Pump.fun
| Ստեղծում | 19 հունվարի 2024  | |
|---|---|---|
| Կիրառությունը | Մեմքոյն | |
| Երկիր | Միացյալ Թագավորություն | |
| Լեզու | անգլերեն | |
| Պաշտոնական կայք | pump.fun | |
pump.fun-ը (որը սովորաբար անվանում են Pump) Solana բլոկչեյնի կրիպտոարժույթի մեկնարկային հարթակ է, որը թույլ է տալիս օգտատերերին ստեղծել տոկեններ և անմիջապես առևտուր անել դրանցով հարթակում, ինչպես նաև գործարկել դրանք ապակենտրոնացված բորսաներում, այս գործընթացը հայտնի է որպես «ավարտական»։ Հարթակը գործարկվել է 2024 թվականի հունվարի 19-ին՝ Նոա Թվիդեյլի, Ալոն Քոհենի և Դիլան Քերլերի կողմից[1][2][3]։
Wired-ի տվյալներով՝ 2025 թվականի հունվարի դրությամբ հարթակում թողարկվել էր ավելի քան 6 միլիոն մեմ-քոյն, և Ars Technica-ի որոշ չափանիշների համաձայն՝ այն ամենաարագ զարգացող կրիպտո հավելվածներից մեկն է[4][5]։ Bloomberg-ը 2025 թվականի հունիսին հաղորդել է, որ pump.fun-ը «մեմեքոյնների պայթյունային աճի ամենամեծ շարժիչ ուժերից մեկն է, և դրան ուղեկցող պոռթկումային ակտիվությունը Solana բլոկչեյնում անցյալ տարվա ընթացքում»[6]։ 2026 թվականի առաջին եռամսյակում pump.fun-ի ապակենտրոնացված փոխանակման ծավալը գերազանցեց 2 միլիարդ դոլարը, ինչը վկայում է Solana meme coin ակտիվության շարունակական աճի մասին[7]։
Թեև կարելի է ստեղծել ցանկացած տեսակի թոքեն, թոքենների մեծ մասը դասակարգվում է որպես մեմ մետաղադրամներ՝ առևտրից դուրս ֆունկցիոնալության բացակայության պատճառով[8]։ Ստեղծված տոկենները բախվում են բարձր ձախողման մակարդակի, քանի որ տոկենների մեծ մասը չի կարողանում ապահովել անհրաժեշտ ազդեցությունը և շուկայական կապիտալիզացիան՝ DeFi հարթակներում, ինչպիսին է Raydium-ը, ցուցակագրվելու համար[1]։
Իր գործարկումից ի վեր պոմպը ապահովել է մոտ 800 միլիոն դոլարի եկամուտ[9]։ 2025 թվականի հուլիսին դրա ICO-ն 12 րոպեում հանրային վաճառքի, ինչպես նաև մասնավոր վաճառքների միջոցով հավաքեց 600 միլիոն դոլար, ինչը ընկերությանը տվեց մոտ 1.3 միլիարդ դոլար կանխիկ[9][10]։ Դրանից 465.5 միլիոն դոլարը 2025 թվականի նոյեմբերին պոմպի միջոցով փոխանցվել է USDC, քանի որ դրա PUMP տոկենը նվազել է ավելի քան 25%-ով[11]։
Հարթակը համեմատվել է սոցիալական մեդիա հարթակների հետ, ինչպիսին է 4chan-ը, քանի որ բոլոր հաշիվները նույնականացվում են կամ իրենց Solana դրամապանակի հասցեով, կամ մականունով, ինչպես նաև թոքենների ցուցակները դասավորված են Imageboard-ի կատալոգի գործառույթի նման[12]։
Ընկերությունը բախվում է լայնածավալ խմբային հայցի հետ, որի արդյունքում դատարանը վերանայում է հազարավոր ներքին զրույցներ[13]։
Պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Դոմեյնի անունը առաջին անգամ գրանցվել է 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին[14], հարթակը գործարկվեց չորս ամիս անց՝ 2024 թվականի հունվարի 19-ին[2][8]։ Կայքը ստեղծվել է Ալոն անունով անանուն մշակողի կողմից, որը թվիթերում գրել է, որ ցանկանում է այն դարձնել «ինտերնետի ամենազվարճալի վայրը»[3]։ Ավելի ուշ կայքին վերաբերող հանրային փաստաթղթերից պարզվեց, որ սեփականատերերը անգլիացի ձեռնարկատերերի եռյակ է՝ Նոա Թվիդեյլ, Ալոն Քոհեն և Դիլան Քերլեր, որոնք ասում են, որ կայքը հիմնադրել են մեմքոիններով առևտրի հետ կապված իրենց հիասթափության և խարդախության ենթարկվելու ռիսկերի պատճառով[1]։
Գնահատվում էր, որ Pump.fun-ը 2024 թվականի առաջին կեսին 60 միլիոն դոլարի գործարքային վճար է ստացել (հարթակում կատարված գործարքների 1%-ի կրճատում), իսկ 2024 թվականի հուլիսի դրությամբ ստեղծվել էր ավելի քան մեկ միլիոն թոքեն[8][12]։
Կայքը 2024 թվականին գործարկեց ուղիղ հեռարձակման գործառույթ, որը թույլ տվեց թոքենների մշակողներին գովազդել իրենց թոքենները այլ օգտատերերի համար[15]։ Ուղիղ հեռարձակումներն օգտագործվել են որպես մարքեթինգային գործիք՝ նոր թողարկված տոկենների հարթակում առանձնանալու համար, քանի որ հարթակում տոկենների ստեղծման անընդհատ հոսքը կարող է արագորեն նոր մետաղադրամները դարձնել անտեղի[16]։ Այս գործառույթը վիճահարույց դարձավ թողարկումից կարճ ժամանակ անց, քանի որ մի շարք թոքենների ստեղծողներ սկսեցին մասնակցել ավելի ու ավելի ծայրահեղ գործողությունների՝ իրենց արտադրանքին պոտենցիալ ներդրողներին գրավելու համար[3][15]։ Որոշ սթրիմերներ պնդում էին, որ ուղիղ եթերում են ԱՄՆ բանտերից, վարում են ուղիղ սեքս-շոուներ կամ խաղում են ռուսական ռուլետկա[15]։ Սթրիմերներից մեկը սպառնացել է ջրային բռնության ենթարկել մեկ այլ անձի[15]։
2024 թվականի նոյեմբերին «Gen Z Quant»-ը հարթակում ստեղծեց 13-ամյա մի դեռահաս, որը հրապարակայնացրեց այն pump.fun-ի հոսքային ծառայության միջոցով, նախքան իր բաժնետոմսերը շուկա դուրս բերելը (թոքենի ընդհանուր մատակարարման մոտ 5 տոկոսը) և թոքենը թողնելը 1 միլիոն դոլարի շուկայական կապիտալիզացիայի հասնելուց հետո՝ վաստակելով 50,000 դոլար: Սա զայրացրեց հարթակի շատ օգտատերերի, ինչը ստիպեց համայնքին օգտագործել թոքենը՝ վրեժ լուծելով 85 միլիոն ԱՄՆ դոլարի շուկայական կապիտալիզացիայից, ինչպես նաև գաղտնազերծել ստեղծողի անունը, տան հասցեն և դպրոցը[5][17][18]։ Այս պահին, ըստ հաղորդումների, հավելվածը հավաքել է ավելի քան 250 միլիոն դոլարի եկամուտ[5]։
Ուղիղ հեռարձակման գործառույթը անորոշ ժամանակով կասեցվեց 2024 թվականի նոյեմբերին՝ համայնքի մեծ արձագանքից և ֆինանսական լրատվական կազմակերպությունների ուշադրությունից հետո, որոնց ուշադրությունը հրավիրվեց Pump-ի վրա, որը հայտարարեց, որ այն կհեռացվի «անորոշ ժամանակով, մինչև մոդերացիայի ենթակառուցվածքը պատրաստ լինի հաղթահարելու ակտիվության բարձր մակարդակը»[19][20]։ Այն վերագործարկվել է 2025 թվականի ապրիլին[21]։
2024 թվականի դեկտեմբերին կայքը արգելափակեց Միացյալ Թագավորությունից բոլոր օգտատերերի մուտքը՝ Ֆինանսական վարքագծի վարչության կողմից երկրում առանց համապատասխան թույլտվության գործունեություն ծավալելու վերաբերյալ նախազգուշացումից հետո[1]։
2025 թվականի հունվարին Նյու Յորքի Հարավային շրջանում pump.fun-ի դեմ դատական հայց է ներկայացվել մի ներդրողի կողմից, որը կորցրել էր գումարը՝ գնելով «PNUT» անունով թոքեն։ Հայցում պնդվում է, որ pump.fun-ը գործել է որպես չգրանցված արժեթղթերի բորսա և ներդրողներին ենթարկել է բարձր ֆինանսական ռիսկի[4][22]։
2025 թվականի հունիսին հաղորդվեց, որ pump.fun-ը ուսումնասիրում է տոկենների առաջարկների հնարավորությունը, որը կարող է հավաքել մինչև 1 միլիարդ դոլար՝ դարձնելով այն Solana-ի պատմության մեջ ամենամեծերից մեկը[6][23]։ Այդ ժամանակ Axios-ը հաղորդել էր, որ «Pump-ը վերջին մի քանի տարիների մեծ հաջողության պատմությունն է եղել՝ առաջարկելով արագ և հեշտ միջոց յուրաքանչյուրի համար միլիոնավոր մեմ-քոյններ շահելու համար»[24]։ Բաժնետոմսերի առաջարկը տեղի է ունեցել 2025 թվականի հուլիսի 12-ին՝ ընկերության համար ներգրավելով 1.3 միլիարդ դոլար՝ 600 միլիոն դոլար հրապարակային վաճառքի և 700 միլիոն դոլար փակ վաճառքի միջոցով[9][10][24]։
Ֆունկցիոնալություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Կայքը թույլ է տալիս ակնթարթորեն ստեղծել մեմքոիններ՝ վերբեռնելով պատկեր, ընտրելով տիկեր և անուն՝ 2 դոլարից պակաս վճարով[12]։ Pump.fun-ը վաստակում է 1% «փոխանակման վճար» բոլոր փոխանակվող թոքեններից և 1.5 Solana թոքեն, երբ կայքում ստեղծված մետաղադրամը ցուցակագրվում է կամ «շրջանավարտ է դառնում» $90,000 շուկայական կապիտալիզացիայի հասնելուց հետո[25]։
Bloomberg-ի տվյալներով՝ «Pump.fun-ում նոր թոքենները ստեղծվում են այսպես կոչված արդար մեկնարկի մեթոդով, որտեղ բոլոր թոքենները թողարկվում են միանգամից՝ առանց նախնական վաճառքի, հաճախ՝ մեկ ցենտի մի փոքր մասով»[12]։ Այնուամենայնիվ, հավելվածը դեռևս զգայուն է «գորգի փափուկ քաշքշուկների» նկատմամբ[5]։ Դրա ստեղծողները նշել են, որ փափուկ գորգի քաշքշուկները դժվար է կանխել տեխնիկական միջոցներով, և որ դրանք փոխարենը օգտատերերին հնարավորություն են տալիս ստանալ մետաղադրամի օրինականության մասին տեղեկատվություն, այդ թվում՝ խոշորագույն պահողների կողմից տիրապետվող թոքենի տոկոսային մասը՝ ռիսկը գնահատելու համար[5]։
Մեմ մետաղադրամները թողարկվել են Pump.fun կայքում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Pump.fun-ը ծառայել է որպես բազմաթիվ նշանակալի մեմ-քոնների մեկնարկային հարթակ։ Fartcoin-ը, որը կարճ ժամանակով գնահատվեց 1 միլիարդ դոլար՝ վերջերս $Trump մեմ-քոնի թողարկման պատճառով մեմ-քոնների կտրուկ աճի շրջանակներում (որը թողարկվել էր Solana բլոկչեյնում, բայց չի թողարկվել Pump-ի միջոցով), հարթակում ստեղծված ամենահայտնի թոքեններից մեկն է[26]։ Հարթակում լիազորված մեմ-քվոիններ են թողարկել այնպիսի հայտնի մարդիկ, ինչպիսիք են Իգի Ազալեան, Քեյթլին Ջենները և Ջեյսոն Դերուլոն[1][27]։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1 2 3 4 5 «The Madcap Rise of the Memecoin Factory Pump.fun». Wired. 2024 թ․ հունվարի 15. Արխիվացված օրիգինալից 2025 թ․ փետրվարի 15-ին. Վերցված է 2025 թ․ փետրվարի 16-ին. Քաղվածելու սխալ՝
<ref>tag with name "wired_rise" defined in<references>group "" has no content. - 1 2 @pumpdotfun (January 19, 2024). «Launch a coin and begin trading it in under 1 minute without having to seed liquidity for a cost of < $2» (Թվիթ) – via Թվիթթեր. Քաղվածելու սխալ՝
<ref>tag with name "launch_tweet" defined in<references>group "" has no content. - 1 2 3 Gault, Matthew (2024 թ․ նոյեմբերի 25). «Pump.fun Is All of the Internet's Worst Impulses on One Site». Gizmodo (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ դեկտեմբերի 9-ին. Վերցված է 2024 թ․ դեկտեմբերի 26-ին. Քաղվածելու սխալ՝
<ref>tag with name "gizmodo1" defined in<references>group "" has no content. - 1 2 Khalili, Joel. «They Went After the Hawk Tuah Crypto Promoters. Now They're Suing Pump.Fun». Wired (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 1059-1028. Արխիվացված օրիգինալից 2025 թ․ հունվարի 29-ին. Վերցված է 2025 թ․ հունվարի 29-ին.
- 1 2 3 4 5 WIRED (2024 թ․ դեկտեմբերի 7). «Teen creates memecoin, dumps it, earns $50,000». Ars Technica (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ դեկտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2024 թ․ դեկտեմբերի 26-ին. Քաղվածելու սխալ՝
<ref>tag with name "ars_teen" defined in<references>group "" has no content. - 1 2 Shen, Muyao (2025 թ․ հունիսի 3). «Memecoin Platform Pump.Fun Plans $1 Billion Raise via Token Sale». Bloomberg.
- ↑ «Are Solana Meme Coins Making a Strong Return in Q1 2026?». BeInCrypto. 2026. Վերցված է 2026-03-20-ին.
- 1 2 3 Yaffe-Bellany, David (2024 թ․ հուլիսի 27). «A Digital Coin Based on Baby Trump? Yup». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Արխիվացված օրիգինալից 2025 թ․ փետրվարի 10-ին. Վերցված է 2025 թ․ փետրվարի 19-ին.
- 1 2 3 Weiss, Ben. «Popular crypto site Pump.fun raised $600 million in 12 minutes—a sign a notorious era is back». Fortune Crypto (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2025 թ․ հուլիսի 25-ին. Վերցված է 2025-07-23-ին.
- 1 2 Shen, Muyao (2025 թ․ հուլիսի 12). «Memecoin Platform Pump.fun Raises $600 Million Within 12 Minutes». Արխիվացված օրիգինալից 2025 թ․ օգոստոսի 26-ին. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 23-ին.
- ↑ «Pump.Fun Cashes Out $436.5M USDC, Token Slumps 24% in 1W». Cryptonews (ամերիկյան անգլերեն). 2025-11-24. Վերցված է 2026-05-04-ին.
- 1 2 3 4 Shen, Muyao (2024 թ․ հուլիսի 12). «Pump.fun, Crypto's '4chan,' Attracts Iggy Azalea and 1 Million Memecoins». www.bloomberg.com. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ հուլիսի 13-ին. Վերցված է 2024 թ․ դեկտեմբերի 26-ին. Քաղվածելու սխալ՝
<ref>tag with name "bloomberg4chan" defined in<references>group "" has no content. - ↑ «Whistleblower Drops 5,000+ Secret Chats in Pump.fun MEV Scandal — Lawsuit Intensifies». Yahoo Finance (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2025-12-28-ին. Վերցված է 2026-05-04-ին.
- ↑ «WHOIS search results». www.godaddy.com. Վերցված է 2024 թ․ դեկտեմբերի 23-ին. Քաղվածելու սխալ՝
<ref>tag with name "godaddy" defined in<references>group "" has no content. - 1 2 3 4 Nicolle, Emily (2024 թ․ նոյեմբերի 26). «Pump.fun's Streams Show the Dark Side of Memecoin Trading». Bloomberg. Վերցված է 2024 թ․ դեկտեմբերի 26-ին. Քաղվածելու սխալ՝
<ref>tag with name "bloomberg_streams" defined in<references>group "" has no content. - ↑ Khalili, Joel. «Memecoins and Cryptocurrency Regulation». Wired (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2025 թ․ հունվարի 6-ին. Վերցված է 2024 թ․ դեկտեմբերի 26-ին. Քաղվածելու սխալ՝
<ref>tag with name "wired_regulation" defined in<references>group "" has no content. - ↑ Katie Wickens (2024 թ․ դեկտեմբերի 11). «13-year-old that made a killing creating a crypto and then dumping it gets 'revenge pumped', family doxxed, and even dognapping rumours emerge». PC Gamer (անգլերեն). Վերցված է 2024 թ․ դեկտեմբերի 26-ին. Քաղվածելու սխալ՝
<ref>tag with name "pcgamer" defined in<references>group "" has no content. - ↑ Khalili, Joel. «A Kid Made $50,000 Dumping Crypto He'd Created. Then Came the Backlash». Wired (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 1059-1028. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ դեկտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2024 թ․ դեկտեմբերի 26-ին. Քաղվածելու սխալ՝
<ref>tag with name "wired_kid" defined in<references>group "" has no content. - ↑ Khalili, Joel. «The Madcap Rise of Memecoin Factory Pump.Fun». Wired (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 1059-1028. Արխիվացված օրիգինալից 2025 թ․ փետրվարի 15-ին. Վերցված է 2025 թ․ փետրվարի 15-ին.
- ↑ Gault, Matthew (2024 թ․ նոյեմբերի 26). «Pump.fun Shuts Down Its Bonkers Live Streaming Service». Gizmodo (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2025 թ․ հունվարի 19-ին. Վերցված է 2025 թ․ փետրվարի 15-ին.
- ↑ pump.fun [@pumpdotfun] (April 11, 2025). «pump fun livestreaming has been rolled out to 100% of users with industry standard moderation systems in place and transparent guidelines: https://pump.fun/docs/livestream-moderation-policy» (Թվիթ) – via Թվիթթեր.
- ↑ «Carnahan v. Baton Corporation Ltd». CourtListener (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2025 թ․ հունվարի 18-ին. Վերցված է 2025 թ․ հունվարի 29-ին.
- ↑ «Best Solana Presales to Buy as Pump.fun Launches ICO». Modern Diplomacy (ամերիկյան անգլերեն). 2025-06-05. Արխիվացված օրիգինալից 2026 թ․ հունվարի 17-ին. Վերցված է 2025-07-10-ին.
- 1 2 Dale, Brady (2025-07-10). «Pump.fun token launch». Axios (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2025 թ․ հուլիսի 11-ին. Վերցված է 2025-07-23-ին.
- ↑ Bambysheva, Nina (2024-11-14). «Inside the wild money machine fuelling crypto's stupidest bubble». Forbes Australia (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2025 թ․ փետրվարի 10-ին. Վերցված է 2025-02-20-ին.
- ↑ McGrath, Catherine. «Ew: Fartcoin hits $1 billion market cap as memecoin market explodes». Fortune Crypto (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2025 թ․ մարտի 30-ին. Վերցված է 2025-03-04-ին.
- ↑ Kushner, David. «How a shady hustler in Dubai turned celebrity meme coins into a crypto grift». Business Insider (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2025 թ․ մարտի 18-ին. Վերցված է 2025-03-04-ին.