Թեյլորի կանոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ջոն Թեյլոր, դրամավարկային քաղաքականության կանոնի հեղինակ

Թեյլորի կանոնը դրամավարկային քաղաքականության կանոն է, որը որոշում է ՀՆԱ-յի փոփոխության արդյունքում համապատասխան նոմինալ տոկոսային դրույքը, ինֆլյացիայի տեմպը և այլ մակրոտնտեսագիտական ցուցանիշներ։ Կանոն, որի հիման վրա կենտրոնական բանկը փոփոխում է հաշվառման դրույքը։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կանոնը առաջին անգամ առաջարկվել է Սթենֆորդի համալսարանի պրոֆեսոր Ջոն Թեյլորի կողմից 1993 թվականին՝ «Դիսկրեցիոն քաղաքականություն ընդդեմ պրակտիկ կանոնների» աշխատությունում[1]։ Միաժամանակ 1993 թվականի նոյեմբերին նույն հետևություններով լույս է տեսնում Դեյլ Հենդերսոնի և Ուորվիկ Մակկիբինի աշխատությունը[2]։

Դրույքավարկային քաղաքականության կանոններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կանոնները նպաստում են գների կանոնավորությանը և ամբողջական զբաղվածությանը անորոշությունների համակարգված իջեցման և կենտրոնական բանկի հետագա գործողությունների հանդեպ վստահության բարձրացմանը։ Կանոնը արգելում է արձագանքել տնտեսագիտության վիճակին մինչև այն պահը, երբ նմանատիպ պատասխանները ընդգրկված են հենց կանոնի մեջ[3]։

Որոշում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թեյլորի կանոն․ նոմինալ տոկոսային դրույքը պետք է անդրադառնա ինֆլյացիայի փաստային տեմպերի բաժանմանը ինֆլյացիայի ընդհանուր մակարդակից և իրական համախառն ներքին արդյունքից պոտենցիալ ՀՆԱ-յի և տրվում է հետևյալ ձևով[3]։

,
որտեղ ՝ նոմինալ դրույք, ՝ ինֆլյացիայի մակարդակը նախորդ շրջանում, ՝ համախառն արդյունքից տոկոսային շեղումը արդյունքի մակարդակից՝ ամբողջական զբաղվածության դեպքում։

Ընդհանուր գործակիցների համար կանոնը ունի հետևյալ տեսքը[4]

,
որտեղ ՝ կարճաժամկետ նոմինալ դրույք, ՝ ինֆլյացիայի մակարդակ, չափված որպես ՀՆԱ-յի դեֆլյատոր, ՝ ինֆլյացիայի ցանկալի մակարդակ, ՝ հավասարակշռված իրական տոկոսային դրույքի ենթադրելի մակարդակ, ՝ ընդհանու ՀՆԱ-յի լոգարիթմ, ՝ պոտենցիալ ՀՆԱ-յի լոգարիթմ, որը որոշվում է գծային մեթոդով։

Թեյլորի կանոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համաձայն Թեյլորի կանոնի իրական դրույքը՝ -ը պետք է անդրադառնա[3]

  • տարբերությունը թողարկման և ամբողջական զբաղվածության դեպքում թողարկման մակարդակից,
  • տարբերությունը ինֆլյացիայի և նրա նպատակային նշանակության միջև (որը որոշված է Թեյլորի կողմից՝ 2% կամ 0,02)։

Եթե թողարկումը գտնվում է ամբողջական զբաղվածության մակարդակում, իսկ ինֆլյացիան համապատասխանում է կողմորոշիչին 2 %-ով, ապա Թեյլորի կանոնով կենտրոնական բանկը սահմանում է իրական դրույքը 2%-ի չափով, որը համարյա հավասար է երկարաժամկետ միջին մակարդակին։ Եթե տնտեսությունը գերզբաղված է և թողարկումը ընդհանուր զբաղվածության պայմաններում իր սահմանները գերազանցում է, ապա ինֆլյացիան բարձր է իր նպատակային արժեքից։ Այս դեպքում կենտրոնական բանկը խստացնում է դրամավարկային քաղաքականությունը տոկոսային դրույքի բարձրացման հաշվին։ Եթե ՀՆԱ-ն արտադրության մակարդակից ցածր է ամբողջական զբաղվածության ժամանակ և ինֆլյացիան ցածր է նպատակային արժեքից, ապա դրույքը պետք է իջնի 2%-ից ցածր, այդպիսով մեղմացնելով դրամավարկային քաղաքականությունը։ Թեյլորը իր աշխատանքում ասել է, որ այս կանոնը վիճակագրապես ճշգրիտ բնութագրում է ԴՊՀ ԱՄՆ-ի փաստային վարքը[3]։

Սակայն Թեյլորը չի համարել, որ ԴՊՀ-ն պետք է ավտոմատ կերպով հետևի կանոնին, կանոնը միայն ծառայում է դրամավարկային քաղաքականության կառավարման համար։ Տվյալ կանոնից հրաժարվելը հնարավոր է միայն որոշակի պայմանների գոյության դեպքում։ Այնուամենայնիվ ԴՊՀ-ն պետք է անպայման հաշվի առնի այս կանոնը (կամ գտնվի նրան շատ մոտ)[3]։

Թեյլորի սկզբունք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այլ հավասար պայմաններում ինֆլյացիայի 1%-ով աճը պետք է հանգեցնի տոկոսային դրույքի ավելի քան 1%-ի բարձրացմանը։ Այս օրինաչափությունը կոչվում է Թեյլորի սկզբունք։ Քանի որ իրական տոկոսային դրույքը հավասար է նոմինալ տոկոսային դրույք հանած ինֆլյացիայի մակարդակ, ապա տոկոսային դրույքը պետք է բարձրացվի, որպեսզի սառեցնի տնտեսությունը ինֆլյացիայի տեմպերի բարձրացման դեպքում (նոմինալ տոկոսային դրույքը բարձրանում է ավելին, քան ինֆլյացիայի մակարդակը)[4]։

Թեյլորի սկզբունքի վերափոխություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ասկարիի և Ռոպելեի և Կայլիի 2007 թվականների աշխատանքներում նշվում է[5][6], որ Թեյլորի սկզբունքի կիրառումը բավարար չէ որոշակիության հաստատման համար, եթե միջին ինֆլյացիան դրական է և այլ ոչ թե զրոյական։ Կոիբիոնի և Հորոդնիչենկոյի 2008 թվականի աշխատանքներում նույնպես նշվում էր[7], որ կենտրոնական բանկը պետք է բարձրացնի դրույքը տասը մեկի, եթե ինֆլյացիան գերազանցում է 6%-ը։ Նման մեթոդներում անհրաժեշտ է ցուցչավորել ինֆլյացիան Թեյլորի սկզբունքի պահպանման համար[4]։

Քրիստիանոյի, Էյհենբաումի և Էվանսի 2005 թվականի, Ռավեննայի և Ուոլշայի 2006 թվականի, Լոսայի և Տուեստայի 2006 թվականի և Կուոցումիի և Վան Զանդվեջի 2008 թվականի աշխատանքներում նշվում է[8][9][10][11], որ Թեյլորի սկզբունքի կիրառումը բավական չէ որոշակիության հաստատման համար, եթե տոկոսային դրույքը ազդում է իրական սահմանային ծախսերի վրա։ Նմանատիպ մոդելներում անհրաժեշտ է ընդգրկել միջժամանակային ճյուղը ընկերության աշխատուժի հետ կապված հարցումների պայմաններում[4]։

Կոկրեյնի կարծիքով ընդհանուր որոշակիությունը հայտնվում է այն ենթադրությունից, թե ինչպիսի քայլերի կդիմի կենտրոնական բանկը ի պատասխան ինֆլյացիայի հավասարակշռված մակարդակից շեղման դեպքում[12]։

Քննադատություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բալարդի և Միտրիի 2002 թվականին կատարված ուսումնասիրությունները ապացուցում են եզակի ստացիոնար հավասարակշռության գոյությունը, որի դեպքում քաղաքականությունը պետք է անդրադառնա բավարար կարգով (քան ինֆլյացիայի մակարդակը) նոմինալ տոկոսային դրույքի աճով՝ աճած ինֆլյացիայի և թողարկման խզման դեպքում[13]։ Սակայն Թեյլորի կանոնում որոշված չեն թե որ գործակիցները պետք է օգտագործվեն ինֆլյացիայի և թողարկման կողմից[14]։ Ինչքան շատ են գործակիցները այդքան ավելի արագ խուճապից հետո ինֆլյացիան շարժվում է երկարաժամկետ նպատակային մակարդակին, իսկ թողարկումը տրված մակարդակին, սակայն բարձր գործակիցները մեծացնում են ռիսկը, որ ինֆլյացիան և թողարկումը կգերազանցեն բնական մակարդակները[4]։ Տոկոսային դրույքների կարճաժամկետ վոլատիության նույնպես բացասական է ազդում տնտեսության վրա[15]։ Լանսինգի և Տրեհանի 2001 թվականի աշխատանքներում նշվում են այն պայմանները, որոնց դեպքում Թեյլորի կանոնը համարվում է բարենպաստ դիսկեցիոն քաղաքականության դեպքում, որպես գործիք։ Լյուբիկի և Շուրֆեյդի ուսումնասիրությունները 2004 թվականին կատարված հաստատում են, որ ոչ բավարար անդրադարձը կենտրոնական բանկերի կողմից հանգեցնում է ինֆլյացիայի ցնցմանը[4][16]։ Սակայն Թեյլորի կանոնը չի որոշում թե ինչպես հաշվել ինֆլյացիայի մակարդակը, թողարկումը և բնական մակարդակը։

Կլարիդի, Գալի և Գերտլերի 2000 թվականին կատարված աշխատանքները ԴՊՀ-ի, Բունդեսբանկի և Ճապոնիայի Բանկի ուսումնասիրությունների ժամանակ հաստատում է Թեյլորի կանոնի և տոկոսային դրույքի փաստային տվյալների համապատասխանությունը նոմինալ դրույքի ընդգրկման պայմաններում[17]։ Սակայն կան նաև օրինակներ, երբ ԴՊՀ ԱՄՆ-ն փոփոխել է դրույքը Թեյլորի կանոնի խախտման ժամանակ։ Թեյլորի կանոնում կարելի է փոփոխել տվյալ թողարկման և կանխատեսելի փոփոխականներով ինֆլյացիայի ցուցիչները մի քանի հաջորդ մասերով[4], որը թույլ է տալիս տնտեսագիտությանը ավելի արագ անդրադարձ կատարել[15]։

Օրֆանիդիսի 2000 թվականին կատարված աշխատանքը ցույց է տալիս, որ 1970 ական թվականների իրական ժամանակների տվյալների օգտագործման դեպքում ավելի վատ էր որոշվում անհրաժեշտ նոմինալ դրույքը[18]։ 1970-ական թվականներին ընդունված որոշումները ուժեղորեն թերագնահատում էին թողարկման բնական մակարդակը և այդ իսկ պատճառով չափազանց խթանում էին տնտեսությունը[15]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Тейлор Дж.[en] Discretion versus Policy Rules in Practice. — Carnegie-Rochester Conference Series on Public Policy, 1993. — № 39. — P. 195-214.
  2. Henderson D. W., McKibbin W.[en] A Comparison of Some Basic Monetary Policy Regimes for Open Economies: Implications of Different Degrees of Instrument Adjustment and Wage Persistence. — Carnegie-Rochester Conference Series on Public Policy, 1993. — № 39. — P. 221-318. — doi:10.1016/0167-2231(93)90011-K
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Абель Э., Бернанке Б. Макроэкономика. — СПб.: Питер, 2008. — С. 682.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Уолш К.[en] Монетарная теория и монетарная политика. — М.: Дело, 2014. — С. 351, 382.
  5. Ascari G., Ropele T. Optimal monetary Policy under low trend inflation // Journal of Monetary Economics. — 2007. — № 54. — P. 2568-2583.
  6. Kiley M.T. Is Moderate-to-high inflation inherently unstable? // International Journal of central banking. — 2007. — № 3(2). — P. 173-201.
  7. Coibion O., Gorodnicheko Y. Monetary policy, Trend inflation and the Great Moderation:An Alternative interpretation. — 2008.
  8. Christiano L.J., Eichenbaum M., Evans C. Nominal Rigidities and the Dynamics Effects of a shock to monetary policy // Journal of political economy. — 2005. — № 113(1). — P. 1-45. Архивировано из первоисточника 10 Դեկտեմբերի 2016.
  9. Ravenna F., Walsh C.E. Optimal monetary policy with the cost channel // Journal of Monetary Economics. — 2006. — № 53. — P. 199-216.
  10. Llosa G., Tuesta V. E-stability of monetary policy when the cost channel matters // Central Bank of Peru. — 2006.
  11. Kurozumi T., Van Zandwedge W. Labor market search and interest rate policy // Federal reserve Bank of Kansas city working paper 08-03. — October 2008.
  12. Cochrane J. Identification with Taylor Rules: A critical review // NBER. — September 2007. — № 13410.
  13. Bullard J., Mitra K. Learning about monetary policy rules // Journal of Monetary Economics. — 2002. — № 49(6). — P. 1105-1129.
  14. Lansing K.J., Trehan B. Forward-Looking Behavior and the optimality of the Taylor Rule // Federal Reserve Bank of San Francisco. — 2001.
  15. 15,0 15,1 15,2 Ромер Д. Высшая макроэкономика. — М.: Издательский дом ВШЭ, 2014. — С. 670-671.
  16. Lubik T., Schorfheide F. Testing for Inderminacy:An Application to US Monetary Policy // American Economic Review. — 2004. — № 64(1). — P. 190-217. — doi:10.1257/000282804322970760
  17. Clarida R., Galí J., Gertler M. Monetary Policy Rules and Macroeconomic Stability: Theory and Some Evidence // Quarterly Journal of Economics. — 2000. — № 115(1). — P. 147-180. — doi:10.1162/003355300554692
  18. Orphanides A.[en] The Quest for prosperity without inflation // European Central Bank Working Paper. — 2000. — № 15.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]