Hürriyet

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Hürriyet
Hürriyet
Hürriyet-logo.gif
Istanbul -Hürriyet- 2000 by RaBoe 02.jpg
Տեսակ օրաթերթ
Ժանր հասարակական- քաղաքական
Լեզու թուրքերեն
Խմբագիր Վահափ Մունյար
Հիմնադրվել է 1948 թվականի մայիսի 1
Հիմնադիր Sedat Simavi
Հրատարակիչ Demirören Holding
Սեփականատեր Demirören Holding
Երկիր {{{2}}} Թուրքիա
Գրասենյակ Ստամբուլ
ԱԳ  
Կայք hurriyet.com.tr
Hürriyet Վիքիպահեստում

«Hürriyet» (թուրք.՝ Hürriyet` «Ազատություն»), ազատական, աշխարհիկ հայացքներ դավանող, ձախ կենտրոնամետ ուղղվածություն ունեցող  հասարակական-քաղաքական թուրքական օրաթերթ։ Տպագրվում է 1948 թվականի մայիսի 1-ից Ստամբուլում:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օրաթերթը հիմնվել է 1948 թվականի մայիսի 1-ին Սեդաթ Սիմավի կողմից Ստամբուլում: «Hürriyet»-ի տպագրման օրը համարվում է թուրքական մամուլում ոճի և բովանդակության նորարարությունների սկսման օր. մեծ լուսանկարներ, պարզ լեզվով գրված լուրեր, կարճ սյունակներ: Առաջին էջում սովորաբար տեղ էին գտնում այդ ժամանակաշրջանի վարչապետ Իսմեթ Ինոնյուի և Դեմոկրատական կուսակցության գլխավոր նախագահ Ջելալ Բայարի գրվածքները: «Hürriyet»-ը, ժամանակաշրջանի երկու քաղաքական հակառակորդներին ներկայացնելով մեկ էջում, ձգտում էր ցույց տալ, որ անկողմնակալ լրագրություն է վարելու: Իր էջերում քաղաքական բովանդակությամբ լուրերի հետ մեկտեղ տեղ տալով կյանքի տարբեր բնագավառներին առնչվող տեղեկությունների՝ ժամանց, սպորտ, առողջ ապրելակերպ, գեղեցկության խորհուրդներ, կոմիքսներ և այլն՝ «Hürriyet»-ը մինչ այդ քաղաքական լուրերով ծանրաբեռնված լրագրության մեջ հավասարակշռություն մտցրեց: Գրող, լրագրող Ազիզ Նեսինի խոսքերով «Hürriyet»-ը առաջին անգամ միմյանցից առանձնացրեց գրականությունը և լրագրությունը[1]։

1953 թվականին Սեդաթ Սիմավի մահվանից հետո, թերթի հրատարակումը գլխավորեցին Սիմավի որդիները` Հալդուն և Էրոլ Սիմավները։ 1968 թվականին Հալդուն Սիմավին թողեց թերթի ղեկավարումը, և այն անցավ Էրոլ Սիմավիի ղեկավարմանը[2]։ «Hürriyet»-ը, ինչպես Սեդաթ Սիմավիի, այնպես էլ նրա որդիների ղեկավարման ժամանակ իրականացրել է անկողմնակալ լրագրություն, ինչի շնորհիվ մեծ լսարան է ձեռք բերել:

1994 թվականին գործարար Այդըն Դողանի ղեկավարած «Դողան Հոլդինգը» (Doğan Holding) գնեց «Hürriyet»-ը: «Դողան Հոլդինգի» կազմում ևս «Hürriyet»-ը շարունակել է անկողմնակալ և աշխարհիկ ուղղվածության լրագրություն վարել: 2002 թվականից, երբ Արդարություն և զարգազում կուսակցությունը եկավ իշխանության, «Hürriyet»-ը դարձավ ԱԶԿ-ի կրոնամետ քաղաքականության քննադատողներից: ԱԶԿ-ի և «Hürriyet»-ի միջև առաջացած հակամարտության գլխավոր պատճառը աշխարհիկության հարցն էր, որին պատճառ էր դարձել հասարակական վայրերում գլխաշոր կրելու վերաբերյալ քննարկումները[3]։ Նախկին վարչապետ Էրդողանը սկսում է մեղադրել «Դողան Հոլդինգին» կառավարության և իշխանական կուսակցության նկատմամբ կողմնակալ դիրքորոշում ունենալու համար: 2009 թվականին ֆինանսների նախարարության հարկային մարմինը տուգանում է «Դողան Հոլդինգին» պատկանող ընկերություններին՝ 4,5 մլրդ դոլարով չվճարված հարկերի համար[4]։ Այդըն Դողանը մեղադրել է վարչապետ Էրդողանին իրեն քննադատողների «բերանը փակ պահելու համար» և ավելացրել, որ Էրդողանը ցանկանում է ստեղծել «հանդարտ ու լուռ Թուրքիա»[5]։

2018 թվականի մարտի 22-ին Դողանը հանդես եկավ մի հայտարարությամբ, որտեղ ասվում էր. «Արդեն 80-ն անց եմ։ Այս փուլում իմ ցանկությամբ որոշեցի վերջակետ դնել հրատարակչական գործիս»[6]։ Դողանը «Դողան Հոլդինգը» 1.1 մլրդ ԱՄՆ դոլարով վաճառեց Էրդողան Դեմիրօրենին, ով Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի մտերիմներից է և վայելում է վերջինիս հովանավորչությունն ու ազդեցությունը[7]։ «Hürriyet»-ի բաժնետոմսերը 2018 թվականի մայիսի 16-ի դրությամբ  պատկանում են Դեմիրօրեն ընտանիքին և բաժանվում են Էրդողան Դեմիրօրենի՝ 40.38%-ով և իր 2 որդիների ու աղջկա միջև՝ բոլոր 3-ի բաժնետոմսերը 12.43%-ով[8]։ Էրդողան Դեմիրօրենը մահացել է 2018 թվականի հունիսի 8-ին։

«Hürriyet»-ը իշխանամետ Դեմիրօրեն Մեդիա Գրուպին վաճառվելուց հետո, կորցրեց իր հայտնի սյունակագիրներին: Ոմանք շարունակում են իրենց աշխատանքը Դեմիրօրեն Մեդիա Գրուփին պատկանող այլ հեռուստաընկերություններում և թերթերում[9]։ «Hürriyet»-ի հայտնի սյունակյագիր Թահա Աքյոլի որդին թվիթերյան իր էջում գրել է, որ բոլորը գիտեն, թե ինչու է իր հայրը հեռանում թերթից[10]։ Սեպտեմբերին «Hürriyet»-ից հեռացել  է նաև Մեհմեդ Յըլմազը[11]։

Թուրքիայի խոշորագույն անկախ պարբերականը՝ Hürriyet-ը այժմ գտնվում է նախագահ Էրդողանի անուղղակի վերահսկողության ներքո։ Սա անմիջապես չի ենթադրում, որ այն ամբողջովին դարձել է իշխանամետ թերթ: Ընդհակառակը, քանի որ վերջինիս լսարանը կազմում է գերազանցապես հենց այն ընտրազանգվածը, որը չի սատարում Էրդողանին, ապա իշխանությունները հնարավորություն են ստանում վերահսկել վերջինիս ուղղված լրատվական հոսքը, ինչպես նաև ցանկության դեպքում նրանց հասցնել իշխանության ցանկալի ուղերձները[12]։

Այսօր «Hürriyet»-ը շրջանառության ծավալով երկրորդն է Թուրքիայում՝ 280 հազարից ավելի օրինակ վաճառքով: Վաճառքի քանակով թերթը վերջին տասնամյակում պահապանում է առաջին եռյակում գտնվելու արտոնությունը[13]։ Թերթը 7 տպագրատուն ունի 7 տարբեր վայրերում՝ Ստամբուլ, Անկարա, Իզմիր, Ադանա, Անթալիա, Տրապիզոն և Մայնի Ֆրանկֆուրտ[14]։

«Hürriyet»-ը անդրադառնում է նաև սոցիալական խնդիրներին և քաղաքացիներին հնարավորություն տալիս դառնալ «newsmaker»: Թերթը ստեղծել է այդպիսի մի քանի հարթակներ, օրինակ՝ «Hayatın İçinden», «Hürriyet Takipte» և դիտումների ու քննարկումների առումով ռեկորդային ցուցանիշ արձանագրած «Hürriyet Olay Yerinde»-ն, որը ճանապարհային վթարների մասին է[15]։

2018 թվականի մայիսի 18-ից «Hürriyet»-ի գլխավոր խմբագիրն է Վահափ Մունյարը[16]։ «Hürriyet»-ում սյունակներ են գրում Դողան Հըզլանը, Էրթուղրուլ Օզքյոքը, Սեդաթ Էրգինը, Վահափ Մունյարը, Ահմեդ Հաքանը և այլոք[17]։ Ահմեդ Հաքանը «Hürriyet»-ի ամենաազդեցիկ սյունակագիրներից է, նրա  սյունակները մեծ արձագանք են ստանում ամբողջ Թուրքիայում և երբեմն պատճառ դառնում նրա վրա հարձակումների[18]։

«Hürriyet»-ի ինտերնատային կայքը գործում է 1997 թվականից[19]։ Բացի Թուրքիայից, «Hürriyet» կարդում են նաև Ադրբեջանում, Գերմանիայում և Միացյալ Նահանգներում[20]։ Ըստ «Web Traffic by SimilarWeb»-ի տվյալների, ամբողջ աշխարհի կայքերի ցանկում «Hürriyet»-ը (իր ամսական 152,257,684 այցելուների քանակով) զբաղեցնում է 201-րդ տեղը[21]։ Թուրքիայում «Hürriyet»-ը ամենից շատ այցելուներ ունեցող թերթն է[22]։ Word Press Freedom Rank-ի ցուցիչում Թուրքիան 180-ից 157-րդն է[23]։

«Hürriyet»-ը 1961 թվականին հիմնադրել է անգլերենով տպագրվող «Hürriyet Daily News» օրաթերթը, որի ինտերնետային տարբերակը գործում է 2008 թվականից[24]։ Մինչև Դեմիրորեն Մեդիա գրուպին թերթի վաճառքը, այն քաղաքական հարցերի մեկնաբանություններում ավելի շատ ձախ կենտրոնամետ ուղղվածության դիրք էր զբաղեցնում։ Թերթը չափավոր-ազատական կողմնակալություն ուներ։ «Hürriyet Daily News»-ը հաճախ հրապարակում էր փաստերի վրա հիմնված տեղեկություն և ազատականության տարածման համար օգտագործում այնպիսի բառեր, որոնք ուղղված են ազդելու կարդացողների վրա՝ զգացմունքների և կարծրատիպերի միջոցով։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Yusuf Özkır, Hürriyet Gazetesi’nin Kimliği, Y. Doç. Dr. İstanbul Ticaret Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Halkla İlişkiler Bölümü, Iğdır Üniversitesi / Sosyal Bilimler Dergisi / Sayı / No. 3, Nisan / April 2013, s 47-48.»։ Վերցված է 2018-12-22 
  2. «Yusuf Özkır, Türkiye’nin Yakın Siyasi Tarihi ve Hürriyet Gazetesi’nde Laiklik Haberleri: Aydın Doğan Dönemi, Iğdır Üniversitesi / Sosyal Bilimler Dergisi / Sayı / No. 4, Ekim / s 80-81.»։ Վերցված է 2018-12-22 
  3. «Yusuf Özkır, Türkiye’nin Yakın Siyasi Tarihi ve Hürriyet Gazetesi’nde Laiklik Haberleri: Aydın Doğan Dönemi, Iğdır Üniversitesi / Sosyal Bilimler Dergisi / Sayı / No. 4, Ekim / s 86-87.»։ Վերցված է 2018-12-22 
  4. «Turkey’s largest media group sold to pro-gov’t businessman Demirören, by Turkey Purge, Mar 21, 2018»։ Վերցված է 2018-12-22 
  5. «Aydin Dogan says PM seeks to create "calm and silent Turkey", 24.02.2009, Hürriyet,»։ Վերցված է 2018-12-22 
  6. «Ve Aydın Doğan açıklama yaptı: Yayıncılığa nokta koymaya karar verdim, T 24, 22 Mart 2018,»։ Վերցված է 2018-12-22 
  7. «Doğan Medya Satışına ilişkin KAP açıklaması yapıldı, Altın Haber, 23.03.2018»։ Վերցված է 2018-12-22 
  8. «Hurriyet Kurumsal, Corporate, shareholder structure, Current Breakdown of Indirect Shareholders»։ Վերցված է 2018-12-22 
  9. «Hakan Çelik’in tweeti, Twitter. 7 May 2018,»։ Վերցված է 2018-12-22 
  10. «Mustafa Akyol’un tweeti, Twitter, 11:32 AM - 13 Sep 2018»։ Վերցված է 2018-12-22 
  11. «Hürriyet’ten ayrılan Mehmet Y. Yılmaz: Türkiye diktatörlüğe çok yakın, 27/09/2018»։ Վերցված է 2018-12-22 
  12. «Վ. Գեղամյան, «Հինգերորդ իշխանությունը», Արեւելք - Արևելք լրատուական, 27 Մարտ 2018,»։ Վերցված է 2018-12-22 
  13. https://www.medyatava.com/tiraj/2018-08-27։ Վերցված է 2018-12-22 
  14. «Hurriyet Kurumsal, Investments,Printing Services»։ Վերցված է 2018-12-22 
  15. «Hurriyet Kurumsal, Yatırımlar, Yazılı Basın, Hurriyet Gazetesi»։ Վերցված է 2018-12-22 
  16. «Hürriyet'te künye değişti; Genel Yayın Yönetmeni Vahap Munyar, İcra Kurulu Başkanı Mehmet Soysal oldu, T 24, 18 Mayıs 2018,»։ Վերցված է 2018-12-22 
  17. http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/։ Վերցված է 2018-12-22 
  18. https://www.gazeteoku.com/ahmet-hakan-kimdir/4?fbclid=IwAR3IS4v6tMciZO7PIfZc1_zsKW-779w7G2Q6DH7b0CCqYuj8XdUAxDqqvx4։ Վերցված է 2018-12-27 
  19. http://web.archive.org/web/19970901000000*/http://hurriyet.com.tr։ Վերցված է 2018-12-22 
  20. «Audience Geography, Where are this site's visitors located?»։ Վերցված է 2018-12-22 
  21. «Crunchbase, Web Traffic by SimilarWeb»։ Վերցված է 2018-12-22 
  22. «Top Websites Ranking, All Categories, Turkey»։ Վերցված է 2018-12-22 
  23. https://rsf.org/en/turkey։ Վերցված է 2018-12-22 
  24. http://web.archive.org/web/20090215000000*/http://www.hurriyetdailynews.com/։ Վերցված է 2018-12-22 

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]