Terra nullius

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Terra nullius, հռոմեական իրավունքից եկող լատինական արտահայտություն, որը թարգմանաբար նշանակում է «ոչ ոքի երկիր»։ Արտահայտությունն օգտագործվում է միջազգային իրավունքում, այն դեպքում, երբ տվյալ տարածքը չի գտնվում որևէ պետության իշխանության տակ կամ եթե պետությունը հրաժարվել է տվյալ տարածքի վրա իրավունքները հաստատելուց։ Այս տերմինը XVIII դարից մինչև XX դարի սկիզբը մեծ նշանակություն է խաղացել եվրոպական գաղութացումների ժամանակ, terra nullius -ը վերաբերվել է փոքրաթիվ բնակչություն ունեցող տարածքներին։ Դա նշանակում է, որ այն կարող է նվաճել և բնակեցնել ցանկացած եվրոպական պետություն։

Եզրույթի օգտագործում Ավստրալիայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բրիտանական վերաբնակեցումը Ավստրալիայում սկսվեց 1788 թվականին, երբ ստեղծվեց Նոր Հարավային Ուելսի գաղութը: Terra nullius -ի դատավարության ամենահայտնի դեպքերից մեկը Բրիտանական կայսրության պահանջն էր Ավստրալիայի մայրցամաքում իր պահանջների լեգիտիմության համար: Այս դեպքում Ավստրալիայի բոլոր բնիկները հայտարարվեցին բրիտանական թագի սուբյեկտներ, որոնք ենթարկվում էին բրիտանական օրենքին: Տեղական օրենքները և սովորույթները համարվում էին անվավեր:

Այս հայեցակարգը տևեց Ավստրալիայի օրենսդրության մեջ մինչև 1992 թվականը, երբ Ավստրալիայի բարձրագույն դատարանը վերացրեց terra nullius -ի հասկացությունը: Աբորտինները իրավունք ունեն ապրել իրենց օրենքներով և սովորույթներով: Այսպիսով, Ավստրալիայում կան երկու իրավական համակարգեր` ավանդական և անգլո-ավստրալական:

Այլ դեպքերում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անկտարտիդա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թեև Անտարկտիկայի տարածքի մի մասը ենթակա է տարածքային պահանջների որոշ պետությունների կողմից, նրանցից ոչ մեկը չի կարող իրականացնել իրենց լիարժեք ինքնիշխանությունը, քանի որ, ըստ Անտարկտիկայի համաձայնագրի հարավային լայնության 60°-ից ներքև գտնվող տարածքները և ջրերը թույլ է տրված օգտագործել զուտ հետազոտական նպատակներով: Հանքարդյունաբերությունը, զորավարժությունները և փորձերը արգելվում են: Երկրները, որոնք ներկայացնում են պահանջներ Անտարկտիդայում, չպետք է խոչընդոտեն հետազոտական կայանների հաստատմանը այդ երկրներում: Նաև կան Անտարկտիկայի տարածքներ ազատ տարածքային պահանջներից, օրինակ, Մերի Բերդի երկիրը։