Jump to content

FlyDubai 1073 չվերթ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
FlyDubai 1073 չվերթ
Flydubai-ի կողմից շահագործվող Boeing 737 MAX 8 ինքնաթիռ՝ նման այն ինքնաթիռին, որը ներգրավված է եղել միջադեպում։
Ընդհանուր տեղեկություններ
Տեսակավիացիոն միջադեպ և հանցագործության փորձ
Թվականսեպտեմբերի 30, 2026
ՎայրJordan–Saudi Arabia border?[1] և Prince Sultan bin Abdulaziz International Airport?[1], ,
ՉվերթFZ1073
Թռիչքի վայրԴուբայի միջազգային օդանավակայան
Վերջնական կետBen Gurion Airport?
Մասնակիցներ180
Զոհվածներ0 մարդ
Վիրավորներ2
Օդանավ
ԱվիաընկերությունFlydubai
Կողային համարA6-FKF[2]
Կենդանի մնացած180
 Flydubai Flight 1073 Վիքիպահեստում

Flydubai ավիաընկերության 1073 չվերթ, կանոնավոր միջազգային ուղևորատար չվերթ, որը իրականացնում էր Flydubai-ն Դուբայի միջազգային օդանավակայանից (ԱՄԷ) դեպի Թել Ավիվի մոտ գտնվող Իսրայելի Բեն Գուրիոն օդանավակայան: 2026 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Boeing 737 MAX 8-ը հեռարձակել է ինքնաթիռ առևանգման ազդանշան, շեղվել թռիչքի ուղղությունից և արտակարգ վայրէջք կատարել Սաուդյան Արաբիայի Թաբուք քաղաքի Թաբուք օդանավակայանում։

Ուղևորների և Իսրայելի կառավարության հաղորդագրությունների համաձայն՝ երկրորդ օդաչուն, որ Օմանի քաղաքացի էր, թռիչքի ժամանակ դանակահարել է ինքնաթիռի հրամանատարին՝ ակնհայտորեն փորձելով առևանգել կամ կործանել ինքնաթիռը, սակայն նրան ճնշել և զսպել են ուղևորներն ու անձնակազմը։ Flydubai-ի մյուս օդաչուները ինքնաթիռը իջեցրել են Թաբուքում։ Միջադեպը ներկայումս հետաքննվում է մի շարք երկրների, այդ թվում՝ Իսրայելի, Միացյալ Արաբական Էմիրությունների, Սաուդյան Արաբիայի և Միացյալ Նահանգների իրավապահ մարմինների կողմից[3][4]։

Ինքնաթիռ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վթարի ազդանշան տված ինքնաթիռը Boeing 737 MAX 8 էր՝ գրանցված A6-FKF համարով, արտադրողի 61013 սերիական համարով։ Ինքնաթիռը Flydubai-ի կողմից շահագործման է հանձնվել 2022 թվականի դեկտեմբերի 21-ին։ Միջադեպի պահին ինքնաթիռը մոտավորապես երեք տարի և ինը ամիս շահագործման մեջ էր[5]։

Միջադեպ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Flydubai 1073 չվերթի բարձրության և արագության գրաֆիկը

1073 չվերթը Դուբայից մեկնել է տեղական ժամանակով ժամը 7:05-ին՝ տեղափոխելով 174 ուղևոր, այդ թվում՝ 27 երեխա, և անձնակազմի 6 անդամ[6]։ Հորդանան-Սաուդյան Արաբիա սահմանի մոտ թռչելիս ինքնաթիռը վերադարձել է Սաուդյան Արաբիայի օդային տարածք։ Մոտավորապես ժամը 9:21-ին[7] այն արագորեն իջել է մոտավորապես 10360 մ բարձրությունից մինչև 5200 մ՝ մեկ րոպեից էլ պակաս ժամանակում[8][9]։ Ինքնաթիռը կարճ ժամանակով բարձրացել է մինչև 6630 մ, նախքան կրկին իջնելը մինչև 4500 մ։ Հաջորդ մեկ ժամվա ընթացքում ինքնաթիռը մնացել է այդ բարձրությանը մոտ[10][11]։ Սկզբնական վայրէջքից կարճ ժամանակ անց ինքնաթիռի տրանսպոնդերը հեռարձակել է 7700 աղետի կոդը, որը վկայում էր ընդհանուր արտակարգ իրավիճակի մասին, իսկ կարճ ժամանակ անց հեռարձակել է 7500 կոդը, որը նշանակում է «անօրինական միջամտություն» կամ ինքնաթիռի առևանգում[12]: Առևանգման կոդը ստանալուց հետո Իսրայելի ռազմաօդային ուժերը կործանիչներ են օդ բարձրացրել[10][11]։

Նախնական գնահատականների, տեսանյութերի և ուղևորների ականատեսների վկայությունների հիման վրա, կարծես թե, երկու օդաչուների միջև կռիվ է սկսվել, որի ընթացքում երկրորդ օդաչուն դանակահարել է ինքնաթիռի հրամանատար Սմիթ Մաչհարին և, ենթադրաբար, փորձել է կործանել կամ առևանգել ինքնաթիռը։ Նա նաև ենթադրաբար փորձել է վնասել ինքնաթիռի կառավարման սարքերը[13]։ Վիրավորվելուց հետո կապիտանին հաջողվել է բացել խցիկի դուռը՝ թույլ տալով երեք ուղևորներից բաղկացած խմբին ներս մտնել և հաղթել երկրորդ օդաչուին, որին խեղդող հնարք կիրառելով և խցիկից դուրս է բերել ուղևոր Յանիվ Հայունը, որը ավիացիոն փորձ ունեցող սանտեխնիկ էր։ Այնուհետև Հայունը ստանձնել է ինքնաթիռի վերահսկողությունը և հարթեցրեց այն, նախքան Flydubai-ի երկու օդաչուներից մեկը, որոնք նստած էին սրահում (ինքնաթիռում էին ուշացումների ռիսկի պատճառով, որոնք սկզբնական անձնակազմին կստիպեին գերազանցել իրենց թույլատրված աշխատանքային ժամերը), ստանձնել է կառավարումը[14][13][15][16]։ Երկրորդ օդաչուին 20-25 րոպե անց կապել են ականջակալների լարերովով, իսկ կապիտանին բժշկական օգնություն է ցույց տվել ուղևորներից մեկը, որը ատամնաբույժ էր[17]։

Իսրայելի իշխանությունները կարճ ժամանակ չեն կարողացել կապ հաստատել ինքնաթիռի հետ։ Կապը կարճ ժամանակ անց վերականգնվել է, և ինքնաթիռը անվտանգ վայրէջք է կատարել Սաուդյան Արաբիայի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Թաբուքի Արքայազն Սուլթան բին Աբդուլազիզ օդանավակայանում[18][19]։ Օդանավակայանից հայտնել են, որ անձնակազմը  արտակարգ դրություն է հայտարարել ժամը 8:44-ին առավոտյան և վայրէջք կատարեց ժամը 9:45-ին տեղական ժամանակով[20]։ Երկու օդաչուներն էլ դանակահարվել էին, իսկ կապիտանը ծանր վիճակում էր՝ գլխի և ձեռքերի խորը վերքերից հետո[21], սակայն ավելի ուշ հաղորդվեց, որ նրա վիճակը կայուն է[22]: Մեկ ուղևոր նույնպես հոսպիտալացվել է, մինչդեռ մյուս ուղևորների մեծ մասը չի տուժել, որոշներին միայն վիրակապ է անհրաժեշտ եղել թեթև վնասվածքների դեպքում[23]։ Ավիավթարի հրամանատարը Հնդկաստանի քաղաքացի էր[24], իսկ երկրորդ օդաչուն՝ Օմանի քաղաքացի, որը, ըստ որոշ տեղեկությունների, ավիաընկերությունում աշխատել էր մեկ տարուց պակաս։ Իսրայելի հետ կնքված համաձայնագրի համաձայն՝ Flydubai-ն պարտավոր էր բացառել օմանցի օդաչուներին Թել Ավիվի իր բոլոր չվերթներից, քանի որ Օմանը և Իսրայելը դիվանագիտական հարաբերություններ չունեն[25]։

Վայրէջքից հետո արված լուսանկարները ցույց են տալիս, որ ղեկի մեծ մասը բացակայում էր, և որ այն, հավանաբար, պոկվել էր թռիչքի ընթացքում արագ վայրէջքի ժամանակ[26]։

Հետաքննություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վայրէջք կատարելուց հետո երկրորդ օդաչուն ձերբակալվել է Սաուդյան Արաբիայի իշխանությունների կողմից[27]։ Տեղական իշխանությունները յոթ ժամ հարցաքննել են ուղևորներին և անձնակազմին[28]։ Սաուդյան իշխանությունների նախնական գնահատականը եզրակացրել է, որ երկրորդ օդաչուն մտադիր է եղել դիտավորյալ կործանել ինքնաթիռը, չնայած նրանք դեռևս չեն կարողացել որոշել դրդապատճառը կամ այն, թե արդյոք նա գործել է մենակ[28]։ Իսրայելցի պաշտոնյաները նաև ուսումնասիրել են, թե արդյոք նա ինքնասպանության մտադրություն ունեցե՞լ է, թե՞ ոչ[29]։

Հոկտեմբերի 1-ին Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն հայտարարել է, որ ԱՄԷ նախագահ Մոհամեդ բին Զայեդ ալ Նահյանը համաձայնել է թույլ տալ Իսրայելին մասնակցել միջադեպի հետաքննությանը[30]։

Հետևանքներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն և պաշտպանության նախարար Իսրայել Կացը անցկացրել են անվտանգության վերաբերյալ խորհրդակցություն, իսկ Իսրայելի պաշտպանության ուժերի (IDF) շտաբի պետ Էյալ Զամիրը իրավիճակի գնահատում է անցկացրել Իսրայելի ռազմաօդային ուժերի հրամանատար Օմեր Թիշլերի և այլ բարձրաստիճան զինվորական պաշտոնյաների հետ[31][32]։ Իսրայելի պաշտոնյաները դա անվանել են ահաբեկչական հարձակման փորձ[33]։ Նախնական հաղորդագրությունների համաձայն՝ իսրայելական ինքնաթիռների օգտագործումը Սաուդյան Արաբիայից Թել Ավիվ ուղևորներին վերադարձնելու համար թույլատրված չէր։ Տրանսպորտի նախարար Միրի Ռեգեվը կոչ է արել դադարեցնել Flydubai-ի չվերթները դեպի Իսրայել։ Իսրայելի պաշտոնյաները հայտարարել են, որ օտարերկրյա ավիաընկերությունները չեն կարող այդ երթուղում օգտագործել Իսրայելի հետ դիվանագիտական կապեր չունեցող երկրների օդաչուներ[34]։ Նեթանյահուն նաև գովաբանել է հնդիկ օդաչու, կապիտան Սմիթ Մաչհարին Flydubai ավիաընկերության ինքնաթիռում տեղի ունեցած լուրջ միջադեպից հետո ցուցաբերած անհավանական քաջության համար[35]։

Պաշտոնական հայտարարության մեջ Flydubai-ն հաստատել է, որ թռիչքի ժամանակ «միջադեպ» է տեղի ունեցել՝ նշելով, որ ինքնաթիռը անվտանգ վայրէջք է կատարել Թաբուքում, և բոլոր ուղևորները անվտանգ են։ Ավիաընկերությունը հավելեց, որ լրացուցիչ թարմացումներ կտրամադրվեն, երբ հաստատված մանրամասները հասանելի դառնան[36][37]։ Երկրորդ հայտարարության մեջ նշվել է օդանավում տեղի ունեցած «պայքարը», ասվել է, որ ինքնաթիռը վայրէջք է կատարել թռիչքի ժամանակ հերթապահ անձնակազմի օգնությամբ, իսկ դրդապատճառները անհայտ են[38]։ Ընկերությունը նաև երկու փոխարինող ինքնաթիռ է ուղարկել Թաբուք ուղևորներին Իսրայել տեղափոխելու համար[39][38]։

Միջադեպից հետո Flydubai-ի բոլոր չվերթները դեպի Բեն Գուրիոն օդանավակայան դադարեցվել են վեց օրով[40]։ ԱՄԷ-ն նաև համաձայնվել է Իսրայելի վաղեմի անվտանգության պահանջներին, որոնք իսրայելական ավիաընկերություններին թույլ չէին տալիս թռչել այնտեղ, իսկ El Al-ը, Arkia-ն և Israir-ը հայտարարել են, որ կվերսկսեն Թել Ավիվից դեպի Դուբայ չվերթները[41][42]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 https://www.bbc.com/news/articles/cqjdv7pmj9dno
  2. ↑ Aviation Safety Network — 1996.
  3. ↑ Jaiswal, Priyanka (2026 թ․ հոկտեմբերի 1), «'A hero': Trump hails Indian captain after Flydubai attack», The Times of India, Վերցված է 2026 թ․ հոկտեմբերի 1-ին
  4. ↑ Peled, Anat (2026 թ․ սեպտեմբերի 30), «Pilot-on-Pilot Stabbing Forces Emergency Landing of Israel-Bound Plane - Netanyahu describes incident as apparent attempt to crash the plane loaded with Israeli passengers», The Wall Street Journal, Վերցված է 2026 թ․ հոկտեմբերի 1-ին
  5. ↑ «FlyDubai Flight Tracker Fleet». Plane Finder. Վերցված է 2026 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.
  6. ↑ Ben Kimon, Elisha; Lifshitz-Kliger, Iris; Eichner, Itamar; Tamari, Liran (2026 թ․ սեպտեմբերի 30). «מכות בין הטייסים: מטוס מדובאי לנתב"ג דיווח על חשש לחטיפה ונחת בסעודיה» [Fistfight between the pilots: A flight from Dubai to Ben Gurion Airport reported a suspected hijacking and landed in Saudi Arabia]. Ynet (եբրայերեն).
  7. ↑ Moore, Henry (2026-09-30). «What we know about stabbing on Flydubai flight to Israel». BBC (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2026-09-30-ին.
  8. ↑ «תוך פחות מדקה המטוס צלל מגובה של 34 אלף רגל לכ־17 אלף רגל: כל מה שידוע עד כה על טיסת "פליי דובאי"» [In less than a minute the plane dived from 34,000 feet to about 17,000 feet: Everything known so far about the Flydubai flight]. Zman Yisrael (եբրայերեն). 2026 թ․ սեպտեմբերի 30.
  9. ↑ «What we know about the flydubai plane incident». The Times of Israel (ամերիկյան անգլերեն). 2026-09-30. ISSN 0040-7909. Վերցված է 2026-09-30-ին.
  10. 1 2 «Copilot subdued after stabbing pilot in alleged attempt to crash plane full of Israelis». The Times of Israel (ամերիկյան անգլերեն). 2026-09-30. ISSN 0040-7909. Վերցված է 2026-09-30-ին.
  11. 1 2 Hradecky, Simon (2026-09-30). «Accident: Flydubai B38M near Tabuk on Sep 30th 2026, fight in the cockpit, first officer under investigation for suspected suicide attempt». The Aviation Herald. Վերցված է 2026-10-01-ին.
  12. ↑ Fabian, Emanuel (2026 թ․ սեպտեմբերի 30). «Hijacking ruled out as flydubai flight to Tel Aviv that declared emergency lands at Saudi airport». The Times of Israel. Վերցված է 2026 թ․ սեպտեմբերի 30-ին.
  13. 1 2 Eichner, Itamar (2026-09-30). «'I grabbed him, choked him and pulled the controls': Israeli recounts Flydubai cockpit fight». Ynetglobal (անգլերեն). Վերցված է 2026-09-30-ին.
  14. ↑ Klein, Zvika (2026-09-30). «Why were there two extra pilots aboard during the attempted flydubai hijacking?». The Jerusalem Post (անգլերեն). Վերցված է 2026-09-30-ին.
  15. ↑ «Man who helped subdue knife-wielding suspect aboard flight to Tel Aviv honored». ABC News (անգլերեն). Վերցված է 2026-09-30-ին.
  16. ↑ «Wounded flydubai pilot used 'last moments of his energy' to click open cockpit door so hijacker could be subdued». The Times of Israel (ամերիկյան անգլերեն). 2026-09-30. ISSN 0040-7909. Վերցված է 2026-09-30-ին.
  17. ↑ «Back in Israel, passengers say midair 'miracles' thwarted alleged attempt to crash plane». The Times of Israel (ամերիկյան անգլերեն). 2026-09-30. ISSN 0040-7909. Վերցված է 2026-09-30-ին.
  18. ↑ «תוך פחות מדקה המטוס צלל מגובה של 34 אלף רגל לכ־17 אלף רגל: כל מה שידוע עד כה על טיסת "פליי דובאי"» [In less than a minute the plane dived from 34,000 feet to about 17,000 feet: Everything known so far about the Flydubai flight]. Zman Yisrael (եբրայերեն). 2026 թ․ սեպտեմբերի 30.
  19. ↑ Fabian, Emanuel (2026 թ․ սեպտեմբերի 30). «Hijacking ruled out as flydubai flight to Tel Aviv that declared emergency lands at Saudi airport». The Times of Israel. Վերցված է 2026 թ․ սեպտեմբերի 30-ին.
  20. ↑ «مطار تبوك: مغادرة جميع ركاب «فلاي دبي» إلى وجهتهم على متن طائرة بديلة». Okaz (արաբերեն). 2026 թ․ սեպտեմբերի 30.
  21. ↑ «'Head, Hands Sliced Open, Almost Severed In Two': Dentist Recalls Stabbed FlyDubai Pilot's Fight For Life». News18. 2026 թ․ սեպտեմբերի 30. Վերցված է 2026 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.
  22. ↑ Moore, Henry (2026 թ․ հոկտեմբերի 1), «'Hero' pilot stabbed by other pilot on Israel-bound plane, Israeli PM says», BBC News, Վերցված է 2026 թ․ հոկտեմբերի 1-ին
  23. ↑ O'Connell, Oliver; Venkatraman, Sakshi; Donnison, Jon; Shuval, Michael (2026 թ․ սեպտեմբերի 30). «Israel-Dubai flight: Netanyahu names 'hero' pilot attacked on flight as passengers arrive back in Israel». BBC News.
  24. ↑ Zanger-Shamir, Maya (2026 թ․ սեպտեմբերի 30). «Flydubai pilot Smit Machchhar reportedly aided rescue efforts while wounded | The Jerusalem Post». The Jerusalem Post | JPost.com.
  25. ↑ «Regev orders flydubai flights to Israel halted over hijacking pilot's Omani background, sources say».
  26. ↑ «Copilot subdued after stabbing pilot in alleged attempt to crash plane full of Israelis». The Times of Israel (ամերիկյան անգլերեն). 2026-09-30. ISSN 0040-7909. Վերցված է 2026-09-30-ին.
  27. ↑ «Copilot subdued after stabbing pilot in alleged attempt to crash plane full of Israelis». The Times of Israel (ամերիկյան անգլերեն). 2026-09-30. ISSN 0040-7909. Վերցված է 2026-09-30-ին.
  28. 1 2 Anat Peled; Benjamin Katz; Summer Said (2026 թ․ սեպտեմբերի 30). «The Cockpit Stabbing and Terrifying Nosedive That Brought Chaos to FlyDubai Flight 1073». The Wall Street Journal.
  29. ↑ Ben Kimon, Elisha; Lifshitz-Kliger, Iris; Eichner, Itamar; Tamari, Liran (2026 թ․ սեպտեմբերի 30). «מכות בין הטייסים: מטוס מדובאי לנתב"ג דיווח על חשש לחטיפה ונחת בסעודיה» [Fistfight between the pilots: A flight from Dubai to Ben Gurion Airport reported a suspected hijacking and landed in Saudi Arabia]. Ynet (եբրայերեն).
  30. ↑ «Netanyahu: Israel to join flydubai probe, 'we'll find out' whether Iran was involved». The Jerusalem Post. 2026 թ․ հոկտեմբերի 1.
  31. ↑ Ben Kimon, Elisha; Lifshitz-Kliger, Iris; Eichner, Itamar; Tamari, Liran (2026 թ․ սեպտեմբերի 30). «מכות בין הטייסים: מטוס מדובאי לנתב"ג דיווח על חשש לחטיפה ונחת בסעודיה» [Fistfight between the pilots: A flight from Dubai to Ben Gurion Airport reported a suspected hijacking and landed in Saudi Arabia]. Ynet (եբրայերեն).
  32. ↑ Fabian, Emanuel (2026 թ․ սեպտեմբերի 30). «Hijacking ruled out as flydubai flight to Tel Aviv that declared emergency lands at Saudi airport». The Times of Israel. Վերցված է 2026 թ․ սեպտեմբերի 30-ին.
  33. ↑ Cornwell, Alexander; Amichay, Rami; Cornwell, Alexander (2026-09-30). «Israeli officials say diverted flydubai incident may be attempted 'terror attack'». Reuters (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2026 թ․ սեպտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2026-09-30-ին.
  34. ↑ «Copilot subdued after stabbing pilot in alleged attempt to crash plane full of Israelis». The Times of Israel (ամերիկյան անգլերեն). 2026-09-30. ISSN 0040-7909. Վերցված է 2026-09-30-ին.
  35. ↑ «Benjamin Netanyahu - בנימין נתניהו (@netanyahu) on X». X (formerly Twitter) (ամերիկյան անգլերեն). 2026-09-30. Վերցված է 2026-10-01-ին.
  36. ↑ «Flydubai flight diverts to Saudi Arabia amid reports of pilot fight». AeroTime. 2026 թ․ սեպտեմբերի 30.
  37. ↑ «"פליי דובאי": לכל הנוסעים שהיו על הטיסה מדובאי לישראל – שלום» ["Flydubai": All passengers on the flight from Dubai to Israel are safe]. Zman Yisrael (եբրայերեն). 2026 թ․ սեպտեմբերի 30.
  38. 1 2 Hayashi, Erika (2026 թ․ սեպտեմբերի 30). «Updates on FZ 1073 DXB-TLV on 30 September 2026». FlyDubai (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2026 թ․ սեպտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2026 թ․ սեպտեմբերի 30-ին.
  39. ↑ Stein, Amichai; Genn, James; Bob, Yonah Jeremy; Klein, Zvika (2026 թ․ սեպտեմբերի 30). «Flydubai flight to Tel Aviv veers off course, lands in Saudi Arabia after hijacking scare». The Jerusalem Post. Արխիվացված օրիգինալից 2026 թ․ սեպտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2026 թ․ սեպտեմբերի 30-ին.
  40. ↑ Eichner, Itamar; Lifshitz-Klieger, Iris (2026-09-30). «Israel suspends Flydubai flights for 6 days after suspected terror attack». Ynetglobal (անգլերեն). Վերցված է 2026-09-30-ին.
  41. ↑ «Israeli airlines to resume Dubai flights after six month hiatus». Globes (անգլերեն). 2026-09-30. Վերցված է 2026-09-30-ին.
  42. ↑ «Netanyahu, Sa'ar speak to Emirati counterparts, vow cooperation after flydubai attack». The Times of Israel. Վերցված է 2026-09-30-ին.
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=FlyDubai_1073_չվերթ&oldid=10931718» էջից