների կառուցվածքային ծավալը կկազմի 10,200,000 մ³ (13,300,000 խմ):

Վերգետնյա ջրամբարի հիմքի մակարդակը գտնվում է ծովի մակերևույթից մոտ 600 մետր բարձրության վրա: Վերգետնյա պատերի մակերեսը ունի բիտումիֆիկացված շինարարություն, որպեսզի պահպանվի պատնեշի չոր կառուցվածքը[26]: Սարի դամբարանը Սուդանի սահմանից 3.3-ից 3.5 կիլոմետր հեռավորության վրա կլինի (2-2 մղոն)։ Դա շատ ավելի մոտ կլինի սահմանին, քան հիմնական պատնեշը:

Երկու ջրամբարների ետնապահ ջրամբարը կունենա պահեստարան 74 կմ³ (60,000,000 ակր) և 1,874 կմ ² (724 քառ. Մ) մակերեսով, ծովի մակարդակից 640 մ բարձրության վրա[27]:

Արժեք և ֆինանսավորում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եթովպիայի կառավարությունը հայտարարել է, որ մտադիր է ինքնուրույն վճարել ամբարտակի ամբողջ արժեքը[11]: Հիպոտեկային կայանների տուրբինները և դրանց հետ կապված էլեկտրական սարքավորումները, որոնք կազմում են մոտ 1,8 մլրդ ԱՄՆ դոլար, ֆինանսավորվում են չինական բանկերի կողմից: Դա կկորցնի 3 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, որը ֆինանսավորվում է Եթովպիայի կառավարության կողմից այլ միջոցներով[28]: Նախագծի արժեքը գնահատվում է 4,8 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, որի մեջ չի մտնում էլեկտրահաղորդման գծերի արժեքը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://allafrica.com/stories/201702280364.html
  2. «Ethiopia’s biggest dam to help neighbours solve power problem»։ News One։ ապրիլի 17, 2011։ Վերցված է ապրիլի 17, 2011 
  3. «Ethiopia: GERD Increases Generation Capacity»։ allAfrica։ փետրվարի 28, 2017։ Վերցված է փետրվարի 28, 2017 
  4. «Salini will build the biggest dam in Africa»։ Salini Construttori։ մարտի 31, 2011։ Վերցված է ապրիլի 17, 2011 
  5. Ahmed, A. T., Elsanabary, M. H. (մարտի 13, 2015)։ «HYDROLOGICAL AND ENVIRONMENTAL IMPACTS OF GRAND ETHIOPIAN RENAISSANCE DAM ON THE NILE RIVER»։ Sharm El Sheikh– Egypt: Eighteenth International Water Technology Conference (CNKI)։ Վերցված է ապրիլի 9, 2015 
  6. «Ethiopia's Grand Renaissance Dam 60 pct completed»։ Xinhua։ օգոստոսի 7, 2017։ Վերցված է օգոստոսի 26, 2017 
  7. «The Grand Ethiopian Renaissance Dam Gets Set to Open»։ IEEE Spectrum։ դեկտեմբերի 30, 2016։ Վերցված է հունվարի 5, 2017 
  8. «Grand Ethiopian Renaissance Dam Project, Benishangul-Gumuz, Ethiopia»։ Water Technology։ Վերցված է հունիսի 7, 2013 
  9. «Ethiopia Launched Grand Millennium Dam Project, the Biggest in Africa»։ Ethiopian News։ ապրիլի 2, 2011։ Վերցված է ապրիլի 17, 2011 
  10. Belete Pawlos։ «Great Millennium Dam moves Ethiopia»։ Capital Ethiopia։ Վերցված է ապրիլի 19, 2011 
  11. 11,0 11,1 11,2 «Meles Launches Millennium Dam Construction on Nile River»։ New Business Ethiopia։ ապրիլի 2, 2011։ Վերցված է ապրիլի 19, 2011 
  12. «Egypt Stays Opposed to Ethiopia’s Grand Millennium Dam Project»։ EZega։ ապրիլի 11, 2011։ Վերցված է ապրիլի 19, 2011 
  13. «Egypt approves of Ethiopia’s Renaissance Dam in principle»։ Ethiopia News։ մայիսի 16, 2011։ Վերցված է մայիսի 29, 2011 
  14. «A Nation Rallies Behind a Cause»։ Grand Millennium Dam։ Վերցված է մայիսի 29, 2011 
  15. «Council of Ministers Approves Regulation Establishing Council on Grand Dam»։ Ethiopian Government։ ապրիլի 16, 2011։ Արխիվացված է օրիգինալից ապրիլի 20, 2011-ին։ Վերցված է մայիսի 29, 2011 
  16. «Egypt & Sudan outraged by Ethiopia's Blue Nile Dam-By Thomas Land»։ Hydro World։ փետրվարի 5, 2013։ Վերցված է փետրվարի 19, 2013 
  17. «Ethiopia official labels Egyptian attack proposals over new Nile River dam ‘day dreaming’»։ Washington Post։ հունիսի 5, 2013։ Վերցված է հունիսի 7, 2013 
  18. «Egypt plans dam-busting diplomatic offensive against Ethiopia»։ UPI։ 27 Feb 2014։ Վերցված է մարտի 3, 2014 
  19. «Sudan Foreign Minister Criticises Egypt Over Ethiopian Dam Dispute»։ Sudan Tribune։ Վերցված է մարտի 3, 2014 
  20. Hussein Hassen (փետրվարի 6, 2014)։ «Egypt and Ethiopia spar over the Nile»։ Al Jazeera America։ Վերցված է մարտի 3, 2014 
  21. «Ethiopia: GERD Increases Generation Capacity»։ allAfrica։ մարտի 19, 2012։ Վերցված է փետրվարի 28, 2017 
  22. «Nuts and bolts of Ethiopian power sector»։ Reporter Ethiopia։ մարտի 4, 2017։ Վերցված է սեպտեմբերի 7, 2017 
  23. «[Updated] Facts – Grand Ethiopian Renaissance dam»։ Hornaffairs։ սեպտեմբերի 20, 2011։ Վերցված է օգոստոսի 28, 2017 
  24. «International Panel of Experts on Grand Ethiopian Renaissance Dam Project (GERDP) – Final Report»։ internationalrivers.org։ մայիսի 31, 2013։ Վերցված է օգոստոսի 28, 2017 
  25. «Grand Ethiopian Renaissance Dam Project»։ Salini։ Վերցված է հունվարի 17, 2014 
  26. «EEP readies 1,400km long high power transmission lines, distribution stations»։ օգոստոսի 25, 2017։ Վերցված է օգոստոսի 29, 2017 
  27. «EVAPORATION REDUCTION FROM LAKE NASSER USING NEW ENVIRONMENTALLY SAFE TECHNIQUES»։ IWTC։ 2007։ Վերցված է օգոստոսի 28, 2017 
  28. The Economist:The River Nile:A dam nuisance. Egypt and Ethiopia quarrel over water, April 20, 2011, Retrieved on April 24, 2011