Մուշեղ Մամիկոնյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Մուշեղ Մամիկոնյան (IV դար), հայ զորավար, Հայոց սպարապետ, Մամիկոնյան նախարարական տոհմից, Վասակ Մամիկոնյանի որդին։ Մուշեղ Մամիկոնյանի գլխավորությամբ հայկական և հռոմեական միասնական զորքը Նպատ լեռան շրջակայքում՝ Ձիրավի դաշտում, 371 թ. հաղթանակ է տանում պարսիկների դեմ, ինչի արդյունքում առժամանակ ձախողվում է Սասանյան Շապուհ Բ արքայի Հայաստանը նվաճելու ծրագիրը և հայկական գահին կարողանում է հաստատվել Պապ թագավորը։ Պապի իշխանության տարիներին հայկական զորքը Մուշեղի գլխավորությամբ վերամիավորում է Արշակ Բ Տիզբոնում գերևարությունից հետո անիշխանության տարիներին (368-370թթ.) Հայաստանից անջատված ծայրամասային գավառները (հայոց թագավորի կալվածքը Ատրպատականում, Նոշիրական աշխարհը, Կորդիք, Կորդուք և Տմորիք գավառները, Մարաց կողմերը, Արցախի երկիրը, Ուտին, Շակաշենը, Գարդմանաձորը, Կողթը, Գուգարքը)։ Հյուսիսում հայոց սահմանը Աղվանքի հետ կրկին դառնում է Կուր գետը։

Հռոմեացիների կողմից Պապ թագավորին սպանելուց հետո հայ նախարարների խորհրդակցության ժամանակ ըստ երևույթին պաշտպանում է չընդվզելու գաղափարը։[1] Որոշվում է, առանց Պապի սպանության վրեժը լուծելու, շարունակել հնազանդ մնալ հունաց թագավորին։ Մուշեղի հունամետությունը հետագայում Պապին հաջորդած Վարազդատ արքայի օրոք առիթ է դառնում նրան անբաստանելու համար։ Ըստ Փավստոս Բյուզանդի Մուշեղի դեմ չարախոսվում էր, այն, որ իբր նրա հրամանով ու խորհրդով են հունաց զորավարները սպանել Պապ թագավորին, և հենց ինքը Մուշեղն էր, որ հունաց թագավորին գրգռեց ու թշնամացրեց Պապ թագավորի դեմ, մինչև, որ սպանել տվեց։[2] Հավատալով այս չարախոսությանը Վարազդատը ընթրիքի է հրավիրում Մուշեղին և դրա ընթացքում սպանել տալիս նրան։


Հղումներ[խմբագրել]

  1. Ըստ Փավստոս Բյուզանդի նման կեցվածք որդեգրելը հայ նախարարների կողմից բացատրվում էր հետևյալ կերպ. «Մենք չենք կարող հեթանոս պարսիկների հպատակության տակ մտնել, ոչ էլ հունաց թագավորին թշնամացնել մեր դեմ։ Իսկ երկուսի դեմ կռվել և երկուսին Էլ թշնամացնել՝ իմաստ չունի, որովհետև առանց մեկնումեկին մեր թիկունքում ունենալու, հնարավոր չէ ապրել» (Ե, 33)
  2. Սարգիս Հարությունյան «Հայ հին վիպաշխարհը»

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

  1. Մուշեղ և Պապ
  2. Մուշեղ և Շապուհ
  3. Հայր մարդպետի սպանությունը
  4. Ձիրավի ճակատամարտը
  5. Գանձակի ճակատամարտը
  6. Դղակ մարդպետի դավաճանությունն ու սպանությունը
  7. Արշակ և Դրաստամատ
  8. Մուշեղը վերականգնում է Հայոց աշխարհի սահմանները
  9. Պապ թագավորի սպանությունը
  10. Վարազդատ և Մուշեղ
  11. Մուշեղի սպանությունը