Եֆիմիա Կրիվոշեևա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Եֆիմիա Կրիվոշեևա
Krivosheeva Efimia Petrovna.jpg
Ծնվել էհունիսի 1, 1867(1867-06-01)
ԾննդավայրՏարասովկա, Պետրովսկի ուեզդ, Սարատովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էհունիսի 24, 1936(1936-06-24) (69 տարեկանում)
Մահվան վայրՍարանսկ, Central Volga Krai, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Խորհրդային Ռուսաստան
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունգրող և հեքիաթասաց

Եֆիմիա Պետրովնա Կրիվոշեևա (հունիսի 1, 1867(1867-06-01), Տարասովկա, Պետրովսկի ուեզդ, Սարատովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 24, 1936(1936-06-24), Սարանսկ, Central Volga Krai, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ազգությամբ էրզիացի ժողովրդական հեքիաթասաց, մորդովական հեքիաթասացության արվեստի հիմնադիրներից:


Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եֆիմիա Կրիվոշեևան ծնվել է 1867 թվականի հունիսի 1-ին, Տարասովկա գյուղում (այժմ՝ Պենզայի մարզի Կամեշկիրսկի շրջանի կազմում[1]), Պյոտր Ֆեոդորովիչ Ադամովի բազմանդամ ընտանիքում: Կրթություն չի ստացել: Աշխատել է ըստ վարձակալության, կատարել է ցանկացած դժվարին աշխատանք: Կրիվոշեևների բազմանդամ ընտանիքն աղքատ է ապրել: Որպեսզի ինչ-որ կերպ հանգստացնի հոգին, Եֆիմիա Պետրովնան երգեր է ընտրել, որոնք կատարել է ընկերների և հարազատների շրջանում: Պատանեկան տարիքում եղել է լավ երգահան, հասուն տարիքում ունեցել է սգացող կնոջ, հմուտ կատարողի և ծիսական ու ոչ ծիսական բանահյուսության գիտակի հեղինակություն[2]:

Եֆիմիա Պետրովնայի ստեղծագործական տաղանդը բացահայտել է որդին՝ Իլյա Պետրովիչ Կրիվոշեևը, որը 1922 թվականին ձայնագրել է մոր կատարումը[3]: Կրիվոշեևայի անունը լայն ճանաչում է ստացել 1936 թվականին, երբ «Պրավդա» թերթում հրապարակվել է նրա «Եղերերգ Կիրովի մասին» (էրզ.՝ «Лайшема Кировдо») ստեղծագործությունը[4]: Լայն ճանաչում են գտել Կրիվոշեևայի քաղաքացիական հեքիաթները, բանաստեղծությունները՝ «Одов чачсь, миресь - масторось» և «Эсь эрямодон»:

Կորցրել է յոթ երեխաների և վիշտը խեղդել է լացի մեջ:

Մահացել է 1936 թվականի հունիսի 24-ին, Սարանսկում:

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրիվոշեևան հիսունից ավելի հեքիաթների հեղինակ է: Նրա ստեղծագործությունների առաջին հավաքածուն՝ «Լաց և երգ» (էրզ.՝ «Лайшемат ды морот») հրատարակվել է 1937 թվականին: Բացի այդ, նրա ստեղծագործությունները տպագրվել են «Մոր ձայնը» (էրզ.՝ «Авань вайгель», 1950), «Լսեք, իմ զավակներ», (էրզ.՝ «Тынь кунсолодо, тиринь тякам монь», 1968) հավաքածուներում: Կրիվոշեևայի աշխատանքները լիակատար ներկայացված են «Ընտրված գործեր» հավաքածուում (1968)[2]:

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ամուսին՝ Կրիվոշեև Պյոտր Վասիլևիչ, գյուղացի, դարբին

Երեխաներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կրիվոշեև Իլյա Պետրովիչ՝ գրող, Մորդովիայի վաստակավոր մանկավարժ
  • Կրիվոշեև Նիկիֆոր Պետրովիչ
  • Կրիվոշեև Իվան Պետրովիչ
  • Օդերովա (Կրիվոշեևա) Ալեքսանդրա Պետրովնա

Թոռներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Օդերով Կոնստանտին Անտոնովիչ
  • Օդերով Միխայիլ Անտոնովիչ՝ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, ՌԽՖՍՀ գյուղատնտեսության վաստակավոր մեխանիզատոր
  • Օդերով Անատոլի Անտոնովիչ
  • Օդերով Յուրի Անտոնովիչ

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 2014 թվականին Սարանսկում որդու՝ Մոկշանսկի փողոցի № 16 տանը, որտեղ Եֆիմիա Կրիվոշեևան ապրել է կյանքի վերջին տարիները, տեղադրվել է նրան նվիրված հուշատախտակ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. О. М. Савин, 2001
  2. 2,0 2,1 «Газета «Эрзянь мастор» : Архив номеров»։ www.erzia.saransk.ru։ Վերցված է 2017-10-16 
  3. Всё о Мордовии: Энциклопедический справочник / сост. Н. С. Крутов, Е. М. Голубчик, С. С. Маркова. — Саранск: Мордов. кн. изд-во, 2005. — С. 762. — 840 с. — ISBN 5-7595-1662-0
  4. Библиотека мордовской литературы: Кривошеева Ефимия Петровна

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Кривошеева, Ефимья Петровна // Корзинка - Кукунор. - М. : Советская энциклопедия, 1953. - С. 390. - (Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский ; 1949-1
  • Савин О. М. Кривошеева Ефимия Петровна // Пензенская энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2001. — С. 270.