Ամբոխները խելագարված

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ամբոխները խելագարված
Ամբոխները խելագարված
Տեսակգրավոր աշխատություն
Ժանրպոեմ
ՀեղինակԵղիշե Չարենց
ԵրկիրԽորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն ԽՍՀՄ
Բնագիր լեզուհայերեն
Գրվել է1919
ՎիքիդարանԱմբոխները խելագարված

Ամբոխները խելագարված, Եղիշե Չարենցի պոեմներից՝ գրված 1919 թվականին:

1918-19 թվականներին Չարենցը մասնակցել է Ռուսաստանի քաղաքացիական կռիվներին: Հենց այդ կռիվների տպավորության հիման վրա գրում է «Ամբոխները խելագարված» պոեմը: «Ամբոխները խելագարված» պոեմում Չարենցը նկարագրում է արդեն իրական հեղափոխական զանգվածներին, որոնք գնում էին նվաճելու հին աշխարհի խորհրդանիշ քաղաքը: Պոեմում ժողովուրդը դուրս է եկել հին աշխարհը կործանելու, և նոր աշխարհը կառուցելու համար: Չարենցը մեծարում է ժողովրդի կամքն ու անկոտրուն ոգին[1]:

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Ամբոխները խելագարված» պոեմն ունի իրական հիմք: Պոեմը սկսվում է ողջույն-դիմումով ուղղված բոլոր նրանց, ովքեր պատրաստ են գնալ ինքնազոհության հանուն ազատության: Չարենցը վստահ էր, որ մարդկության ամբողջ պատմությունը եղել է միայն ճնշման պատմություն: Հեղափոխական զանգվածները վրեժ էին լուծում այդ պատմության համար: Իսկ կայարանում և քաղաքում գտնվում է ժողովրդի թշնամին: Պոեմի 17 գլուխները նկարագրում են ռազմադաշտը, պատմում են գրոհի նախապատրաստման և կայարանի գրավման մասին: Մնացած 7 գլուխները գիշերային սպասողական տագնապի մասին են:

Կառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պոեմը սկսվում է ժողովրդական դյուցազնավեպերի հրովարտակը հիշեցնող դիմումով: «Խելագարված ամբոխների» բանակը տարածվել է անծայրածիր դաշտում: Չարենցի նպատակը ոչ թե հեղափոխության համայնապատկերը ներկայացնելն էր, այլ նրա համամարդկային բովանդակության բացահայտումը: Պոեմն այնպես է կառուցված, որ կռվող «ամբոխների» նպատակը խորհրդանշող արևի ճանապարհին ընկած են կայարանը և քաղաքը՝ հին աշխարհի խորհրդանիշները: Կայարանն արդեն գրավել են, քաղաքնել էլ պիտի գրավեն, որ հասնեն արևին: Ամբոխների միասնական կամքով և հերոսական ոգեշնչումով ծավալվում է ճակատամարտը երկաթուղային կայարանի ու քաղաքի գրավման համար, որի նկարագրությանն են նվիրված պոեմի մյուս մասերը՝4-16-րդ գլուխները: Ահա և «ամբոխների» հուժկու ընթացքը դեպի արևը, որով էլ ավարտվում է պոեմը:

Աչքերն հառած հեռու-հեռուն կարմիր վառվող արեգակին
Արևավառ հեռուներում նրանք արեգակի հրով վառված՝
Հոծ խմբերով հազարանուն, արեգակի հրով վառված՝
Դեպի արևն էին գնում ամբոխները խելագարված…

Պոեմի լեզուն և ռիթմը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պոեմն ունի պատշաճ բառապաշար: Պոեմում ներկայացված էին նաև խորհրդանշական պատկերներ, որոնք ավելի հստակ են դարձնում հեղինակի գաղափարը: Շատ են դիպուկ և բազմանշանակ փոխհարաբերությունները, համեմատեւթյունները, մակդիրները:

Պոեմն աչքի է ընկնում նաև ռիթմիկական բազմազանությամբ: Չարենցի ժողովրդական էպոսների ոգով ու ոճով հերոսական վիպերգ է գրել աշխարհը վերափոխելու կոչված այն իրադարձությունների մասին, որոնց հետ կապում էր նաև իր հայրենիքի ապագան: Այդ բնույթից է բխում բանաստեղծի չափազանցությունները, որոնք թափ ու ռիթմ են հաղորդում պոեմի ոճին[2]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]