Ժամանակավոր կին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Ժամանակավոր կին, տերմին, որը XIX դարի վերջին Ճապոնիայում նշանակում էր օտարերկրացիների և ճապոնացի կանանց միջև հարաբերություններ, որի համաձայն Ճապոնիայում օտարերկրացու գտնվելու ընթացքում, նա օգտագործման (և պահպանման) համար ստանում էր «կին»: Իրենք՝ օտարերկրացիները, մասնավորապես ռուս գեներալները, այդպիսի «կանանց» անվանում էին մուսումե՝ ճապոներեն աղջիկ, դուստր:

«Ժամանակավոր կին» հասկացությունը գոյություն ուներ դրանից շատ առաջ: Օրինակ Իրանում[1] այդպիսի հարաբերությունների տեսակը (արաբ․՝ نكاح المتعة‎‎, նիկախ-ուլ-մուտա — պարսկերենով. ամուսնություն հաճույքի համար, պարսկ.. سيغه, սիգե) հանդիսանում է տղամարդու և կնոջ միջև հասանելի ամուսնություն՝ որոշակի ժամանակով, կամ ջաֆարիական մազհաբում այդպիսի ամուսնությունը դիտվում էր որպես օրինական և թույլատրելի: Ժամանակավոր ամուսնության տևողությունը, ինչպես նաև աղջկա համար վճարվող գումարը, որը ամուսինը տալիս էր ժամանակավոր կնոջը, որոշվում էր կողմերի համաձայնությամբ: Այդպիսի պայմանագրի ժամկետի ավարտից հետո (ինչպես նաև ամուսինների միջև յուրաքանչյուր պարտավորություն) ամուսնությունը համարվում է ավարտված: Շիաները հարաբերությունների այդպիսի տեսակը պահպանում են մինչ օրս:

Ընդհանուր կարգավիճակը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Ժամանակավոր կանանց» համակարգը ծագել է XIX դարի երկրորդ կեսից և գոյություն ունեցավ մինչ 1904-1905 թվականների պատերազմը: Այդ ժամանակ ռուսական նավատորմը, որը հաստատված էր Վլադիվաստոկում, պարբերաբար ձմեռում էր Նագասակիում, և ժամանակավորապես գտնվում էր այստեղ համատեղ ապրելու համար «գնում էին» կանանց [2]: Պաշտոնապես օտարերկրացիների հետ կնքվում էր պայմանագիր, որով նա ստանում էր լիարժեք իրավունք մուումեի նկատմամբ, փոխարենը՝ պարտավորվելով դրա փոխարեն տարամադրել նրան միջոցներ (ուտելիք, բնակատեղի, ծառա, փոխադրամիջոց և այլն): Այդպիսի համաձայնությունը կնքվում էր մեկ ամսով, և անհրաժեշտության դեպքում երկարացվում էր (սակայն իր հիշողությունների մեջ մեծ իշխան Ալեքսանդր Միխայիլովիչը, որը եղել է Ճապոնիայում, բերում է պայմանագրի այլ մանրամասներ. «մեկից մինչև հինգ տարի, կապված այն հանգամանքի հետ, թե ինչքան ժամանակով էր զինվորական ռազմանավը ճապոնական ջրերում» [3]): Այդպիսի պայամանագրի արժեքը կազմում էր ամսական 10-15 դոլար (Ալեքսանդր Միխայիլովիչի հիշողությունների համաձայն ռուս գեներալների ծանոթությունը իրենց «կանանց» հետ, գումարի հարցը դարձնում էր երկրորդական) [4]:

Տակին աղջկա հետ Վ.Դ. Մենդելեևի «Ժամանակավոր կինն» ու երեխան 1893 թվական Դ.Ի. Մենդելեևի թանգարան

Մուսեմեները որպես կանոն մինչև 13 տարեկան անչափահաս աղջիկներ էին: Հաճախ աղքատ ճապոնացի գյուղացիներն ու արհեստավորներն իրենք էին վաճառում իրենց դուստրերին օտարերկրացիներին. երբեմն աղքատ ճապոնացի աղջիկների համար սա միակ գումար աշխատելու հնարավորությունն էր (և իհարկե ամուսնանալու հանարավորություն) [5]: Երբեմն մուսումեներին սխալմամբ համեմատում են գեյշաների հետ: Եվ չնայած ոչ մեկը, ոչ էլ մյուսը չէին համարվում մարմնավաճառներ, այնուամենայնիվ գեյշան համարվում էր «հոգու համար ուրախություն», և մարմնական փաղաքշանքները չէին մտնում նրա պարտականությունների մեջ: Իսկ մուսումեն՝ համաձայն պայամանգրի, պարտավոր էր բավարարել իր հովանավորին նաև անկողնում, որի հետևանքով հաճախ ծնվում էին երեխաներ: Այդպիսի դեպքերից կարելի է համարել Դ. Ի. Մենդելեևի այսպես կոչված «հարսի» պատմությունը. Մենդելեևի մեծ որդին՝ Վլադիմիրը, համաձյան նրա քույր Օլգայի հիշողությունների [6], լինելով ծովագնաց, Նագասակի նավահանգստում կանգառի ժամանակ ձեռք բերեց «ժամանակավոր կին», որը ունեցավ երեխա (հնարավոր է և նրա երեխային)[7]:

Մուսումեն ընդհանուր մշակույթում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մեծ իշխան Ալեքսանդր Միխայիլովիչը իր հիշողություններում՝ «Հիշողությունների գիրք», հիշում է Ճապոնիա ճանապարհորդության մասին: 1886 թվական Ալեքսանդր Միխայիլովիչ՝ «Ռինդա» ռազմական նավատորմի ղեկավար, կատարելով շուրջերկրյա ճանապարհորդություն, կանգ առավ Նագասակիում, որտեղ ունեցավ ժամանակավոր ճապոնացի կին [8]:
  • Վալենտին Պիկուլի «Օկինի-սանի երեք տարիքները» վեպում ռուս նավատորմի գեներալի սերը ճապոնացի աղջկան նկատմամբ, նրա պայմանագիրը «ժամանակավոր կնոջ » համար:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. ↑ Мортаза Шахид Моттахари. Служение ислама в Иране (рус.) (doc). Взаимное служение ислама и Ирана (недоступная ссылка — история). Культурное представительство Исламской Республики Иран в Москве. Проверено 11 декабря 2009
  2. ↑ Нахо И. Взаимные образы русских и японцев (рус.) // Вестник Евразии : Журнал. — 2004. — № 1. ↑ Перейти к: 1 2 3
  3. ГЛАВА VII. Плавание Великого Князя (рус.) // Великий князь Александр Михайлович Вел. Кн. Александр Михайлович. Книга воспоминаний.. — Иллюстрированная Россия, 1933.
  4. ГЛАВА VII. Плавание Великого Князя (рус.) // Великий князь Александр Михайлович Вел. Кн. Александр Михайлович. Книга воспоминаний.. — Иллюстрированная Россия, 1933.
  5. ↑ Радионова В. 34 способа любви по-японски // Аэропорт : Журнал. — 2007. — № 5 (34).
  6. ↑ Трирогова-Менделеева О. Д. Менделеев и его семья : Сб. — М., 1947. — С. 77—78.
  7. ↑ Масанори К. Ветка сакуры в генеалогическом древе Менделеева (рус.) // Санкт-Петербургский университет : Журнал. — 2003. — № 27 (3652).
  8. ГЛАВА VII. Плавание Великого Князя (рус.) // Великий князь Александр Михайлович Вел. Кн. Александр Михайлович. Книга воспоминаний.. — Иллюстрированная Россия, 1933.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Тюдзё Наоки, Миядзаки Тихо. Временный брак между русскими офицерами и японскими «жёнами» в Инаса // Записки общества изучения языков и культур университета Нагоя : Журнал. — 2001. — № 23, выпуск 1. — С. 109—130.
  • Тюдзё Наоки, Миядзаки Тихо. Взгляд русских на «браки» между русскими офицерами и их японскими «женами» // Записки общества изучения языков и культур университета Нагоя : Журнал. — 2002. — № 23, выпуск 2. — С. 174—176.
  • Великий князь Александр Михайлович. Книга воспоминаний. — М.: Современник, 1991. — С. 86—91. — ISBN 5-270-01503-x