Բոլիվիայի համընդհանուր ընտրություններ (2019)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բոլիվիայի համընդհանուր ընտրություններ (2019)
Բոլիվիա
հոկտեմբերի 20, 2019

Տեսակ ընտրություններ

Պաշտոն Բոլիվիայի նախագահ և deputy of Bolivia?

Նախորդ 2014 Bolivian general election? և Bolivian legislative election, 2014?

Բոլիվիայի հերթական համընդհանուր ընտրություններ, տեղի են ունեցել 2019 թվականի հոկտեմբերի 20-ին[1]։ Ընտրողներն ընտրել են պատգամավորների պալատի 130 անդամների և 36 սենատորների, ինչպես նաև քվեարկել են նախագահի և փոխնախագահի թեկնածուների համատեղ ցուցակի օգտին:

Ընտրությունների թափանցիկության և լեգիտիմության շուրջ վեճերը երկրում զանգվածային բողոքներ են առաջացրել այն բանից հետո, երբ գործող նախագահ Էվո Մորալեսը հաղթող է ճանաչվել ձայների 47,08%-ով: Տարբերությունը ավելի քան 10%-ով, համեմատած իր մոտակա մրցակից Կառլոս Մեսայի հետ, թույլ տվեց հաղթող հայտարարել առանց քվեարկության երկրորդ փուլի[2][3]։

Ամերիկյան պետությունների կազմակերպությունը վերստուգում է անցկացրել, որի ընթացքում հայտնաբերվել են ընտրությունների բացահայտ մանիպուլյացիաներ և ընտրական հանձնաժողովների աշխատանքում զգալի խախտումներ, այդ թվում՝ տվյալների հետ կապված մանիպուլյացիաներ, ինչպես նաև գրառումների փոփոխությունն ու կեղծումը[4]։ Ամերիկյան պետությունների կազմակերպությունների աուդիտորական խումբը խորհուրդ է տվել անցկացնել նոր ընտրություններ և նշանակել նոր ընտրական հանձնաժողով: Մի քանի շաբաթ տևած բողոքի ակցիաներից, ինչպես նաև մի քանի արտասահմանյան երկրներից ընտրությունների երկրորդ փուլ անցկացնելու կոչերից հետո Մորալեսը, որը պարտավորվել է հետևել ԱՊԿ-ի աուդիտորական ստուգմանը, համաձայնել է նոր ընտրություններ անցկացնել այն ժամկետներում, որոնք շուտով կորոշվեն:

Նախապատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2009 թվականի Սահմանադրության 168-րդ հոդվածը թույլ է տալիս նախագահին և փոխնախագահին վերընտրվելու համար առաջադրել իրենց թեկնածությունները միայն մեկ անգամ՝ սահմանափակելով ժամկետների քանակը մինչև երկուսը: Իշխող Շարժում դեպի սոցիալիզմ կուսակցությունը ջանքեր է գործադրել այս հոդվածում փոփոխություններ մտցնելու ուղղությամբ։ Հանրաքվեն հաստատվել է 2015 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Բոլիվիայի Բազմազգ Օրենսդիր ժողովի համատեղ նիստում՝ 112 դեմ 41 ձայներով[5][6]։ 757-րդ օրենքը, որով գումարվել էր փետրվարյան հանրաքվեն, ընդունվել է 113 կողմ, 43 դեմ ձայներով և հրապարակվել 2015 թվականի նոյեմբերի 5-ին։

Հանրաքվեն կայացել է 2016 թվականի փետրվարի 21-ին։ Առաջարկված ուղղումը մերժվել է 51,3% ձայների մեծամասնությամբ։ «Կողմ»-ի  հաջող քվեարկությունը թույլ կտար նախագահ Էվո Մորալեսին և փոխնախագահ Ալվարո Գարսիա Լինյերին նոր ժամկետով առաջադրվել 2019 թվականին: Սակայն Մորալեսն արդեն երեք անգամ ընտրվել է։ Առաջին անգամ՝ 2005 թվականին, ինչը հաշվի չի առնվում, քանի որ դա եղել է մինչև 2009 թվականի Սահմանադրության մեջ սահմանաչափի սահմանումը[7]։

Չնայած հանրաքվեի արդյունքին՝ երկրի Գերագույն դատարանը, վկայակոչելով մարդու իրավունքների մասին ամերիկյան կոնվենցիայի 23-րդ հոդվածը, մեկ տարուց ավելի անց՝ 2017 թվականի դեկտեմբերին, որոշում է կայացրել այն մասին, որ բոլոր պետական պաշտոնները ժամկետների սահմանափակում չեն ունենա, չնայած այն բանին, որ հաստատվել է Սահմանադրությունում: Դա Մորալեսին թույլ է տվել առաջադրվել չորրորդ ժամկետով[8]։

Արդյունքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Cámara de Diputados de Bolivia elecciones 2019.svgSenado de Bolivia elecciones 2019.svg
Կուսակցություն Նախագահի թեկնածուներ Ձայներ % Տեղեր
Պալատ Սենատ
Տեղեր +/– Տեղեր +/–
Սոցիալիզմի շարժում Էվո Մորալես 2 889 359 47,08 67 decrease 21 21 decrease 4
Քաղաքացիական համայնք Կառլոս Մեսա 2 240 920 36,51 50 առաջին անգամ 14 առաջին անգամ
Քրիստոնեա-դեմոկրատական կուսակցություն Չի Հյոն Չունգ 539 081 8,78 9 decrease 1 0 decrease 2
Ժողովրդավարական հասարակական շարժում Օսկար Օրտիս Անտելո 260 316 4,24 4 առաջին անգամ 1 առաջին անգամ
Երրորդ համակարգի շարժում Ֆելիքս Պացի 76 827 1,25 0 Straight Line Steady.svg 0 0 Straight Line Steady.svg 0
Հեղափոխական ազգայնական շարժում Վիրջինիա Լեմա 42 334 0,69 0 Straight Line Steady.svg 0 0 Straight Line Steady.svg 0
Բոլիվիայի գործողությունների ազգային կուսակցություն Ռութ Նինա 39 826 0,65 0 Straight Line Steady.svg 0 0 Straight Line Steady.svg 0
Քաղաքացիական համերաշխության միասնություն Վիկտոր Ուգո Կարդենաս 25 283 0,41 0 Straight Line Steady.svg 0 0 Straight Line Steady.svg 0
Հաղթանակի ճակատ Իսրայել Ռոդրիկես 23 725 0,39 0 Straight Line Steady.svg 0 0 Straight Line Steady.svg 0
Փչացած քվեաթերթիկների թիվը 322 844
Ընդամենը 6 460 515 100 130 0 36 0
Գրանցվել է/մասնակցություն 7 315 364 88,31
Աղբյուր՝ Cómputo Electoral

Հետևանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընտրությունների հաջորդ օրը ամբողջ երկրում բողոքի ակցիաներ են սկսվել քվեարկության արդյունքների ամփոփման ձգձգման դեմ: Ձայների հաշվարկի դադարից հետո Էվո Մորալեսը անսպասելիորեն առաջատար է դարձել (մրցակցի 10%-ի տարբերությամբ): Իրենց հերթին ցուցարարները պահանջում են նախագահ Մորալեսի հրաժարականը։

2019 թվականի նոյեմբերի 10-ին Էվո Մորալեսը հրաժարական է տվել։ Նրա հետ միասին իրենց պաշտոնները լքել են կառավարության անդամներն ու խորհրդարանի երկու պալատների ղեկավարությունը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]