Terra nullius

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Terra nullius, հռոմեական իրավունքից եկող լատինական արտահայտություն, որը թարգմանաբար նշանակում է «ոչ ոքի երկիր»։ Արտահայտությունը օգտագործվում է միջազգային իրավունքում, այն դեպքում, երբ տվյալ տարածքը չի գտնվում որևէ պետության իշխանության տակ, կամ եթե պետությունը հրաժարվել է տվյալ տարածքի վրա իրավունքներն հաստատելուց։ Այս տերմինն XVIII դարից մինչև XX դարի սկիզբը մեծ նշանակություն է խաղացել եվրոպական գաղութացումների ժամանակ, terra nullius վերաբերվել է փաքրաթիվ բնակչություն ունեցող տարածքներին։ Դա նշանակում է, որ այն կարող է նվաճել և բնակեցնել ցանկացած եվրոպական պետություն։

Օգտագործումը Ավստրալիայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բրիտանական վերաբնակեցումը Ավստրալիայում սկսվեց 1788 թվականին, երբ ստեղծվեց Նոր Հարավային Ուելսի գաղութը: Terra nullius- ի դատավարության ամենահայտնի դեպքերից մեկը Բրիտանական կայսրության պահանջն էր Ավստրալիայի մայրցամաքում իր պահանջների լեգիտիմության համար: Այս դեպքում Ավստրալիայի բոլոր բնիկները հայտարարվեցին բրիտանական թագի սուբյեկտներ, որոնք ենթարկվում էին բրիտանական օրենքին: Տեղական օրենքները և սովորույթները համարվում էին անվավեր:

Այս հայեցակարգը տևեց Ավստրալիայի օրենսդրության մեջ մինչև 1992 թվականը, երբ Ավստրալիայի բարձրագույն դատարանը վերացրեց terra nullius-ի հասկացությունը: Աբորտինները իրավունք ունեն ապրել իրենց օրենքներով և սովորույթներով: Այսպիսով, Ավստրալիայում կան երկու իրավական համակարգեր` ավանդական և անգլո-ավստրալական:

Այլ դեպքերում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անկտարտիդա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թեև Անտարկտիկայի տարածքի մի մասը ենթակա է տարածքային պահանջների որոշ պետությունների կողմից, նրանցից ոչ մեկը չի կարող իրականացնել իրենց լիարժեք ինքնիշխանությունը, քանի որ, ըստ բեվեռամաս պայմանագրի 60 °-ի հարավային լայնության տարածքները թույլ է տրված օգտագործել զուտ հետազոտական նպատակներով: Հանքարդյունաբերությունը զորավարժությունները և փորձերը արգելվում են: Երկրները, որոնք ներկայացնում են պահանջներ Անտարկտիդայում, չպետք է խոչընդոտի հետազոտական կայանների հաստատմանը այլ երկրներում: Նաեւ կան Անտարկտիկայի տարածքներ ազատ տարածքային պահանջներով, օրինակ, Մերի Բերդի երկիրը։