Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Բանանց)
| Բանանցի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի |
|
|---|---|
|
|
  |
|
| Հիմնական տեղեկություններ | |
| Տեղագրություն |  Դաշքեսանի շրջան, գ. Բանանց , Ադրբեջան |
| Կոորդինատներ | |
| Դավանություն |  Հայ Առաքելական եկեղեցի |
| Շրջան | Դաշկեսանի |
| Հոգևոր կարգավիճակ | կիսավեր |
| Ճարտարապետական նկարագրություն | |
| Ճարտարապ. ոճ | հայկական |
Բանացի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի , Հայ առաքելական եկեղեցու տաճար ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Դաշկեսանի շրջանի Բանանց գյուղի գյուղամիջում, նորի հյուսիսային կողմում (Սուրբ Աստվածածինը գյուղի հին եկեղեցին է), գրեթե կից:
Բովանդակություն |
Պատմություն[խմբագրել]
Համաձայն Տեր-Պողոս Եպիսկոպոսյանցի վկայության՝ 19-րդ դարի վերջին Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին գտնվում էր անմխիթար վիճակում.
 |
...յետ իսպառ քայքայման փայտակերտ տանեաց ս. Ա(ստուա)ծածին հին եկեղեցւոյ գեղջս սրբավայրն օրըստօրէ անշքանայր և լիներ կոխան մարդուց և անգամ անասնոց, քանզի ի վերջին ամս որմունքն ի տեղիս տեղիս փլեալ էին: ...Շինութիւն սենեկաց սկսեալ է ի 1886 ամի արդեամբք եկեղեցւոյ, նուիրատութեամբ պ. Եագորի Յովհաննիսեանց ի յիշատակ որդւոց իւրոյ Աղէքսանդրի և եղբարց Տէր-Յովսեփեանց՝ դպիր Ներսեսի և Յովսեփայ ի յիշատակ բազմերախտ եղբօր իւր մահտեսի Աւետիքի, նոյնպէս և այլոց ոմանց բարեսիրաց և օժանդակութեամբ ժողովրդի... միայն թէ շինութիւնն յատկապէս կառուցեալ է վասն ...անհրաժեշտ պիտոյից եկեղեցւոյ ի տեղի և ի վերայ հիման հին եկեղեցւոյ[1] |  |
1981 թվականին եկեղեցին վերանորոգվել է[2]:
Ճարտարապետություն[խմբագրել]
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին միանավ, թաղածածկ հորինվածքով, անմշակ քարով, կրաշաղախով իրականացված կառույց է (արտաքին չափերն են՝ 9,64 x 7,40 մ): Միակ մուտքը՝ 19-րդ դարի ձևափոխության ակնհայտ դրոշմով (լայնացվել է), բացված է արևմտյան ճակատից: Լուսավորությունն իրականացվել է դեպի ներս լայնացող 2 լուսամուտների միջոցով: Ունի լայն խորան, ավանդատներ չունի: Կառույցն առանձնահատուկ է թե՛ ներքուստ և թե՛ արտաքուստ պատերի մեջ ագուցված բազմաթիվ խաչքարերով ու տապանաքարերով: Մեր հաշվառմամբ դրանց ընդհանուր քանակը կազմել է 153 միավոր գերեզմանական հուշարձան, որոնցից 22-ը՝ տապանքար, 131-ը՝ խաչքար: Ընդ որում, վերջիններս ագուցված են ամենուրեք՝ սկսած քիվատեղերից մինչև խորհրդարաններ ու լուսամուտներ[3]:
Խաչքարերն ու տապանաքարերը ոճական և գեղարվեստական առումով վերաբերում են ԺԶ-ԺԷ դարերին: Դրանցում զգալի թիվ են կազմում նաև արձանագրվածները[4]:
Կալվածքներ[խմբագրել]
Սբ. Աստվածածին եկեղեցին կալվածներ ուներ նաև Գանձակում. «1845 ամի ի գիւղն Բանանց սբ. Աստուածածնայ եկեղեցի ունի զմի փոքր պարտեզ թթենեաց, ի քաղաքին Յելիզավետապոլ ունի զմի փոքրիկ մահլայ յորում է մի տուն»: Ի դեպ, Գանձակում գտնվող այգին եկեղեցուն 1839 թ. նվիրել էր հանգուցյալ գանձակաբնակ բանանցեցի տիկին Հռիփսիմե Հարությունյանցը[5]
Տես նաև[խմբագրել]
Ծանոթագրություններ[խմբագրել]
- ↑ Հայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. Պ461, ց. 1, գ. 9, թ. 161
- ↑ Սամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 160
- ↑ Սամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 160-161
- ↑ Սամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 161
- ↑ Հայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 3811, թ. 13-14, գ. 3798, թ. 242-243
