Խայթող բջիջներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Aiptasia pallida աղեխորշավորի նեմատոցիտի միկրոլուսանկար։ Կարմիր ներկով ներկվում են նեմատոցիտի պատիճի պոլիանիոնային թունավոր սպիտակուցները։

Խայթող բջիջներ, նեմատոցիտներ, աղեխորշավորների մեծ մասի ծածկող էպիթելում, ինչպես նաև էնտոդերմում գտնվող հատուկ բջիջներ, որոնք հարձակման և պաշտպանության միջոց են։ Ունեն բարակ, խիտինային կազմությամբ ձվաձև կամ երկարավուն պատիճ, որի խոռոչը լցված է թունավոր հեղուկով։ Այստեղ է գտնվում նաև պարուրաձև ոլորված թելիկը։ Կորիզը տեղադրված է բջջի հիմքում, իսկ արտաքին մակերևույթում կա զգայուն ելուստ՝ կնիդոցիլ, որին հպվելիս խայթող բջիջներն անմիջապես գրգռվում են, թելիկը խոռոչից դուրս է թռչում և խայթում։

Նեմատոցիստները շատ արդյունավետ զենքեր են։ Մեկ նեմատոցիստը կարող է անշարժացնել դրոզոֆիլ պտղաճանճի փոքր թրթուրին։ Մարդու համար ամենամահացու խայթող բջիջները հանդիպում են կուբոմեդուզաների մոտ[1][2][3]։

Աղեխորշավորների խայթող բջիջները տեղադրված են մարմնի ամբողջ մակերևույթում, ավելի շատ խտացած են շոշափուկների և բերանի շուրջը։ Խայթոցից հետո բջիջները մահանում են, իսկ դրանց տեղում կամ կողքին նորերն են զարգանում։ Խայթող բջիջների ազդեցությունից այրվածքներ են առաջանում, մանր (երբեմն նաև խոշոր) կենդանիները մահանում են։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Tibballs J (December 2006). «Australian venomous jellyfish, envenomation syndromes, toxins and therapy». Toxicon 48 (7): 830–59. doi:10.1016/j.toxicon.2006.07.020. PMID 16928389. 
  2. Brinkman D, Burnell J (November 2007). «Identification, cloning and sequencing of two major venom proteins from the box jellyfish, Chironex fleckeri». Toxicon 50 (6): 850–60. doi:10.1016/j.toxicon.2007.06.016. PMID 17688901. 
  3. Brinkman D, Burnell J (April 2008). «Partial purification of cytolytic venom proteins from the box jellyfish, Chironex fleckeri». Toxicon 51 (5): 853–63. doi:10.1016/j.toxicon.2007.12.017. PMID 18243272. 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png